مجید برزگر: استقلال سینمای امروز در بازتعریف رابطه مؤلف با سرمایه معنا می‌یابد

استقلال در عصر وابستگی: تعریفی نوین از مؤلف

مجید برزگر، که تهیه‌کنندگی فیلم «علت مرگ: نامعلوم» (نماینده ایران در اسکار) را بر عهده داشته است، در ابتدای سخنان خود به مفهوم استقلال در سینمای امروز پرداخت. او تأکید کرد که در عصر حاضر، استقلال مطلق تقریباً ناممکن است، اما سینمای مستقل توانسته است در دل وابستگی‌ها، به نوعی از استقلال فکری و زیبایی‌شناختی دست یابد.

برزگر با اشاره به نظریه مؤلف، تعریف جدیدی از آن ارائه داد:

نظریهٔ مؤلف در قرن بیست‌ویکم دیگر به معنای فیلم‌سازی در انزوا نیست، بلکه به معنای خلق جهانی شخصی در میان محدودیت‌های ملی یا اقتصادی است. با این حال، در صورت برخورداری از هوشمندی و شناخت معرفتی، این نظریه می‌تواند به ابزاری برای تحقق اندیشه و خلاقیت تبدیل شود.

به گفته وی، مؤلف مستقل کسی است که در هر شرایطی راه خود را پیدا می‌کند، حتی اگر سرمایه از منابع بیرونی تأمین شده باشد. استقلال امروز نه در نفی سرمایه، بلکه در بازتعریف رابطهٔ مؤلف با آن معنا می‌یابد؛ رابطه‌ای که در آن، اندیشه و صداقت هنری بر همه‌چیز مقدم است.

رابطه پیچیده سینمای مستقل با قدرت و ساختار

برزگر به رابطه اجتناب‌ناپذیر سینمای مستقل با ساختارهای قدرت اشاره کرد و توضیح داد که این رابطه به‌جای کنترل مستقیم، از طریق هدایت فرهنگی، سیاست‌های حمایتی و انتخاب‌های گزینشی اعمال می‌شود.

او استقلال و وابستگی را دو نیروی متضاد دانست که فیلم‌ساز مستقل همواره در میانه آن‌ها قرار دارد:

• تمایل به حفظ بیان شخصی و جهان‌بینی مستقل
• نیاز به منابع مالی و زیرساخت‌ها که اغلب در اختیار دولت‌ها یا نهادها قرار دارند

این هنرمند نتیجه گرفت که استقلال نه یک وضعیت مطلق، بلکه «فرایندی پویا، قابل مذاکره و در حال شکل‌گیری» است که در تعامل میان خالق، ساختار و سیاست معنا می‌یابد. او تأکید کرد که مؤلف برای تحقق استقلال خود، ناگزیر باید از دل وابستگی‌ها عبور کند.

تفاوت‌های جهانی در تعریف سینمای مستقل

برزگر به تفاوت‌های بنیادین در تعریف و حمایت از سینمای مستقل در کشورهای مختلف پرداخت:

او با بیان اینکه فیلمسازان جهان را از پشت عدسی شخصی خود می‌بینند، ایده‌آل‌ترین شکل سینمای مستقل را ساخت فیلم با هزینه شخصی و اکران به دلخواه دانست که در ایران «بسیار دشوار» است.

مقایسه وضعیت حمایت از سینمای مستقل:

ماندگاری اثر، فراتر از دولتی یا مستقل بودن

برزگر در پایان، با اشاره به فیلم «شطرنج باد»، به ارزش و جایگاه سینمای مستقل پرداخت. او توضیح داد که این فیلم در زمان اکران نادیده گرفته شد و تنها یک نسخه از آن وجود داشت، اما «امروز پس از پنجاه سال» بسیار مورد اقبال قرار گرفته و چندین کتاب درباره آن نوشته شده است.

وی نتیجه‌گیری کرد که دولتی یا مستقل بودن یک فیلم، ارزش آن را تعیین نمی‌کند، بلکه «اهمیت و نگاهی که از زاویه دید کارگردان وجود دارد» سبب ماندگاری و ارزش اثر می‌شود.