تحلیل کارشناسان از سرقت جواهرات ناپلئونی لوور و چالش‌های امنیتی موزه‌های جهانی

تحلیل کارشناسان از سرقت جواهرات ناپلئونی از موزه لوور

سرقت اخیر از موزه «لوور» پاریس که در روزهای اخیر به تیتر اصلی رسانه‌های جهان تبدیل شده، گمانه‌زنی‌ها و تحلیل‌های متعددی را در پی داشته است. کارشناسان بین‌المللی جرایم هنری معتقدند که این سرقت، که در روز روشن و با ربودن هشت قطعه جواهر ناپلئونی انجام شد، بیشتر بر ارزش مادی سنگ‌ها و فلزات گران‌بها متمرکز بوده تا اهمیت تاریخی آثار.

این کارشناسان، یورش صبح یکشنبه به پربازدیدترین موزه جهان را عملیاتی‌تر از یک اقدام صرفاً نمایشی برای شهرت بین‌المللی یا سوژه یک فیلم هالیوودی می‌دانند و آن را ادامه‌دهنده الگویی از سرقت‌ها می‌دانند که طی دهه گذشته در کشورهایی مانند آلمان، بریتانیا و آمریکا پدید آمده است.

چرا لوور، نه کارتیه؟ آسیب‌پذیری موزه‌ها در برابر سرقت

«کریستوفر ای مارینلو»، کارشناس برجسته بازیابی آثار هنری سرقت‌شده، در این باره می‌گوید: «ممکن است بپرسید چرا سارقانِ خواهانِ سرقت جواهرات گران‌قیمت، وارد یک موزه جهانی می‌شوند نه یک فروشگاه کارتیه؟ پاسخ ساده است؛ چون این روزها فروشگاه کارتیه بهتر محافظت می‌شود.»

به دلیل افزایش موج سرقت‌های خشونت‌آمیز از فروشگاه‌های جواهرات، بسیاری از این مغازه‌ها امنیت خود را با نگهبانان مسلح و عدم نمایش کالاها در شب تقویت کرده‌اند. در مقابل، موزه‌ها به دلایل زیر آسیب‌پذیرتر به نظر می‌رسند:

• ماهیت عمومی و تاریخی: موزه‌ها نهادهایی رو به عموم هستند و اغلب در ساختمان‌های تاریخی قرار دارند.
• شرایط اقتصادی: کاهش هزینه‌ها در بخش‌های فرهنگی و اجرای قانون توسط دولت‌ها در بسیاری از کشورهای غربی پس از شیوع کووید.

مارینلو: «اگر سارقان بتوانند وارد لوور شوند، نشان می‌دهد که نهادهای ما چقدر آسیب‌پذیر شده‌اند. این زمان، زمان وحشتناکی برای یک موزه است.»

ارزش مادی، انگیزه اصلی سرقت‌های اخیر

اشیاء سرقت‌شده شامل گردنبندهایی با هشت یاقوت کبود و ۶۳۱ الماس، نیم‌تاج ملکه اوژنی با نزدیک به ۲۰۰۰ الماس و یک تاج فوق‌العاده ارزشمند متعلق به همسر ناپلئون سوم بود. این سرقت‌ها با سرقت‌های بزرگ دیگری که در سال‌های اخیر رخ داده‌اند، مقایسه می‌شوند:

• سرقت جواهرات از موزه «طاق سبز» درسدن (آلمان) در سال ۲۰۱۹ به ارزش بیش از ۱۱۳ میلیون یورو.
• سرقت یک توالت طلایی به ارزش ۴.۷۵ میلیون پوند از قصر بلنهایم (انگلستان) در همان سال.
• سرقت سکه طلای بزرگ از موزه Bode برلین در سال ۲۰۱۷.

مارینلو تاکید می‌کند: «در هر مورد، به نظر می‌رسد انگیزه جنایت‌ها عمدتا ارزش مادی اشیاء بوده است. یک الگوی ساده وجود دارد: بگیر و ببر و آن را هرچه سریع‌تر ذوب کن.»

فروش آثار مسروقه: چالشی بزرگ برای سارقان

کارشناسان معتقدند که اگر سارقان قصد داشته باشند آثار را سالم نگه دارند، برای پیدا کردن خریدار با مشکل جدی مواجه خواهند شد. «لیندا آلبرتسون» از «انجمن پژوهش در جرایم علیه هنر» می‌گوید:

«هیچ راهی وجود ندارد که چیزی به‌سادگیِ قابل‌شناسایی مانند جواهرات لوور را در بازار قانونی بفروشند. آن‌ها بلافاصله شناخته خواهند شد، به‌ویژه با توجه به این‌که وزارت فرهنگ فرانسه تصاویر قطعات را منتشر کرده است.»

در گذشته، موزه‌ها برای جلوگیری از شرمساری، ناپدید شدن آثار را علنی نمی‌کردند، اما امروزه اطلاع‌رسانی گسترده، انبار و فروش آثار مسروقه را به کسب‌وکاری پرخطر تبدیل کرده است. «آرتور برند»، کارآگاه هنری، معتقد است که بعید است این سرقت سفارشی بوده باشد، زیرا:

• اطلاعات این اشیاء در سراسر جهان منتشر شده است.
• خرید این آثار ریسک زندان را به همراه دارد.
• امکان نمایش یا به ارث گذاشتن آن‌ها وجود ندارد.

با این حال، ذوب کردن یا برش دوباره جواهرات، شواهد جرم را از بین می‌برد، هرچند که ارزش آن‌ها را کاهش می‌دهد. مارینلو حدس می‌زند که سارقان لوور تلاش خواهند کرد کالاهای سرقت‌شده را به مراکز تخصصی الماس مانند اسرائیل، هند یا آنتور ببرند تا سنگ‌ها را جدا کنند.

نقاط ضعف امنیتی در ساختمان‌های تاریخی

سرقت از لوور بار دیگر پرسش‌هایی را درباره تدابیر امنیتی موزه‌ها مطرح کرده است. کارشناسان امنیتی معتقدند که نمایش اشیاء گران‌بها در ساختمان‌های تاریخی با جریان مداوم بازدیدکنندگان، خطراتی دارد که نمی‌توان آن‌ها را کاملاً از بین برد.

«ارین تامپسون»، استاد جرائم هنری، به دشواری تأمین امنیت ساختمان‌های تاریخی اشاره می‌کند:

• بسیاری از این ساختمان‌ها پنجره‌های بزرگ رو به خیابان دارند که فرار سارقان را آسان می‌کند.
• قوانین حفاظت از ساختمان‌ها ممکن است اجازه نصب شیشه ضدگلوله مناسب را ندهد.

«پیتر استورمان» از شرکت امنیتی VZM می‌گوید که سیستم‌های امنیتی باید «مثل یک قلعه» طراحی شوند و دارای چندین لایه برای دفع مهاجمان باشند. او همچنین به تفاوت‌های امنیتی بین ساختمان‌های مدرن و موزه‌های قدیمی اشاره می‌کند:

زمان‌بندی سرقت و استفاده از فناوری

سرقت از لوور بین ساعت ۹:۳۰ تا ۹:۴۰ صبح به وقت محلی رخ داده است. استورمان این زمان‌بندی را برای سرقت‌های اخیر عادی می‌داند و توضیح می‌دهد: «دلیل خوبی وجود دارد که سرقت‌ها اغلب در زمان باز یا بسته شدن رخ می‌دهند. اغلب وقتی است که نگهبانان شیفت‌های خود را تغییر می‌دهند.»

در این سرقت، سارقان از فناوری‌های جدید برای دور زدن تدابیر امنیتی استفاده کردند. آن‌ها با استفاده از نردبان نصب‌شده روی وسیله نقلیه به پنجره طبقه اول موزه رسیدند و با یک برش‌دهنده دیسکی باتری‌دار شیشه را بریدند.