هشدار وزارت بهداشت: ۲۰ درصد مبتلایان به شکستگی لگن در سال اول فوت می‌کنند

تفاوت پوکی استخوان اولیه و ثانویه

دکتر حاجی ولی‌زاده به تشریح مفهوم «پوکی استخوان ثانویه» پرداخت و توضیح داد که این نوع پوکی استخوان ناشی از افزایش سن و تغییرات هورمونی نیست، بلکه در اثر ابتلا به یک بیماری خاص یا مصرف دارویی مشخص ایجاد می‌شود. در صورت درمان کامل بیماری زمینه‌ای، استخوان‌ها می‌توانند به شرایط طبیعی بازگردند.

بیماری‌ها و داروهای زمینه‌ساز پوکی استخوان ثانویه:

• بیماری‌های التهابی مانند روماتوئیدآرتریت و التهابی روده.
• اختلالات غدد تیروئید و پاراتیروئید.
• بیماری‌هایی نظیر دیابت، برخی بدخیمی‌ها و سرطان‌ها.
• مصرف برخی داروها مانند کورتون‌ها.

عوامل غیرقابل کنترل و سبک زندگی در ابتلا به پوکی استخوان

برداشت مداوم از بافت استخوان با افزایش سن، استحکام استخوان‌ها را دچار مشکل می‌کند. همچنین، برخی عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند که برخی از آن‌ها غیرقابل کنترل هستند:

• جنسیت: ابتلای زنان نسبت به مردان بیشتر است.
• سن: افزایش سن، ریسک ابتلا را بالا می‌برد.
• وزن کم: کم‌وزنی یکی از ریسک‌فاکتورهای مهم است.
• نژاد: میزان ابتلا در افراد سفیدپوست نسبت به سیاه‌پوست بیشتر است.
• یائسگی زودرس: یائسگی پیش از ۴۰ یا ۴۵ سالگی احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد.

در مقابل، عوامل مرتبط با سبک زندگی نیز نقش حیاتی دارند. استعمال دخانیات و مصرف نوشیدنی‌های الکلی خطر ابتلا را به شدت افزایش می‌دهند، در حالی که تغذیه مناسب و ورزش می‌توانند در پیشگیری و بهبود شرایط موثر باشند.

اهمیت کلسیم و چالش گرانی لبنیات

مصرف کافی کلسیم برای استحکام استخوان‌ها ضروری است. حداکثر توده استخوانی تا ۳۰ سالگی شکل می‌گیرد و پس از آن، دریافت کافی کلسیم (۸۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی‌گرم روزانه) برای جلوگیری از برداشت کلسیم از استخوان‌ها حیاتی است. مهم‌ترین منابع کلسیم شامل شیر و لبنیات، برخی دانه‌ها (مانند عدس) و گیاهان (مانند سویا و کلم بروکلی) هستند.

دکتر حاجی ولی‌زاده در پاسخ به کاهش سرانه مصرف لبنیات به دلیل گرانی، پیشنهاد داد: «ارائه سوبسید می‌تواند یک روش خوب برای افزایش سرانه مصرف لبنیات در جامعه باشد، البته این امر می‌بایست در کنار ارائه مسائل آموزشی در کانون توجه قرار گیرد.»

شکستگی؛ عارضه خطرناک بیماری خاموش

متأسفانه، بسیاری از مردم پوکی استخوان را یک بیماری جدی قلمداد نمی‌کنند، در حالی که این بیماری یک بیماری خاموش است و عوارض آن اغلب با شکستگی نمایان می‌شود. شکستگی‌ها، به ویژه در استخوان‌های ستون فقرات، می‌توانند منجر به کوتاه‌شدن قد، خمیدگی پشت و گوژپشتی شوند.

خطر شکستگی لگن:

شکستگی لگن به عنوان یکی از خطرناک‌ترین عوارض پوکی استخوان شناخته می‌شود:

• ۵۰ درصد از افرادی که شکستگی لگن را تجربه می‌کنند، به زندگی عادی بازنمی‌گردند و دچار معلولیت می‌شوند.
• ۲۰ درصد از مبتلایان به شکستگی لگن، در همان سال اول پس از حادثه فوت می‌کنند.

این آمارها بر ضرورت توجه به پیشگیری و درمان پوکی استخوان تأکید دارند.

چالش‌های درمان و کمبود تجهیزات

درمان پوکی استخوان یک فرآیند طولانی‌مدت است که ۳ تا ۵ سال زمان می‌برد و عدم پایبندی به درمان یکی از چالش‌های اصلی محسوب می‌شود. از آنجا که قطع خودسرانه داروهای پوکی استخوان برخلاف داروهایی مانند فشار خون، بلافاصله علائم سوء را نشان نمی‌دهد، بسیاری از بیماران درمان را متوقف می‌کنند.

برای مقابله با این چالش، ارتقای سواد سلامت از طریق برگزاری پویش‌ها و ارائه بسته‌های مراقبتی در مراکز جامع سلامت در دستور کار وزارت بهداشت قرار گرفته است.

کمبود دستگاه‌های سنجش تراکم استخوان:

کشور با کمبود دستگاه‌های سنجش تراکم استخوان مواجه است. در حال حاضر، تنها ۶ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر وجود دارد که اغلب در بخش خصوصی مستقر هستند. دکتر حاجی ولی‌زاده تأکید کرد که ضروری است سیستم دولتی به این دستگاه‌ها مجهز شود تا تست با تعرفه دولتی ارائه گردد و توزیع دستگاه‌ها به گونه‌ای باشد که دسترسی مردم تسهیل شود. هدف‌گذاری مطلوب، دسترسی به ۱۰ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر است.