ضعف تبلیغات، مانع جذب گردشگر سلامت؛ هدف‌گذاری ۶ میلیارد یورویی در برنامه هفتم توسعه

گردشگری سلامت به عنوان یک مزیت رقابتی برای ایران مطرح است، اما ضعف در تبلیغات و بازاریابی، مانع از تحقق کامل پتانسیل‌های این حوزه شده است. در حالی که کشورهای موفق برای جذب هر گردشگر تا ۱۰ دلار هزینه تبلیغات می‌پردازند، سرانه تبلیغات در ایران بسیار اندک است. کارشناسان معتقدند افزایش بودجه تبلیغاتی می‌تواند تعداد گردشگران خارجی را تا سه برابر افزایش دهد.

مسلم شجاعی، مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری خارجی، با تأکید بر اهمیت این بخش، بیان می‌کند که ایران به دلیل داشتن پزشکان و متدهای درمانی هم‌طراز با استانداردهای جهانی، گزینه بسیار مناسبی برای توریسم درمانی محسوب می‌شود. به همین دلیل، وزارت بهداشت در برنامه هفتم توسعه مکلف به درآمدزایی در این حوزه شده است.

🌍 بازارهای کلیدی و مزیت‌های ایران در گردشگری سلامت

گردشگری سلامت به ابزاری برای نمایش قدرت کشورها تبدیل شده است. به گفته شجاعی، مزیت اصلی ایران، ارائه محصول گردشگری سلامت است که خدمات آن عمدتاً به کشورهای همسایه ارائه می‌شود. وی همسایگان را کلیدی‌ترین و اصلی‌ترین بازارهای گردشگری برای هر مقصدی می‌داند.

کشورهایی که بیشترین گردشگر سلامت را به ایران می‌فرستند عبارتند از:

• عراق
• پاکستان
• آذربایجان
• ترکمنستان
• افغانستان

با وجود رقبای قدرتمندی مانند ترکیه، هند و کشورهای حاشیه خلیج فارس، نیاز به ورود جدی‌تر به بحث تبلیغات احساس می‌شود.

💰 حلقه مفقوده: هزینه‌های تبلیغاتی اندک

مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری خارجی، حلقه مفقوده در جذب توریست را کمبود بازاریابی و هزینه‌کرد دولت می‌داند. این هزینه‌ها باید شامل موارد زیر باشد:

• تولید محتوا و حضور فعال در شبکه‌های اجتماعی
• برگزاری رویدادهای مختلف در کشورهای مبدأ و مقصد
• حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی و کمپین‌های تبلیغاتی
• تبلیغات فیزیکی مانند نمایش عکس جاذبه‌های ایران در بیلبوردهای کشورهای هدف (مانند عمان و قطر)

شجاعی تأکید می‌کند که کشورهای دیگر برای هر گردشگر تا ۱۰ دلار و کشورهای توریستی با جذب بالا تا ۲۰ دلار نیز هزینه تبلیغات در نظر می‌گیرند. در مقابل، هزینه در نظر گرفته شده برای تبلیغات در ایران در سال‌های گذشته بسیار اندک بوده است. ایده آل این است که ایران حداقل ۵ دلار برای هر گردشگر هزینه تبلیغات در نظر گیرد تا تعداد گردشگران دو تا سه برابر شود.

📈 آمار و پتانسیل جذب گردشگر

بر اساس آمار، سال گذشته حدود ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر گردشگر خارجی وارد ایران شده‌اند. شجاعی معتقد است در صورت برطرف شدن مشکلاتی مانند تحریم‌ها، ایران به طور بالقوه قدرت جذب ۱۲ میلیون گردشگر را دارد و با برنامه‌ریزی برای جذب گردشگران کشورهای رقیب (ترکیه، امارات، هند، ازبکستان و...) می‌توان به عدد ۱۴ میلیون نفر نیز دست یافت.

یکی از اقدامات اخیر در بخش تبلیغات، برگزاری «رودشو» (مجموعه‌ای از رویدادهای تبلیغاتی) در شهرهای بصره، کربلا و بغداد برای جذب توریست سلامت از کشور عراق بوده است.

🛣️ مبادی اصلی ورود و رقابت با ترکیه

مرزهای زمینی اصلی‌ترین مبادی ورود گردشگر به ایران هستند که شامل مرزهای پرترددی مانند شلمچه، مهران، خسروی، پرویزخان و باشماق می‌شوند. در بخش هوایی، فرودگاه‌های امام خمینی (ره)، هاشمی‌نژاد مشهد و کیش بزرگ‌ترین مبادی ورودی هستند.

ایران در ارائه خدمات درمانی تخصصی مشکلی ندارد، اما برای رقابت با کشورهایی مانند ترکیه، نیاز به رفع کاستی‌هایی در زمینه تجهیزات پیشرفته و تخت‌های بیمارستانی وجود دارد. با این حال، مشکل اصلی، نبود پیوند قوی میان دستگاه‌های مختلف دولتی است.

🤝 ضرورت همکاری بین‌دستگاهی و سامانه جامع

برای جذب موفق گردشگر در ابعاد سلامت، زیارت و سیاحت، همکاری وزارت بهداشت، وزارت گردشگری، وزارت امور خارجه و وزارت اطلاعات ضروری است. در همین راستا، پس از حدود ۸ ماه کار تیمی، «سامانه جامع گردشگری سلامت» راه‌اندازی شده است. این سامانه با هدف رفع بی‌نظمی‌ها و ناهماهنگی‌ها، ثبت و رصد دقیق خدمات، و دسترسی مطمئن گردشگر به خدمات رسمی و تأییدشده ایجاد شده است.

برای حفظ مزیت رقابتی، تدوین یک نقشه راه جامع و استراتژی مشخص شامل تقویت نهاد حکمرانی و تعهد جمعی برای معرفی برند و عرضه کیفیت خدمات درمانی، حیاتی است.

🎯 هدف‌گذاری ۶ میلیارد یورویی و آمار رشد

راه‌اندازی سامانه جامع و تعهد مشترک ذی‌نفعان، وزارت بهداشت را در دستیابی به هدف درآمدزایی ۶ میلیارد یورویی در گردشگری سلامت یاری خواهد کرد و حتی امکان افزایش درآمد بیشتری تا پایان برنامه هفتم توسعه وجود دارد.

آمار رشد گردشگر در سال جاری نشان می‌دهد که در فروردین ماه نسبت به سال گذشته ۴۷ درصد افزایش، در اردیبهشت ۱۴ درصد افزایش و در خرداد ماه به دلیل عواملی مانند جنگ تحمیلی، ۵۲ درصد کاهش ثبت شده است.

سازمان جهانی بهداشت، ایران را به دلیل ظرفیت‌های طبیعی، سلامت، بوم‌گردی و میراث فرهنگی، در فهرست ۲۰ کشور برتر گردش‌پذیر دنیا قرار داده است که این شناخت جهانی، فرصتی مناسب برای توسعه پایدار گردشگری سلامت فراهم می‌کند.