بحران اعتماد در تعمیرگاه‌های اصفهان؛ ۳۵۰۰ واحد بدون مجوز و نبرد تکنولوژی و تجربه

شکاف نسلی و ضعف تشخیص فنی

مکانیک‌های جوان و قدیمی در اصفهان بر سر نحوه عیب‌یابی خودروهای امروزی اختلاف نظر دارند. حمید، یک مکانیک جوان، اشاره می‌کند که بسیاری از خودروهایی که به تعمیرگاه او می‌آیند، دست‌کم دو تعمیرکار دیگر را دیده‌اند. او معتقد است که اغلب ایراد اصلی یک مورد بسیار کوچک مانند سنسور یا سیم‌کشی قطع شده است، اما به دلیل عدم استفاده یا ناآشنایی با دستگاه دیاگ، تعمیرکاران به جای تشخیص دقیق، اقدام به تعویض قطعات می‌کنند.

علی مرتضوی، راننده تاکسی ۷۵ ساله، که طی یک ماه سه بار هزینه تعمیر پرداخت کرده اما مشکل خودرویش حل نشده، می‌گوید: "الان دیگر نمی‌توانیم مثل قبل به تعمیرکاران اعتماد کنیم. قبلاً ماشین ساده‌تر بود، الان هر بخش با سیستم الکترونیک کنترل می‌شود و ما سر در نمی‌آوریم."

هاشم ترکی، مکانیک جوان دیگری، تأکید می‌کند که خودروهای جدید نیازمند دیاگ و نرم‌افزار هستند، اما بسیاری از مکانیک‌های قدیمی با این ابزار بیگانه‌اند. او می‌گوید: "دهه هشتادی‌ها با دیاگ کار می‌کنند اما مغازه دست قدیمی‌هاست، آنها هنوز با گوش و حس کار می‌کنند؛ وقتی عیب را پیدا نمی‌کنند، می‌گویند چند قطعه رو عوض کند ببیند شاید درست شد." این شکاف نسلی، مشتری را قربانی آزمون و خطا کرده است.

بحران واحدهای بدون مجوز و قطعات تقلبی

احمد کمالی، نایب رئیس اول اتحادیه خدمات فنی خودروهای سبک شهرستان اصفهان، نگاه انتقادی خود را متوجه چرخه مجوز و آموزش می‌داند. او آمار نگران‌کننده‌ای ارائه می‌دهد:

• تعداد کل واحدهای مکانیکی فعال در اصفهان: حدود ۶۰۰۰ واحد
• تعداد واحدهای دارای مجوز: حدود ۲۵۰۰ واحد
• تعداد واحدهای بدون مجوز: حدود ۳۵۰۰ واحد

کمالی با سابقه بیش از چهار دهه فعالیت، تأکید می‌کند که الزام آموزش اجباری باید پایه تمدید جواز شود تا صنف مسیر اصلاح را در پیش گیرد. او همچنین به دشواری نظارت بر واحدهای بدون مجوز اشاره می‌کند که عملاً خارج از کنترل اتحادیه فعالیت می‌کنند.

از سوی دیگر، مهرداد سرتیپی، رئیس اتحادیه، یکی از دلایل خرابی‌های مکرر را قطعات تقلبی و بی‌کیفیت (فیک) در بازار می‌داند. او می‌گوید: "وقتی قطعه فیک نصب می‌شود، ماشین دوباره خراب می‌شود و مشتری تصور می‌کند مکانیک اشتباه کرده. در واقع مشکل در زنجیره تأمین است نه در تشخیص."

راهکارها: آموزش، شفافیت و هوش مصنوعی

کارشناسان و مسئولان صنفی، راه نجات این صنعت را در سه محور اصلی می‌دانند:

۱. آموزش فنی و مدرن‌سازی

رئیس اتحادیه از برگزاری دوره‌های آموزشی مستمر برای تعمیرکاران خبر می‌دهد و ورود نسل جوان‌تر را فرصتی برای مدرن شدن صنف می‌داند. او تأکید می‌کند که رایج شدن دستگاه دیاگ، نرم‌افزار تشخیص عیب و ابزار دیجیتال بین جوانان به افزایش دقت کمک می‌کند.

۲. شفافیت و نظارت صنفی

سرتیپی بر ضرورت آگاهی مشتری از مجوزدار بودن، آموزش‌دیدگی و استفاده از ابزار استاندارد توسط مکانیک تأکید می‌کند. نایب رئیس اتحادیه نیز خواستار هماهنگی دستگاه‌های مختلف برای ساماندهی واحدهای بدون مجوز است.

۳. استفاده از هوش مصنوعی (AI)

میثاق زارع، کارشناس حوزه مکانیکی، معتقد است صنعت تعمیر باید به سمت استفاده از فناوری‌های نو نظیر هوش مصنوعی در تشخیص عیوب حرکت کند. او می‌گوید:

امروزه نرم‌افزارهایی وجود دارند که با اتصال به واحد مرکزی خودرو می‌توانند خطا را ظرف چند ثانیه مشخص کنند. این فناوری جای حدس و آزمون و خطا را می‌گیرد و هزینه تعمیر را تا نصف کاهش می‌دهد.

زارع تأکید می‌کند که استفاده از هوش مصنوعی در عیب‌یابی، در صورت همراهی با آموزش فنی، می‌تواند اعتماد مردم به تعمیرگاه‌ها را احیا کند.

نتیجه‌گیری: اتاق انتظار هزینه‌های بی‌پایان

اصفهان امروز شاهد رشد قارچ‌گونه تعمیرگاه‌هاست، اما پشت این رونق ظاهری، بحران اعتماد نفس می‌کشد. کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر سه ضلع آموزش، نظارت و وجدان فنی کنار هم قرار نگیرند، چرخه خرج‌تراشی ادامه خواهد داشت و تعمیرگاه‌ها به جای درمان ماشین، به اتاق انتظار هزینه‌های بی‌پایان مردم تبدیل خواهند شد.