هشدار وزارت بهداشت درباره «سونامی خاموش» پوکی استخوان و آمار نگران‌کننده ناآگاهی

طرح ملی ادغام کنترل پوکی استخوان در نظام سلامت

در راستای افزایش دسترسی عادلانه مردم به خدمات مرتبط و پیشگیری از شکستگی‌های ناشی از استئوپورز، طرح ادغام برنامه ملی کنترل پوکی استخوان در نظام مراقبت‌های اولیه سلامت (PHC) به اجرا درآمده است. بر اساس این طرح:

• خدمات پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان پوکی استخوان در خانه‌های بهداشت و پایگاه‌های سلامت ارائه می‌شود.
• این برنامه به‌صورت پایلوت در پنج دانشگاه علوم پزشکی کشور در حال اجرا است:
  • همدان
  • کاشان
  • سیستان و بلوچستان
  • اراک
  • قزوین

آمار نگران‌کننده از ناآگاهی و عدم درمان

معاون بهداشت وزارت بهداشت با استناد به مطالعات ملی سال ۱۴۰۱، آمارهای هشداردهنده‌ای را در خصوص وضعیت آگاهی و درمان پوکی استخوان در کشور ارائه کرد:

بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۱، بیش از ۸۸ درصد افراد بالای ۵۰ سال مبتلا به پوکی استخوان از بیماری خود بی‌اطلاع‌اند و حدود ۹۲ درصد از آنان هیچ‌گونه تشخیص یا درمانی دریافت نکرده‌اند. حتی از میان افراد آگاه به بیماری، ۴۰ درصد درمان را ادامه نمی‌دهند.

این وضعیت نشان‌دهنده آن است که آگاهی عمومی و پیگیری درمان در سطح مطلوب قرار ندارد و نیاز به مداخلات جدی در این حوزه احساس می‌شود.

اقدامات وزارت بهداشت و آموزش پزشکان

برای اصلاح این وضعیت، وزارت بهداشت اقدامات زیر را انجام داده است:

• بومی‌سازی و ابلاغ گایدلاین‌های (مجموعه‌ای نظام‌مند از آخرین و معتبرترین شواهد علمی) تشخیص و درمان پوکی استخوان.
• برگزاری ۹ دوره آموزشی برای پزشکان عمومی و خانواده.
• شرکت بیش از ۱۲۰۰ پزشک عمومی در این دوره‌ها برای ارائه خدمات تشخیص و درمان اولیه در شبکه بهداشت.

سیاست‌گذاری بین‌بخشی و ضرورت رجیستری ملی

در سطح سیاست‌گذاری کلان، خبر از تشکیل کمیته ملی استئوپورز داده شد. این کمیته با حضور نمایندگان وزارتخانه‌ها و انجمن‌های علمی، مسئول پیگیری سیاست‌های بین‌بخشی در حوزه سالمندی و پیشگیری از شکستگی‌ها خواهد بود.

همچنین، بر ضرورت ایجاد رجیستری ملی شکستگی‌ها تأکید شد. ثبت و پایش دقیق موارد شکستگی، امکان شناسایی عوامل خطر و مداخله به‌موقع را فراهم می‌کند.

پوکی استخوان؛ فراتر از یک مسئله پزشکی

معاون بهداشت با تأکید بر اینکه «استخوان بافتی زنده است و نیاز به مراقبت دارد»، بر لزوم ارتقای سواد سلامت عمومی و تغییر نگرش جامعه نسبت به این بیماری تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت که پوکی استخوان تنها یک مسئله پزشکی نیست، بلکه به ابعاد گسترده‌تری از جمله:

• طراحی شهری
• حمل‌ونقل عمومی
• محیط زندگی سالمندان

مرتبط است. امیدواری بر این است که با آموزش عمومی، همکاری میان‌بخشی و استمرار برنامه‌های علمی، گام‌های مؤثری در مسیر کنترل پوکی استخوان و پیشگیری از عوارض آن برداشته شود.