قراردادهای عظیم OpenAI با AMD و Broadcom؛ سلطه TSMC و گلوگاه حیاتی تراشه جهان

شرکت OpenAI در هفته‌های اخیر با امضای قراردادهای بزرگ و چشمگیر با شرکت‌های AMD و Broadcom، گامی بلند در جهت تولید انبوه تراشه‌های هوش مصنوعی اختصاصی خود برداشته است. در حالی که توجه تحلیلگران عمدتاً بر ابعاد مالی این طرح‌ها متمرکز است، پیامدهای گسترده‌تر این همکاری‌ها بر صنعت فناوری، از جمله تأثیر آن بر زنجیره تأمین تراشه و فشار فزاینده بر شرکت TSMC، اهمیت ویژه‌ای دارد.

جزئیات قراردادهای کلان OpenAI

این قراردادها مقیاس عظیمی از تولید تراشه را در بر می‌گیرند که با واحد «گیگاوات» (GW) بیان شده‌اند. به گفته فیل بر، رئیس بخش محصول در شرکت Lumai، دلیل استفاده از این واحد آن است که طرفین معمولاً تعداد دقیق تراشه‌های مورد نیاز را نمی‌دانند، اما می‌توانند توان مصرفی کلی را تخمین بزنند. او اشاره می‌کند که برای هر وات انرژی مصرفی تراشه، تقریباً همان مقدار انرژی برای خنک‌سازی نیز لازم است.

همکاری با AMD و Broadcom

• قرارداد با AMD: تولید حدود ۶ گیگاوات پردازنده گرافیکی (GPU) در چند سال آینده. فاز نخست شامل ۱ گیگاوات از تراشه‌های Instinct MI450 است که در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ آغاز می‌شود. مدیر مالی AMD، جین هو، پیش‌بینی کرده که این همکاری ده‌ها میلیارد دلار درآمد برای شرکت به همراه خواهد داشت.
• قرارداد با Broadcom: تولید حدود ۱۰ گیگاوات شتاب‌دهنده هوش مصنوعی و سیستم‌های اترنت. این سیستم‌ها برای برقراری ارتباط سریع‌تر میان سرورهای مراکز داده OpenAI طراحی شده‌اند و اجرای آن‌ها از نیمه دوم ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ ادامه خواهد داشت.

فیل بر با تردید به ادعای OpenAI درباره «طراحی» تراشه‌های Broadcom می‌نگرد. او توضیح می‌دهد: «Broadcom مجموعه‌ای گسترده از بلوک‌های IP و بخش‌های از پیش طراحی‌شده دارد و این قطعات را طبق مشخصات درخواستی مشتری کنار هم قرار می‌دهد.» به عبارت دیگر، Broadcom اجزای موجود خود را برای ساخت تراشه‌هایی با مشخصات موردنیاز OpenAI ترکیب خواهد کرد.

شتاب‌دهنده‌های Broadcom با هدف اجرای کارآمدتر مدل‌های از پیش آموزش‌دیده OpenAI (فرایند استنتاج یا Inference) طراحی می‌شوند. این تراشه‌ها می‌توانند مصرف انرژی را کاهش داده یا عملکرد را افزایش دهند، اما این مزایا صرفاً به نفع OpenAI است و تأثیر مستقیمی بر کل صنعت ندارد.

مزایای استراتژیک تراشه‌های اختصاصی برای OpenAI

تولید تراشه‌های اختصاصی با حاشیه سود کمتر نسبت به خرید از شرکت‌هایی مانند انویدیا، باعث صرفه‌جویی قابل‌توجهی برای OpenAI خواهد شد. همچنین، طراحی سفارشی متناسب با نیازهای خاص این شرکت، موجب افزایش سرعت و بهبود عملکرد نسبت به سیستم‌های رقبا می‌شود.

از دیدگاه کارشناسان، یکی از بزرگ‌ترین مزایای این همکاری‌ها، تنوع در زنجیره‌ی تأمین است. هیچ شرکتی تمایل ندارد که تنها به یک تأمین‌کننده وابسته باشد.

سلطه بی‌رقیب TSMC: گلوگاه حیاتی اقتصاد جهانی

با وجود تنوع تأمین‌کنندگان OpenAI، در نهایت تمام این تراشه‌ها در یک مکان ساخته می‌شوند. کارشناسان معتقدند که سازنده اصلی به احتمال زیاد شرکت TSMC است؛ شرکتی که تقریباً تمام تراشه‌های هوش مصنوعی پیشرفته جهان را تولید می‌کند.

گیل لوریا، مدیر تحقیقات فناوری در شرکت DA Davidson، TSMC را نه تنها گلوگاه صنعت فناوری غرب، بلکه «بزرگ‌ترین نقطه‌ ضعف کل اقتصاد جهانی» می‌داند. او هشدار می‌دهد که توقف تولید در تایوان می‌تواند اختلال شدیدی در حوزه‌های هوش مصنوعی، تلفن‌های همراه و خودروهای جهان ایجاد کند.

عوامل کلیدی موفقیت TSMC

TSMC طی یک دهه گذشته با پیشی گرفتن از رقبایی مانند اینتل، به سلطه خود ادامه داده است. مهم‌ترین عوامل موفقیت این شرکت عبارتند از:

1. پذیرش فناوری EUV: پذیرش فناوری لیتوگرافی فرابنفش شدید (EUV) که امکان تولید تراشه‌های فوق‌پیشرفته را فراهم کرده است.
2. رهبری فرآیند ساخت: رهبری فعلی در فناوری ساخت تراشه با فرآیند ۳ نانومتری.
3. بازده تولید بالا: تسلط بر «بازده تولید» (High Yield) که به معنای خروج درصد بالایی از تراشه‌های تولیدی با عملکرد و قابلیت اطمینان مورد انتظار از خط تولید است.

این تسلط فنی منجر به سوددهی عظیمی شده است؛ به طوری که سود خالص شرکت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ میلادی ۱۲.۸ میلیارد دلار و در سه‌ماهه بعد ۱۴.۷۶ میلیارد دلار بوده است.

کمبود ظرفیت و برنامه‌های توسعه‌ای

وابستگی شدید به TSMC موجب شده تا کل صنعت فناوری به یک گلوگاه حیاتی وابسته شود. مدیرعامل TSMC تأیید کرده که ظرفیت تولید بسیار فشرده است و در آینده قابل پیش‌بینی نیز چنین خواهد ماند. این محدودیت‌ها تاکنون برای شرکت‌های بزرگی مانند انویدیا نیز دردسرساز شده است؛ به عنوان مثال، پس از لغو محدودیت‌های صادراتی، انویدیا نتوانست زمانی در برنامه TSMC پیدا کند و نزدیک‌ترین زمان آزاد، ۹ ماه بعد اعلام شد.

توسعه ظرفیت در تایوان و آمریکا

TSMC برای کاهش فشار و افزایش ظرفیت، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را آغاز کرده است:

• تایوان: ساخت کارخانه جدید A14 Fab با فناوری ۱.۴ نانومتری که تولید آن در سال ۲۰۲۸ آغاز خواهد شد.
• آمریکا (آریزونا): پروژه ساخت کارخانه عظیم که در آوریل ۲۰۲۱ آغاز شد. نخستین تأسیسات در اوایل ۲۰۲۵ تولید تراشه‌های ۴ نانومتری را شروع می‌کند. برنامه اولیه از سه کارخانه به شش واحد تا ده سال آینده افزایش یافته است.

با وجود این سرمایه‌گذاری‌ها، کاهش وابستگی جهان به تایوان برای تولید تراشه‌های پیشرفته، سال‌ها یا حتی دهه‌ها زمان می‌برد. جزیره‌ تایوان همچنان نقطه‌ی ضعف اصلی صنعت نیمه‌هادی جهان است و هرگونه بحران یا اختلال در آن می‌تواند پیامدهای بسیار جدی و جهانی به دنبال داشته باشد.