بحران فرونشست زمین در البرز؛ مهرشهر و اشتهارد رکورددار استان

مناطق بحرانی و عوامل تشدید فرونشست

محمدرضا فلاح‌نژاد، مدیرکل مدیریت بحران البرز، با اشاره به وضعیت بحرانی فرونشست زمین، اعلام کرد که مناطق مهرشهر و اشتهارد، همچنین شهرک صنعتی سپهر، نظرآباد و بخش تنکمان، با ثبت درصد بالایی از فرونشست، رکورددار استان البرز بوده و جزو نقاط آسیب‌دیده محسوب می‌شوند.

دلایل اصلی افزایش خطر فرونشست

وی تأکید کرد که افزایش چشمگیر خطر فرونشست در سال‌های اخیر ناشی از عوامل متعددی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• برداشت بیش از حد از منابع آبی زیرزمینی.
• رواج کشاورزی سنتی با آب‌بری بالا.
• استقرار شهرک‌های صنعتی بزرگ نظیر سپهر، نظرآباد و اشتهارد.
• وابستگی شدید آب شرب استان به منابع زیرزمینی.

خسارات جدی به زیرساخت‌های حیاتی

این پدیده مخرب، خسارات جدی و جبران‌ناپذیری به زیرساخت‌های حیاتی استان وارد کرده است. این زیرساخت‌ها شامل موارد زیر هستند:

• دکل‌های برق و شبکه‌های انتقال نیرو.
• خطوط لوله نفت و گاز.
• خطوط ریلی و حمل‌ونقل.

راهکارهای ملی و استانی برای مقابله با بحران

مدیرکل مدیریت بحران البرز خاطرنشان کرد که مقابله با این بحران نیازمند تدوین سیاست‌های جامع در سطح ملی و اجرای برنامه‌های عملیاتی در سطح استانی است.

سیاست‌های کلان و ملی

در سطح ملی، لازم است با تدوین ضوابط و سیاست‌های جامع، ساخت‌وسازها و برنامه‌های عمرانی کشور به سمت کاهش مصرف آب و طراحی پروژه‌هایی با آب‌بری بسیار کم هدایت شوند.

پیشنهاد بازگرداندن پساب تصفیه‌شده تهران

یکی از راهکارهای مؤثر پیشنهادی از سوی کارشناسان، بازگرداندن پساب تصفیه‌شده شهر تهران، ناشی از انتقال آب سدهای طالقان و کرج به استان البرز و تصفیه پساب‌های شهری برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی یا استفاده در صنایع است.

اقدامات کلیدی استانداری البرز

استانداری البرز نیز با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی، سیاست‌ها و اقدامات کلیدی زیر را دنبال خواهد کرد:

1. اجرای برنامه‌های ملی سازگاری با کم‌آبی.
2. احیای تالاب صالحیه.
3. توسعه کشاورزی صنعتی و نوین با بهره‌وری حداکثری از حداقل میزان آب.
4. انجام عملیات آبخیزداری در منابع طبیعی و مناطق شهری.
5. افزایش استفاده از منابع آب سطحی به جای برداشت از سفره‌های زیرزمینی.

برنامه‌های عملیاتی و اجرایی در مناطق بحرانی

با بررسی و تصویب آخرین یافته‌های علمی حوزه فرونشست و تمرکز هدفمند در مناطق بحرانی، طرح تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها در دستور کار قرار گرفته است. همچنین مقابله با پدیده قاچاق آب و انسداد چاه‌های غیرمجاز در مناطق بحرانی و در نزدیکی چاه‌های آب شرب شهری از دیگر برنامه‌های اولویت‌دار استان خواهد بود.

اقدامات مؤثر سال‌های گذشته

مدیرکل مدیریت بحران البرز به اقدامات اجرایی پیشین اشاره کرد و گفت: احداث تورکنست‌ها (چاله‌های بزرگ تغذیه سفره‌های زیرزمینی) در مجاورت شهرک صنعتی ماموت شهرستان ساوجبلاغ و شهرک وحدت شهرستان فردیس، همچنین انتقال سیلاب‌ها به سمت شن‌چاله‌های تهران‌دشت، از اقدامات مثبت و مؤثر سال‌های گذشته در راستای تقویت سفره‌های زیرزمینی استان البرز بوده است.