بررسی طرح کشت کنترل‌شده خشخاش در ایران برای تأمین مواد اولیه داروهای حیاتی

سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، با هشدار نسبت به آسیب‌پذیری زنجیره تولید داروهای حیاتی کشور، از بررسی طرح کشت محدود و کنترل‌شده خشخاش در ایران برای مصارف دارویی خبر داد. وی تأکید کرد که کمبود مواد اولیه داروهای مخدر، میلیون‌ها بیمار نیازمند به مسکن‌های قوی و داروهای درمان اعتیاد را با بحران جدی مواجه خواهد کرد.

بحران کمبود مواد اولیه دارویی و تهدید سلامت عمومی

عباسی با اشاره به وابستگی بخشی از زنجیره تولید داروهای مورد استفاده در بیماران سرطانی، دردهای مزمن و درمان اعتیاد به مواد اولیه مخدر، تأکید کرد که عدم توانایی در تأمین این مواد از طریق واردات یا تولید داخلی، کشور را با کمبود داروی حیاتی برای میلیون‌ها بیمار روبرو خواهد ساخت. وی هشدار داد که ادامه‌دار شدن این وضعیت و نبود داروی جایگزین، می‌تواند یک بحران اجتماعی جدید را رقم بزند.

منابع ناپایدار تأمین مواد مخدر دارویی

مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر توضیح داد که تا پیش از این، مواد اولیه داروهای مخدر از دو منبع اصلی تأمین می‌شد؛ بخشی از کشفیات قاچاق و بخشی دیگر از طریق واردات. با این حال، کاهش محسوس کشفیات باعث شده تا تولید دارو کاهش یابد و شرکت‌های دارویی با مشکل مواجه شوند. این شرایط، سلامت عمومی جامعه را مستقیماً هدف قرار داده است.

«حتی اگر یک معتاد هم در کشور وجود نداشته باشد، بیماران نیازمند داروهای مسکن قوی هستند. ما جمعیت ۹۰ میلیونی داریم و نمی‌توانیم تأمین داروی حیاتی را به واردات نامطمئن یا کشفیات ناپایدار بسپاریم.»

طرح کشت کنترل‌شده خشخاش: راهکار پیشنهادی دولت

عباسی در خصوص اظهارات مسئولان مبنی بر کشت خشخاش در ایران برای حل این معضل، تأیید کرد که طرح‌هایی در این زمینه در حال بررسی هستند. یکی از این طرح‌ها، پیشنهاد کشت محدود و کنترل‌شده خشخاش صرفاً برای مصارف دارویی است. با این وجود، وی تأکید کرد که این طرح:

• همچنان در مرحله بررسی بوده و به تصویب نهایی نرسیده است.
• اجرای آن منوط به وجود دستورالعمل قانونی و نظارت چندلایه است.
• تاکنون هیچ مصوبه رسمی و قطعی در این‌باره صادر نشده است.

وی افزود: در این میان، زنجیره تولید داروهای حیاتی کشور، هر روز بیش از پیش آسیب‌پذیر می‌شود.

ضرورت نظارت دقیق و پاسخگویی دستگاه‌ها

مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر بر لزوم برنامه‌ریزی دقیق و شرح وظایف مشخص برای دستگاه‌های مختلف تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت که از لحظه کشت تا برداشت، انتقال، فرآوری و توزیع دارو، باید همه چیز کاملاً تحت کنترل باشد، چراکه:

• کوچک‌ترین نشت مواد اولیه به خارج از زنجیره رسمی، می‌تواند راه را برای مافیا و قاچاقچیان باز کند.
• هرگونه طرح برای تولید مواد اولیه مخدر باید پشتوانه قانونی، ساختار نظارتی دقیق و ضمانت اجرایی کامل داشته باشد.

دستگاه‌های مسئول در این زمینه شامل وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو، وزارت جهاد کشاورزی و شرکت‌های دارویی هستند که باید در قبال تخلفات احتمالی پاسخگو باشند.

مقایسه واردات و تولید داخلی

عباسی در پاسخ به این سوال که آیا واردات نمی‌تواند نیاز کشور را رفع کند، به چالش‌های این روش اشاره کرد:

وی در پایان تأکید کرد: «این موضوع به‌قدری حساس است که کوچک‌ترین خطا در آن، ممکن است به آسیب‌های جبران‌ناپذیر اجتماعی منجر شود. ما نمی‌توانیم با سلامت مردم شوخی کنیم.»