بحران مالی بهزیستی: ۳۵۰ هزار معلول در صف حق پرستاری با کسری بودجه ۴۰ هزار میلیاردی

اهداف راهبردی و رویکرد خانواده‌محور

معاونت توانبخشی سازمان بهزیستی اهداف کلان متعددی را دنبال می‌کند که فراتر از حمایت صرف، بر توانمندسازی و عدالت در دسترسی متمرکز است. این اهداف شامل موارد زیر است:

• پیشگیری و کنترل رشد و شیوع معلولیت‌ها در جامعه.
• افزایش میزان و کیفیت خدمات ارائه شده به افراد دارای معلولیت.
• ارتقای نفوذ و پوشش خدمات توانبخشی در سراسر کشور.
• تغییر رویکرد از حمایت صرف به سمت توانمندسازی افراد و خانواده‌ها.
• افزایش خدمات تخصصی به جمعیت سالمندان.
• تقویت نظارت، شفافیت و پاسخگویی در ارائه خدمات.

آمار خدمات‌گیرندگان و محل نگهداری

در حال حاضر، سازمان بهزیستی به یک میلیون و ۶۰۰ هزار فرد دارای معلولیت خدمت‌رسانی می‌کند. از این تعداد، ۷۸۰ هزار نفر در گروه معلولیت‌های شدید و خیلی شدید قرار دارند. بررسی وضعیت اقتصادی این گروه نشان می‌دهد که ۷۰ درصد آنها در دهک‌های پایین‌تر از ۷ و ۳۰ درصد در دهک‌های پایین‌تر از ۳ جامعه قرار دارند.

رویکرد اصلی سازمان، «خانواده‌محور» است؛ چرا که ۹۴ درصد از افراد دارای معلولیت در منازل خانواده‌های خود نگهداری می‌شوند. تنها حدود ۵۹ هزار نفر در مراکز شبانه‌روزی و ۶۰ هزار نفر در مراکز روزانه تحت پوشش هستند. این رویکرد با هدف توانمندسازی خانواده‌ها برای ارائه حمایت بهتر دنبال می‌شود.

برنامه‌های کلیدی پیشگیری و توانبخشی

محورهای اصلی ارائه خدمات توانبخشی در سازمان بهزیستی شامل برنامه‌های پیشگیری از معلولیت‌ها، برنامه‌های مبتنی بر مراکز و مؤسسات، برنامه‌های فرد و خانواده‌محور و برنامه‌های مبتنی بر جامعه است. معاونت توانبخشی جزئیات برنامه‌های پیشگیرانه کلیدی را تشریح کرد:

هدف اصلی این برنامه‌های پیشگیرانه، افزایش سلامت عمومی جامعه از طریق شناسایی به موقع و مداخله بهنگام توانبخشی و درمانی است.

چالش‌های مالی و کسری بودجه عظیم

بزرگترین چالش سازمان بهزیستی، شکاف عمیق میان نیازهای مالی برای حمایت از معلولان شدید و خیلی شدید و بودجه تخصیص‌یافته است. این شکاف در دو حوزه اصلی «حق پرستاری» و «کمک هزینه معیشتی» مشهود است.

حق پرستاری و صف انتظار ۳۵۰ هزار نفری

سازمان بهزیستی ماهانه حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان حق پرستاری به خانواده‌های افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید پرداخت می‌کند. با توجه به تعداد ۷۸۰ هزار نفر معلول شدید و خیلی شدید، بودجه مورد نیاز برای پوشش کامل این برنامه حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. این در حالی است که کل بودجه سال جاری سازمان بهزیستی تنها ۷ هزار میلیارد تومان است.

«تعداد زیادی از متقاضیان در صف انتظار قرار دارند و هم‌اکنون ۳۵۰ هزار نفر پشت نوبت حق پرستاری داریم.»

کمک هزینه معیشتی و شکاف دستمزد

مستمری ماهانه پرداختی به افراد معلول بین ۱.۴ تا ۴.۴ میلیون تومان متغیر است. همچنین، کمک هزینه معیشتی (ماده ۲۷) به معلولان شدید و خیلی شدید فاقد شغل تعلق می‌گیرد. در حالی که حداقل دستمزد مورد نیاز برای این افراد ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است، حداکثر پرداخت فعلی تنها ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است.

این برنامه حدود ۶۰۰ هزار نفر را شامل می‌شود و برای پوشش کامل آن به ۷۰ هزار میلیارد تومان بودجه نیاز است، در حالی که اعتبار موجود تنها ۴.۲ هزار میلیارد تومان است.

افزایش کمک هزینه‌های جانبی

در بخش کمک هزینه‌های جانبی، کمک هزینه وسایل بهداشتی برای افراد دارای ضایعه نخاعی و بسترگرا از ۹۰۰ هزار تومان به ۱.۵ میلیون تومان افزایش یافته است که عمدتاً برای تأمین پوشینه مصرفی این افراد اختصاص دارد. همچنین کمک هزینه‌هایی برای تأمین اندام مصنوعی، کاشت حلزون شنوایی و وسایل کمک توانبخشی نیز در نظر گرفته شده است.