بحران ارزی در صنعت موتورسیکلت؛ موجودی قطعات تا پایان سال تمام می‌شود

صنعت موتورسیکلت ایران که سال‌ها در سایه حواشی کمتر نسبت به خودروسازی فعالیت می‌کرد، اکنون با بحران جدی در تامین قطعات و ارز مورد نیاز مواجه شده و زنگ خطر را برای بازار به صدا درآورده است. این صنعت که منبع درآمد بخش قابل توجهی از مردم و راهگشای حمل و نقل سریع و جابه‌جایی بار در کلانشهرهاست، در آستانه یک آشفتگی بزرگ قرار دارد که می‌تواند اثرات منفی اقتصادی گسترده‌ای بر جای بگذارد.

بحران تخصیص ارز: توقف ثبت سفارش از ابتدای سال

دبیر انجمن صنعت موتورسیکلت ایران، مهم‌ترین چالش کنونی تولیدکنندگان را مشکلات مربوط به واردات، مسائل گمرکی و به ویژه عدم تخصیص به موقع ارز دانست. این مشکل به حدی جدی است که عملاً فعالیت تولیدکنندگان را مختل کرده است.

این چالش به حدی جدی است که صنعت موتورسیکلت از ابتدای سال جاری تا مهر ماه هیچ‌گونه ارزی دریافت نکرده و هنوز نتوانسته‌اند ثبت سفارش ارزی خود را انجام دهند. تمامی قطعات موجود در انبار کارخانجات مربوط به واردات سال گذشته است.

اتمام موجودی انبارها و پیش‌بینی آشفتگی بازار

بر اساس اظهارات این مقام صنفی، موجودی قطعات در انبار کارخانجات که مربوط به واردات سال گذشته است، احتمالا تا دو یا سه ماه آینده به اتمام خواهد رسید. این وضعیت، آینده‌ای مبهم را برای تولید و عرضه موتورسیکلت ترسیم می‌کند:

• در صورت عدم رفع چالش تامین ارز، آشفتگی در تولید و فروش طی دو تا سه ماه آینده و نهایتاً تا پایان سال، بازار را فرا خواهد گرفت.
• عدم تامین ارز برای نیازهای تولیدکنندگان در سال جاری، عامل اصلی این بحران است.

وابستگی ساختاری به واردات قطعات کلیدی

با وجود اینکه بخش قابل توجهی از قطعات موتورسیکلت‌ها در کشور تولید می‌شود، اما همچنان وابستگی به واردات در بخش‌های کلیدی وجود دارد. این وابستگی، صنعت را در برابر نوسانات ارزی و مشکلات وارداتی آسیب‌پذیر کرده است.

تلاش برای داخلی‌سازی و سهم واردات

سیاست وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) بر کاهش ارزبری و حمایت از تولید داخلی متمرکز است. در همین راستا، تفاهم‌نامه‌ای در اواخر سال ۱۴۰۲ منعقد شد تا عمق ساخت داخل در چهار مدل موتورسیکلت که بیشترین تیراژ تولید (بیش از ۷۰ درصد کل تولید) و صرفه اقتصادی را دارند، افزایش یابد.

با این حال، به صورت تقریبی حدود ۳۰ الی ۴۰ درصد از قطعات این چهار پلتفرم پرتیراژ، شامل انجین (موتور) و برخی دیگر از قطعات، همچنان وارداتی هستند. همچنین، سهم ۳۰ تا ۴۰ درصدی از کل موتورسیکلت‌های موجود در بازار نیز وارداتی هستند.

چرا تولید انجین داخلی متوقف شد؟

تولید انجین در داخل کشور نیازمند سرمایه‌گذاری بزرگ و توجیه اقتصادی است. اگرچه برخی واحدهای تولیدی در مراحل اولیه اقدام به مونتاژ انجین با واردات قطعات کرده بودند، اما به دلیل تغییرات در استانداردهای آلایندگی زیست‌محیطی و عدم توجیه اقتصادی، تولید آن فعلاً متوقف شده است. در حال حاضر، انجین موتورسیکلت‌ها معمولاً و به صورت غالب از کشور چین به ایران وارد می‌شود.

همچنین، سایر مدل‌های موتورسیکلت که تیراژ تولید کمی دارند و تولید قالب و قطعه برای آنها صرفه اقتصادی ندارد، قطعاتشان به طور کامل وارداتی است.