رشد ۱۰ درصدی بازار ۴۶ میلیارد دلاری زیبایی خاورمیانه؛ ایران پنجمین بازار تندرستی منطقه

بر اساس گزارش تحلیلی پلتفرم «خانومی»، بازار زیبایی، مراقبت‌های پوستی و عطر در خاورمیانه و شمال آفریقا با رشدی چشمگیر، در سال ۲۰۲۳ ارزشی بالغ بر ۴۶ میلیارد دلار داشته و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۵ به مرز ۶۰ میلیارد دلار نزدیک شود. این گزارش با بررسی تاریخ، فرهنگ، اقتصاد و تحولات منطقه، فرصت‌های موجود و مسیرهای بهره‌برداری از این بازار رو به رشد را شناسایی و تحلیل کرده است.

چشم‌انداز اقتصادی بازار زیبایی خاورمیانه

منطقه خاورمیانه دارای تاریخچه‌ای غنی از آیین‌های زیبایی و مراقبت از پوست است. در سال‌های اخیر، رویکرد منطقه به زیبایی تحت تأثیر عواملی چون افزایش درآمد، شهرنشینی و جمعیت جوان دچار تحول اساسی شده است. این تغییرات باعث گسترش پایگاه مصرف‌کنندگان لوازم آرایشی و رشد چشمگیر صنعت زیبایی در این بازار نوظهور شده‌اند.

عربستان سعودی؛ پیشتاز بازار منطقه

طبق داده‌های گزارش، عربستان سعودی با ارزشی معادل ۳۹.۸۷۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳، برترین بازار زیبایی خاورمیانه بوده است. اقتصاد قدرتمند، گردشگری پررونق و سرمایه‌گذاری‌های دولتی و خصوصی در این کشور و سایر کشورهای منطقه، محرک اصلی افزایش درآمد و مصرف کالاهای لوکس، از جمله محصولات زیبایی، محسوب می‌شوند.

بر اساس پیش‌بینی‌های مؤسسه مکنزی، صنعت زیبایی تا سال ۲۰۲۷ به‌طور متوسط سالانه ۶ درصد رشد جهانی را تجربه خواهد کرد، اما منطقه خاورمیانه با نرخ رشد ۱۰ درصدی، بالاترین میزان رشد صنعت زیبایی در جهان را تا سال ۲۰۲۷ خواهد داشت.

عادات مصرف و هزینه‌های شخصی

زنان منطقه علاقه زیادی به محصولات آرایشی و مراقبت از پوست دارند و تقاضا برای محصولات محلی و بین‌المللی با افزایش درآمد و جمعیت جوان، رشد چشمگیری داشته است. آمارها نشان می‌دهد که در حاشیه خلیج فارس، میزان هزینه‌کرد ماهانه برای محصولات زیبایی به شرح زیر است:

• زنان: به طور متوسط ماهانه ۶۳ دلار برای لوازم آرایشی.
• زنان: به طور متوسط ماهانه ۵۲ دلار برای مراقبت از پوست.
• مردان: حدود ۱۶ دلار صرف مراقبت از پوست.

تأثیر اصلاحات اجتماعی بر مصرف

اصلاحات اجتماعی اخیر در منطقه، به‌ویژه در عربستان سعودی، موجب افزایش مشارکت زنان در جامعه و اشتغال آنان شده است. این استقلال مالی زنان باعث شده تا تصمیم‌گیری‌های شخصی و مصرفی بیشتری داشته باشند که به نوبه خود، رشد بازار زیبایی را تسریع کرده است.

همچنین، با توجه به شرایط آب‌و‌هوایی سخت منطقه، مصرف‌کنندگان نیازمند محصولات مقاوم و سازگار با اقلیم محلی هستند. این نیاز منجر به شکل‌گیری برندهای زیبایی عربی (Beauty-A) شده است که عناصری فرهنگی و بومی را در محصولات خود به‌کار می‌گیرند. برندهایی مانند هدا بیوتی (Huda Beauty) و آستری بیوتی (Asteri Beauty) از پیشگامان این روند هستند.

تحول در خرده‌فروشی و ظهور تجارت الکترونیک

صنعت خرده‌فروشی در خاورمیانه در حال گذار از بازارهای فیزیکی سنتی به سمت فضای اومنی‌چنل (Omnichannel) است. خرده‌فروشی اومنی‌چنل، فروشگاه‌های فرودگاهی و تجارت الکترونیک، فرصت‌های جدیدی برای برندها ایجاد کرده‌اند.

رشد چشمگیر فروش آنلاین

در دهه گذشته، سهم فروش آنلاین از کل فروش در خاورمیانه از ۲.۳٪ در سال ۲۰۱۸ به ۶.۱٪ در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است. تجارت الکترونیک با ارائه راحتی در خرید، تنوع گسترده محصولات و قیمت‌های رقابتی، تجربه خرید بهتری برای کاربران فراهم کرده است.

ورود بازیگران دیجیتال مختلف، از جمله اپلیکیشن‌های چندمنظوره، پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی و بازارهای آنلاین بین‌المللی (مانند خرید وب‌سایت Souq توسط آمازون در سال ۲۰۱۷ و ظهور Noon)، نقش مهمی در تغییر نگرش مصرف‌کنندگان نسبت به خرید آنلاین و گسترش این حوزه ایفا کرده‌اند.

بازیگران اصلی خرده‌فروشی آفلاین

اکوسیستم خرده‌فروشی منطقه عمدتاً توسط کسب‌وکارهای خانوادگی هدایت می‌شود که حق امتیاز بسیاری از برندهای بین‌المللی را در اختیار دارند. به عنوان مثال، گروه «شلهوب» مالک برند منطقه‌ای «فیسز» با ۷۰ شعبه و همچنین مدیریت ۸۵ شعبه «سفورا» را از طریق سرمایه‌گذاری مشترک بر عهده دارد.

رشد بی‌سابقه پزشکی زیبایی و گردشگری سلامت

بازار پزشکی زیبایی و گردشگری سلامت نیز با نرخ رشد چشمگیر، یکی دیگر از محرک‌های اقتصادی کلیدی منطقه است.

رونق جراحی‌های زیبایی

جوانان خاورمیانه استقبال زیادی از عمل‌های زیبایی دارند و عمل‌های مرتبط با پوست و بینی محبوب‌ترین هستند. انتظار می‌رود بازار پزشکی زیبایی در منطقه خاورمیانه و آفریقا از ۶۵۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۱ به ۱.۲۹۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۸ برسد و با نرخ رشد مرکب سالانه ۱۰.۲٪ افزایش یابد.

بازار جراحی زیبایی در عربستان سعودی نیز با افزایش درآمد و نفوذ رسانه‌های اجتماعی در حال رونق‌گرفتن است. پیش‌بینی می‌شود ارزش این بازار در عربستان از ۷۸۹.۹ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ به ۱.۸۷۷.۸ میلیون دلار در سال ۲۰۳۲ برسد.

اقتصاد تندرستی و جایگاه ایران

تحقیقات مؤسسه جهانی تندرستی نشان می‌دهد که مجموع اقتصاد تندرستی خاورمیانه و شمال آفریقا، شامل ۱۱ بازار مختلف از فعالیت فیزیکی تا صنعت اسپا، دومین رتبه جهانی در رشد تندرستی منطقه‌ای را دارد. ارزش این بازار از ۱۱۰.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۱۴۵.۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ رسیده است.

معاون تحقیقات مؤسسـه جهانی تندرستی اعلام کرده است که بازار گردشگری سلامتی در خاورمیانه با سریع‌ترین نرخ رشد جهانی مواجه است؛ ارزش این بازار از ۵.۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۱۳.۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته که نشان‌دهنده نرخ رشد سالانه ۶۱.۵٪ است.

در این منطقه سالانه حدود ۱۰.۱ میلیون سفر سلامتی انجام می‌شود و مسافران به طور متوسط ۱,۳۵۴ دلار برای هر سفر هزینه می‌کنند که بالاترین میزان در جهان است. سرمایه‌گذاری‌های عمده دولت‌ها در عربستان سعودی، امارات و قطر در حوزه بهداشت عمومی و گردشگری تندرستی نقش کلیدی در توسعه بازار دارند.

پروژه بلندپروازانه Red Sea Global (RSG) در عربستان سعودی، که شامل سه مقصد گردشگری لوکس و پایدار است، نمونه شاخص این سرمایه‌گذاری‌ها محسوب می‌شود.

پنج بازار برتر تندرستی در خاورمیانه و شمال آفریقا (۲۰۲۲):