چالش‌های شرکت‌های دانش‌بنیان خراسان رضوی؛ گردش مالی ۱۲۹ همتی در برابر بودجه ۱.۳ همتی

مقایسه بودجه پارک‌ها با گردش مالی شرکت‌های دانش‌بنیان

جواد صفایی، سرپرست پارک علم و فناوری خراسان رضوی، با اشاره به آمار ملی، تفاوت فاحشی میان بودجه پارک‌های علم و فناوری و گردش مالی شرکت‌های دانش‌بنیان را مطرح کرد. وی اظهار داشت: در کشور ۵۹ پارک علم و فناوری زیرمجموعه وزارت علوم فعال هستند که مجموع بودجه آن‌ها تنها ۱.۳ همت است، در حالی که گردش مالی شرکت‌های دانش‌بنیان طبق آمار رسمی به بیش از ۱۲۹ همت می‌رسد.

صفایی افزود: در استان خراسان رضوی این نسبت بسیار بالاتر است و پارک علم و فناوری استان با بیش از ۶۰۰ شرکت فناور و دانش‌بنیان، یکی از موفق‌ترین پارک‌های کشور به شمار می‌رود.

چالش‌های قانونی و جغرافیایی در مسیر شرکت‌های شهرستانی

سرپرست پارک علم و فناوری خراسان رضوی در ادامه به چالش‌های موجود در اجرای قانون «جهش تولید دانش‌بنیان» پرداخت و گفت: این قانون بسیار مترقی است، اما برخی شروط در آن، عملاً شرکت‌های شهرستانی را از بهره‌مندی محروم کرده است.

موانع بهره‌مندی از تسهیلات

• ماده ۱۱ قانون: شروطی چون الزام به بورسی بودن یا داشتن حداقل سرمایه از صندوق نوآوری، شرکت‌های مستقر در شهرستان‌ها را از مزایای این ماده محروم کرده است.
• دوری از مرکز: فاصله جغرافیایی باعث شده بسیاری از شرکت‌ها نتوانند مطالبات خود را از نهادهای دولتی پیگیری کنند.

وی تأکید کرد که تحول دیجیتال واقعی می‌تواند این فاصله‌ها را از میان بردارد و عدالت فناورانه را محقق کند.

تأکید مجلس بر تحقق قانون جهش تولید

احسان عظیمی راد، نماینده مردم مشهد و کلات، در این مراسم بر حمایت مجلس از قانون جهش تولید دانش‌بنیان تأکید کرد و گفت: این قانون با حمایت مجلس و نظارت دقیق در حال تحقق است. با تشکیل کمیته بهره‌وری و پیگیری منابع درآمدی، سهم شرکت‌های دانش‌بنیان از بودجه افزایش یافته و تکالیف دستگاه‌ها در حال اجراست.

هدف ما این است که منابع قانونی به جای صرف امور غیرمرتبط، مستقیماً به شرکت‌های فناور برسد.

رویدادهای «همرسان»: بستری برای هم‌افزایی

محمد مهدی مهربان، رییس مرکز نوآوری و خانه خلاق قوه مقننه، هدف از برگزاری رویدادهای «همرسان» را پیوند دادن بازیگران مختلف زیست‌بوم دانش‌بنیان در سطح استان دانست. وی بیان کرد که مدل این رویداد به‌گونه‌ای طراحی شده که تریبون را در اختیار ذی‌نفعان و کنشگران قرار دهد تا خودشان به بیان دغدغه‌ها و ظرفیت‌ها بپردازند.

هدف اصلی، رصد دقیق اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان و فراهم کردن زمینه برای هم‌افزایی و ظرفیت‌سنجی است. مهربان افزود: «ما به‌دنبال مچ‌گیری یا گله‌گذاری نیستیم، بلکه می‌خواهیم بدانیم چه ظرفیت‌هایی در استان وجود دارد و چگونه می‌توان آن‌ها را همگرا و موثرتر کرد.»

چالش‌های عملیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان از زبان مدیران عامل

۱. رقابت ناعادلانه و موانع صادراتی (نیان‌الکترونیک)

محمدعلی چمنیان، مدیر عامل شرکت نیان‌الکترونیک مشهد، که فعالیت خود را از سال ۱۳۶۹ آغاز کرده و امروز با بیش از ۷۰۰ نفر نیروی انسانی، به عنوان صادرکننده نمونه ملی شناخته می‌شود، چالش‌های زیر را مطرح کرد:

• رقابت ناعادلانه: حضور شرکت‌های دولتی در مناقصات و ایجاد رقابت ناعادلانه.
• خلاهای قانونی: نبود آیین‌نامه‌های اجرایی موثر برای توسعه بازار و خلأ قانونی در حوزه دارایی‌های نامشهود.
• سیاست‌های ارزی: افزایش عمق ساخت داخل به دلیل سیاست‌گذاری‌های ارزی ناکارآمد، نه تنها مشوقی ندارد بلکه مانعی برای صادرات نیز شده است.

وی بازنگری در آیین‌نامه‌ها و اتصال مشوق‌های واردات و صادرات به عمق ساخت داخلی را برای تحقق اقتصاد دانش‌بنیان ضروری دانست.

۲. سهم ناچیز تسهیلات برای شرکت‌های نرم‌افزاری (یسنا پارس)

مریم امام دادی، مدیرعامل شرکت «یسنا پارس»، با تمرکز بر چالش‌های شرکت‌های نرم‌افزاری کوچک و متوسط، به آمار نگران‌کننده‌ای اشاره کرد: در حالی که بیش از ۲ هزار شرکت نرم‌افزاری در استان فعال‌اند و نیمی از آن‌ها دانش‌بنیان هستند، سهم‌شان از تسهیلات کمتر از پنج درصد است.

فشارهای مضاعف بر حوزه فناوری اطلاعات

• دشواری تأمین مالی و ضعف قدرت خرید بازار داخلی.
• تحریم‌های بین‌المللی.
• پیچیدگی‌های قوانین مالیاتی، گمرکی و تأمین اجتماعی.

وی پیشنهاد کرد برای حمایت از این حوزه، معاونت اقتصادی ویژه فناوری اطلاعات در استانداری تشکیل شود و مکانیسمی شفاف برای صادرات نرم‌افزار، به‌ویژه به کشورهای همسایه مانند افغانستان و حوزه CIS، طراحی شود.

۳. ظرفیت‌های هوشمندسازی و چالش‌های ساختاری (بهپویان امین منتظر)

مرتضی تقوایی حسین زاده، مدیرعامل شرکت «بهپویان امین منتظر»، که در حوزه‌های هوشمندسازی زیرساخت‌های شهری، انرژی، سلامت و صنعت فعالیت دارد، به دستاوردهای شرکت خود اشاره کرد: «با بهره‌گیری از فناوری همزاد دیجیتال، موفق شده‌ایم هزینه سنسورگذاری را تا ۸۰ درصد کاهش دهیم و با دقت بالای ۹۵ درصد، نشت گاز معادل یک فاز پارس جنوبی را کنترل کنیم.»

موانع توسعه پایدار

• عدم اجرای قراردادهای صرفه‌جویی.
• کندی فرآیندهای اجرایی و ناکارآمدی قوانین.
• عدم تطابق ظرفیت صندوق نوآوری با رشد اکوسیستم دانش‌بنیان.

وی تأکید کرد که اگر شرکت‌های فناور در سفرهای رسمی و تصمیم‌گیری‌های کلان دیده نشوند، اقتصاد دانش‌بنیان هرگز به جایگاه واقعی خود نخواهد رسید.

نتیجه‌گیری رویداد

رویداد «جهش ۱» بستری مناسب برای گفت‌وگو، هم‌افزایی و شکل‌گیری همکاری‌های جدید میان شرکت‌های دانش‌بنیان و نهادهای تصمیم‌گیرنده شهری و استانی فراهم کرد. بررسی راهکارهای ارتباط موثر میان شرکت‌های فناور و نهادهای تصمیم‌گیرنده از محورهای اصلی این رویداد بود که با استقبال شرکت‌کنندگان همراه و زمینه‌ساز امضای چند تفاهم‌نامه همکاری شد.