ارزیابی کارشناس آب: بارورسازی ابرها راه حل دائمی بحران آب ایران نیست

در شرایط بحرانی کم‌آبی و در حالی که بیش از یک ماه از پاییز گذشته و خبری از بارش‌های موثر نیست، روش‌های جایگزین تامین آب مانند شیرین‌سازی و انتقال آب مطرح می‌شوند. در این میان، بارورسازی ابرها به عنوان یکی از روش‌های رایج جهانی، در ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است، اما یک کارشناس آب معتقد است که این تکنولوژی به تنهایی نمی‌تواند بحران آب کشور را حل کند و نباید جایگزین مدیریت صحیح منابع اصلی شود.

بارورسازی ابرها؛ افراط و تفریط در یک روش ۶۰ ساله

محمدابراهیم رئیسی، کارشناس آب، با اشاره به سابقه این روش در کشور، بیان کرد که ایران در خصوص بارورسازی ابرها با یک افراط و تفریط مواجه است. وی توضیح داد که این پدیده جدیدی نیست و از ۶۰ سال پیش که در دنیا مطرح شد، در ایران نیز مورد بحث قرار گرفت.

این روش به عنوان یکی از روش‌های تامین آب در جهان مطرح است. یعنی به طور کل نمی‌توان این روش را کنار گذاشت، اما اینکه به آن بچسبیم تا بحران آب را حل کنیم، مشکل‌گشا نیست.

تاثیر محدود بارورسازی بر افزایش منابع آبی

این کارشناس آب تاکید کرد که میزان تاثیرگذاری بارورسازی ابرها در سطح جهانی محدود است و نباید انتظار معجزه داشت. وی با ارائه آمار، میزان واقعی افزایش آب قابل استحصال را بسیار ناچیز دانست:

• در دنیا، این روش می‌تواند ۱۰ تا ۱۵ درصد میزان بارش را افزایش دهد.
• افزایش میزان بارش لزوماً به معنی افزایش آب قابل استفاده نیست.
• پس از تبخیر و تعرق، میزان آب تامین شده از این ۱۵ درصد، به یک و نیم درصد و حتی زیر یک درصد کاهش می‌یابد.

رئیسی با اشاره به مصرف سالانه ۱۰۰ میلیارد متر مکعب آب در کشور، تصریح کرد که یک درصد افزایش آب، عدد بزرگی نیست که بتواند بحران آب در کل کشور را با بارورسازی ابرها حل کند. وی شیوه برخورد با این قضیه را «قطره چکانی» توصیف کرد و افزود: «تزریق قطره قطره در سطح تاثیر دارد، اما تاثیرش به اندازه خودش است؛ نه بیشتر و نه کمتر.»

چالش‌های فنی و محیطی

بارورسازی ابرها یک مسئله تکنولوژی‌محور است که صرفاً به هواپیما یا ژنراتورهای پرتاب‌کننده یدید نقره محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند اطلاعات هواشناسی به‌روز و دقیق در مورد حرکت و سرعت ابرها است.

این کارشناس به مشکلات اجرایی در ایران اشاره کرد و گفت: «ما در تحریم‌ها باروری را شروع کردیم و به علت اینکه روابطمان با غرب دچار مشکل بود، با روسیه این کار را انجام می‌دادیم و شاید اطلاعات ماهواره‌شان خیلی دقیق نبود؛ خیلی وقت‌ها هم به علت عدم تجهیزات مناسب ما مشکلاتی داشتیم.»

در خصوص تاثیرات منفی محیطی، رئیسی اظهار داشت که هر دستکاری در اکوسیستم می‌تواند تاثیرات خود را داشته باشد، اما آنچه بیشتر موجب توقف این روش در دنیا شده، پیدا کردن گزینه‌های بهتر برای تامین آب بوده است. وی همچنین اشاره کرد که بارورسازی ابرها برای از بین بردن گرد و غبار نیز استفاده می‌شود و در ذهن او یک اقدام مثبت محیطی است.

مدیریت منابع اصلی، مقدم بر تکنولوژی‌های جانبی

از دیدگاه این کارشناس، استفاده از آب‌های نامتعارف یا تکنولوژی‌هایی مانند بارورسازی ابرها، هرگز مقدم بر مدیریت صحیح و بدنه اصلی آب ایران نیست. وی تاکید کرد که مشکل اصلی در حال حاضر، مدیریت منابع اصلی و بزرگ ۱۰۰ میلیارد متر مکعب آب است و استفاده از روش‌هایی مانند شیرین کردن آب، در واقع سرپوش گذاشتن بر مشکل اصلی است.

وی معتقد است که راه حل در صرفه‌جویی و مدیریت است و استفاده از روش‌های تکنولوژیک باید پس از انجام تمام مدیریت‌ها و صرفه‌جویی‌های لازم صورت گیرد. به عنوان مثال، وی پیشنهاد کرد:

• کافی است میزان صرفه‌جویی آب در تهران را ۳۰ درصد بیشتر کنید تا سالانه نزدیک به ۳۶۰ میلیون متر مکعب فقط در تهران صرفه‌جویی شود.