زنگ خطر فرسودگی متروی تهران؛ خط ۵ رکورددار نقص فنی با پرداخت تنها ۱۱ درصد بودجه

آمار نگران‌کننده نقص‌های فنی در شریان حیاتی پایتخت

نگاهی به آمار رسمی نشان می‌دهد که از ابتدای سال جاری تاکنون، متروی تهران ۱۰ بار دچار نقص فنی شده است. این خرابی‌ها که اغلب منجر به توقف‌های طولانی، ازدحام در ایستگاه‌ها و اختلال در برنامه روزانه هزاران نفر شده، نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب نگهداری از تجهیزات است.

خط ۵، رکورددار اختلالات

در میان خطوط، خط پنج مترو که مسیر حیاتی تهران به کرج را پوشش می‌دهد، بیشترین سهم از این اختلالات را به خود اختصاص داده است. این خط پرتردد که روزانه جمعیت انبوهی را بین دو کلانشهر جابه‌جا می‌کند، در ماه مهر نیز با سه مورد نقص، رکورددار اختلال‌ها بوده است. آمار نقص‌های فنی ثبت‌شده به شرح زیر است:

انتقاد صریح شورای شهر: مشکل نه تحریم است نه فناوری

در پی آخرین حادثه، یعنی خرابی برق بالاسری در خط پنج در روز ۲۹ مهر، سیدجعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران، با انتقاد شدید از وضعیت نگهداری و تعمیرات مترو، این حوادث را کاملاً قابل پیش‌بینی دانست.

این اتفاق باعث ناراحتی همه ما شد؛ متأسفانه هزاران نفر از شهروندانی که قصد داشتند از مسیر کرج به تهران با خط پنج مترو وارد شهر شوند، به دلیل خرابی برق بالاسری این خط، سفرشان دچار اختلال شد. در نتیجه، کارگران، کارمندان، دانشجویان و دانش‌آموزان با مشکل مواجه شدند که این واقعاً جای تأسف دارد.

تأخیر در تخصیص بودجه؛ عامل اصلی فرسودگی

تشکری هاشمی با تأکید بر هشدارهای قبلی مبنی بر نیاز تجهیزات برقی، مکانیکی و دیجیتالی به به‌روزرسانی و تعمیرات پیشگیرانه، وضعیت بودجه‌ای شرکت بهره‌برداری مترو را عامل اصلی این مشکلات عنوان کرد:

• کسری بودجه: در حالی‌که پس از گذشت هفت ماه از سال، باید حدود ۸۸ درصد از بودجه مصوب شورای شهر به شرکت بهره‌برداری مترو پرداخت می‌شد، تنها ۱۱ درصد از این مبلغ تخصیص یافته است.
• نیاز مبرم به اورهال: وی تصریح کرد که ۹۰ درصد واگن‌های خط پنج نیاز به تعمیرات اساسی (اورهال) دارند و برق بالاسری این خط نیز سال‌هاست که باید تعویض و تعمیر می‌شد، اما این اقدامات به دلیل عدم تأمین منابع مالی انجام نشده است.

وی با رد هرگونه ارتباط این مشکلات با تحریم یا محدودیت فنی، تأکید کرد که رفع مشکل تنها نیازمند «انجام وظیفه به موقع و اختصاص منابع مالی» بوده است. او مدیریت شهری و شخص شهردار تهران را در این زمینه مورد گله قرار داد و خواستار پیگیری جدی برای تأمین منابع لازم شد.

اولویت فوری: نگهداشت ناوگان فرسوده

سخنان رئیس کمیسیون عمران شورای شهر، بار دیگر زنگ خطر را درباره وضعیت نگهداری و تأمین مالی ناوگان مترو به صدا درآورده است. کارشناسان حوزه حمل‌ونقل شهری معتقدند که توسعه خطوط جدید، هرچند ضروری است، اما نباید به قیمت فرسایش و اتلاف سرمایه‌گذاری موجود در ناوگان فعلی تمام شود.

توسعه زیرساخت باید همزمان با تقویت سیستم‌های نگهداری و تعمیرات دوره‌ای انجام شود؛ چرا که هر قطار، کابل برق و سیستم سیگنالینگ عمر مفید مشخصی دارد و عدم نگهداری، خطر توقف کامل یا حتی سوانح انسانی را افزایش می‌دهد. اکنون که آمار نقص‌های فنی رو به افزایش است، به نظر می‌رسد زمان آن رسیده که مدیریت شهری، تعمیر و اورهال ناوگان موجود را در اولویت فوری خود قرار دهد تا اعتماد عمومی به این سیستم حمل‌ونقل حیاتی آسیب نبیند.