بحران در بازار تایر؛ از فروش سبدی تا هشدار کاهش تولید و کمبود لاستیک

سیاست «فروش سبدی» لاستیک توسط کارخانجات و گزارش‌های مبنی بر کاهش محسوس تولید تایر، طی هفته‌های اخیر به کانون اصلی بحث‌ها در بازار تبدیل شده است. در شرایطی که فروشندگان صنفی نسبت به اجبار کارخانه‌ها برای خرید و توزیع اجباری انواع تایر در قالب یک بسته واحد انتقاد شدید دارند، فعالان این حوزه هشدار می‌دهند که عدم اصلاح قیمت‌ها و افزایش منطقی نرخ فروش، هزینه‌های تولید را به شدت بالا برده و می‌تواند منجر به کاهش تولید و در نهایت کمبود تایر در بازار شود. این تداوم سیاست فروش سبدی در کنار ثبات قیمت‌ها، توازن عرضه و تقاضا را بر هم زده و احتمال شکل‌گیری نوسانات قیمتی را افزایش داده است.

چالش‌های فروش سبدی و عدم تطابق با نیاز بازار

محمدرضا آل‌سارا، رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک، فیلتر و تعویض روغن، با اشاره به فروش سبدی تایر توسط کارخانجات به عرضه‌کنندگان صنفی، توضیح داد که کلیه تولیدات کارخانجات بر اساس نیاز جامعه طراحی می‌شود، اما تقاضا در فصول مختلف سال برای سایزهای گوناگون متفاوت است. برای مثال، در فصول کشاورزی، تقاضا برای لاستیک ماشین‌آلات کشاورزی افزایش می‌یابد، در حالی که در فصول دیگر این نیاز کمتر است.

«اگر بخواهیم به صورت فصلی بررسی کنیم، الگوی مصرف فرق می‌کند و در برخی از فصل‌های سال، سایز برخی از تایرها مازاد تلقی می‌شود، در صورتی که در نهایت در طول سال، همان الگوی مصرفی سالانه رعایت می‌شود.»

انتقاد از عدم برنامه‌ریزی تولیدکنندگان

آل‌سارا تاکید کرد که اگر تولیدکنندگان و کارخانجات برنامه‌ریزی دقیقی داشته باشند و سبد محصولات را مطابق با نیاز جامعه دسته‌بندی کنند، این مشکل برطرف خواهد شد. وی افزود: «واحدهای صنفی تلاش خود را برای جذب و توزیع محصولات سبدی انجام داده‌اند، اما تولیدکنندگان به شرایط عرضه مطابق با فصل‌های زمانی توجه بالایی ندارند و الگوی عرضه را مطابق با نیاز فصلی مد نظر قرار نمی‌دهند.»

درخواست فوری برای تعیین تکلیف قیمت‌ها

در شرایط کنونی، تولیدکنندگان خواستار تغییر و افزایش قیمت‌ها هستند که نتیجه نهایی آن هنوز مشخص نشده است. رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک پیشنهاد داد که برای مشخص شدن تکلیف بازار، باید سریع‌تر به این موضوع رسیدگی شود.

• اگر تصمیم بر افزایش قیمت است: باید سریعاً اعمال شود.
• اگر تصمیمی برای افزایش قیمت وجود ندارد: باید صراحتاً به تولیدکنندگان ابلاغ شود که موضوع افزایش قیمت منتفی است.

هدف از این اقدام، عرضه سریع‌تر کالا به بازار و جلوگیری از احساس کمبود است.

هشدار درباره کاهش تولید و تلاطم بازار

آل‌سارا خاطرنشان کرد که کاهش تولید هنوز تاثیر مستقیمی بر قیمت‌ها نداشته است، اما اگر قیمت تمام شده محصولات برای تولیدکنندگان افزایش یابد و اجازه افزایش قیمت داده نشود، تولیدکنندگان به منظور کاهش زیان انباشته، میزان تولید خود را کاهش خواهند داد.

تولیدکنندگان مدعی هستند که با توجه به وضعیت بازار، قیمت تمام شده تولید افزایش یافته است. در مقابل، سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، تا زمانی که مستندات لازم را دریافت نکند، اجازه افزایش قیمت را صادر نمی‌کند. تداوم این چالش میان دو طرف، باعث می‌شود که بازار در تلاطم فرو برود.

فعالان صنفی تقاضا دارند که با اتخاذ تصمیمات اشتباه و غیر کارشناسی، نااطمینانی در بازار ایجاد نشود و ثبات به این بخش حیاتی از اقتصاد بازگردد.