انتقاد از رویکرد سازه‌ای در آبخیزداری و تشریح لایحه مدیریت یکپارچه حوضه آبریز

نقد رویکرد سازه‌ای: از تشدید سیل تا کاهش ذخایر سدها

بهیه جعفری در تشریح وضعیت کنونی آبخیزداری اظهار داشت: آبخیزداری به طور کلی شامل اقدامات سازه‌های فیزیکی و بیولوژیک است، اما متأسفانه در ایران، توجه اصلی معطوف به حوزه سازه‌ای بوده است. این سازه‌ها که اغلب در بالادست سدها با هدف جلوگیری از سیل و ذخیره‌سازی آب‌های جاری ساخته می‌شوند، پیامدهای ناخواسته‌ای به دنبال داشته‌اند:

• رواج کشاورزی: ساخت این سازه‌ها در مناطق بالادست، موجب رواج فعالیت‌های کشاورزی شده و در نتیجه، آب‌های ذخیره‌شده در همان حوضه‌ها مصرف می‌شوند و به سدها نمی‌رسند.
• تشدید خطر سیل: به دلیل عدم نگهداری صحیح و مستمر، این سازه‌ها در مواجهه با سیلاب‌های شدید شکسته شده و نه تنها مانع سیل نیستند، بلکه موجب تشدید و گسترش خسارات ناشی از آن می‌شوند.

تأکید بر آبخیزداری بیولوژیک و کاشت درختان

معاون دفتر برنامه‌ریزی کلان منابع آب، رویکرد وزارت نیرو در مدیریت منابع آب را تشریح کرد و گفت: اگرچه ما آبخیزداری را به عنوان یک راهکار می‌پذیریم، اما آن را راهکار نهایی نمی‌دانیم. تلاش ما بر این است که آبخیزداری را به صورت بیولوژیک و با اقداماتی نظیر کاشت درختان پیش ببریم.

هدف از رویکرد بیولوژیک، کاهش احتمال ایجاد سیل و در عین حال، افزایش احتمال نفوذ آب در خاک است. بنابراین، آبخیزداری باید به عنوان یک مجموعه یکپارچه دیده شود، زیرا اقدامات منفرد به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

مدیریت یکپارچه حوضه آبریز: لایحه جدید وزارت نیرو

جعفری در بخش پایانی سخنان خود به لایحه جدید وزارت نیرو اشاره کرد که قرار است با موضوع مدیریت یکپارچه منابع حوضه آبریز به مجلس شورای اسلامی ارائه شود. وی تأکید کرد که مفهوم مدیریت یکپارچه به معنای واگذاری مسئولیت به یک نهاد یا سازمان خاص نیست.

مدیریت یکپارچه حوضه آبریز به معنای به هم پیوستگی و هماهنگی کامل میان تمام نهادها و سازمان‌های دخیل در این حوزه است. بر همین اساس، وزارت نیرو در تلاش است تا با گردآوری ذی‌مدخلان و ذی‌نفعان حوضه آبریز، تصمیم‌گیری‌ها را در این زمینه به صورت مشارکتی و هماهنگ انجام دهد.