«پارک کردن اتوبوس» در فوتبال؛ از ابداع مورینیو تا استادی سیمئونه

تعریف تاکتیک «پارک کردن اتوبوس»

اصطلاح «اتوبوس» در فوتبال هیچ ارتباطی با وسایل نقلیه عمومی ندارد. در ادبیات فوتبالی، زمانی که یک تیم با تمام نفرات خود عقب می‌نشیند و تعداد زیادی از بازیکنان را پشت توپ مستقر می‌کند، گفته می‌شود که «اتوبوس پارک کرده است». این یعنی عملاً تمام تیم در دفاع شرکت دارند و از جلوی دروازه خود یک دیوار انسانی ساخته‌اند.

این روش، احتمال گل خوردن را به شدت کاهش می‌دهد و ریسک را به حداقل می‌رساند. با این حال، برای تماشاگرانی که به دنبال فوتبال هجومی و جذاب هستند، دیدن چنین بازی‌ای معمولاً خسته‌کننده است و به همین دلیل، این اصطلاح اغلب بار معنایی منفی دارد. اما برای بسیاری از مربیان، نتیجه مهم‌تر از زیبایی بازی است و اگر تاکتیکی خشک و بسته بتواند تیم را به پیروزی برساند، توجیه پذیر است.

ژوزه مورینیو؛ خالق یک اصطلاح جنجالی

این اصطلاح اولین بار توسط ژوزه مورینیو، مربی مشهور پرتغالی، وارد فرهنگ لغت فوتبال شد. او در سال ۲۰۰۴، زمانی که سرمربی پورتو بود، از این تعبیر استفاده کرد، اما شهرت اصلی آن به سال ۲۰۰۷ بازمی‌گردد؛ هنگامی که پس از تساوی بدون گل چلسی مقابل تاتنهام، مورینیو در قامت سرمربی چلسی اظهار داشت:

در پرتغال می‌گوییم تاتنهام با اتوبوسش آمد و جلوی دروازه پارک کرد. اگر من جای هواداری بودم که ۵۰ پوند برای بلیت داده، ناراحت می‌شدم که تیمم فقط آمده دفاع کند. فقط یک تیم برای بردن بازی کرد و تیم دیگر فقط نمی‌خواست گل بخورد. این منصفانه نیست.

نکته جالب اینجاست که خود مورینیو نیز بعدها به یکی از استادان این سبک تبدیل شد. چلسی تحت هدایت او در فصل ۲۰۰۵-۲۰۰۴ با ثبت ۲۵ کلین‌شیت در یک فصل لیگ برتر رکورد زد و با تنها یک شکست در طول فصل، به مقام قهرمانی دست یافت.

استادان بزرگ فلسفه دفاعی

فلسفه دفاعی محکم و نتیجه‌گرا تنها مختص مورینیو نیست و مربیان بزرگی در سطح ملی و باشگاهی با این رویکرد به موفقیت‌های چشمگیری رسیده‌اند:

• سطح ملی: مربیانی چون اتو رهاگل که یونان را در سال ۲۰۰۴ قهرمان اروپا کرد و فرناندو سانتوس که پرتغال را در سال ۲۰۱۶ به همین عنوان رساند، از این فلسفه بهره بردند.
• سطح باشگاهی: مربیان ایتالیایی نظیر ماسیمیلیانو آلگری، آنتونیو کونته و فابیو کاپلو به عنوان استادان برجسته «پارک کردن اتوبوس» شناخته می‌شوند.

در این میان، شاید تنها کسی که بتوان او را رقیب واقعی مورینیو در این سبک دانست، دیه‌گو سیمئونه باشد. او از اتلتیکو مادرید یکی از منظم‌ترین و سرسخت‌ترین تیم‌های دفاعی قرن بیست‌ویکم را ساخته است.

جووانی تراپاتونی، مربی کهنه‌کار ایتالیایی، زمانی در توصیف این رویکرد گفته بود: "فوتبال شعر نیست، نثر است."