دفاع رئیس انجمن ناشران کودک از فلوشیپ تهران: ورود به بازار جهانی مقدم بر رفع مشکلات است

چالش‌های ساختاری نشر بین‌الملل ایران

منتقدان برگزاری فلوشیپ تهران معتقدند که زیرساخت‌های لازم برای اجرای شایسته این رویداد ادبی فراهم نبوده است. این مشکلات که سال‌هاست توسط فعالان حوزه نشر بین‌الملل مطرح شده، شامل موارد متعددی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• حق نشر (کپی‌رایت): عدم پیوستن ایران به کنوانسیون برن، که به ناشران داخلی اجازه می‌دهد بدون کسب اجازه و پرداخت حق نشر، کتاب‌های خارجی را ترجمه و منتشر کنند.
• موانع مالی: دشواری‌ها و محدودیت‌های جدی در تبادل ارز و مراسلات مالی بین‌المللی.
• محدودیت‌های پستی: وجود محدودیت در ارسال و دریافت بسته‌های پستی به خارج از کشور.
• محدودیت‌های محتوایی: انجام بررسی‌هایی برای انتشار کتاب در ایران که ممکن است با نظر پدیدآورنده مغایرت داشته باشد.
• کمبود بودجه گرنت: محدودیت بودجه و توان حمایت از طرح گرنت (طرح حمایتی برای ترجمه و انتشار کتاب ایرانی در بازارهای جهانی) که کمتر از میانگین جهانی است.

دفاع از برگزاری فلوشیپ: ورود مقدم بر اصلاح

فتح‌الله فروغی در پاسخ به این پرسش که چرا فلوشیپ پیش از رفع این مشکلات برگزار شد، با تاکید بر اهمیت حضور در عرصه جهانی، این اقدام را ضروری دانست.

من به عنوان ناشر کتاب کودک و نوجوان اعتقاد دارم که برگزاری فلوشیپ باید سال‌ها زودتر از این اتفاق می‌افتاد. باید ایران قطب نشر بین‌الملل در منطقه می‌بود. اینکه ما اقدام و ورود نکردیم باعث شده کشورهای همجوار ما در این موضوع پیشرفت کنند. ما نباید خود را از یک اتفاق مهم فرهنگی محروم کنیم.

وی در ادامه، استدلال منتقدان مبنی بر لزوم رفع مشکلات پیش از ورود به بازار جهانی را رد کرد و آن را «پاک کردن صورت مسئله» خواند.

لزوم کسب تجربه در میدان عمل

رئیس هیات مدیره انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان معتقد است که یادگیری اصول بازار جهانی تنها با ورود به آن امکان‌پذیر است.

فروغی: «ما ایراد و اشکال داریم، باید اول وارد بازار جهانی بشویم و بعد ایرادهای خود را رفع کنیم و گرنه نادانسته‌هایِ ما تا زمانی که وارد یک موضوع نمی‌شویم نادانسته باقی می‌ماند. اگر درباره چیزی با دانش ورود پیدا نکنید، دانش‌های بعدی را نمی‌توانید به دست بیاوریم.»

او با اشاره به اینکه زمینه‌های لازم برای تبادل حق نشر وجود داشته است، افزود: «اگر زمینه‌ها نبوده چطور تعدادی از ناشران حق نشر خریدند و فروختند؟ این روند نشان دهنده این است که نیاز و زمینه آن بوده واگرنه امکان انجام این کار وجود نداشت.»

همکاری با آژانس‌های بین‌المللی و پیگیری قراردادها

فروغی درباره همکاری با آژانس‌های خارجی و نحوه پیگیری قراردادهای منعقد شده در فلوشیپ توضیحاتی ارائه داد.

تفاهم‌نامه پنج ساله با اینتروتما

انجمن ناشران کودک و نوجوان در سی‌وپنجمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، تفاهم‌نامه پنج ساله‌ای با آژانس ادبی «اینتروتما» منعقد کرد. هدف از این همکاری، استفاده از تجربیات این آژانس بود که سابقه برگزاری ۱۳ دوره فلوشیپ را دارد.

فروغی: «در حقیقت قرار شد اینتروتما تجربیات خود را منتقل کند و فلوشیپ نشر تهران را در سایت‌شان که کاربران متعددی دارد، معرفی کنند. این برای ما آورده بود و نخواستیم چرخ را دوباره بسازیم.»

وی در خصوص ادعاهایی مبنی بر اینکه اینتروتما خود را برگزارکننده فلوشیپ تهران معرفی کرده، تاکید کرد که این ادعاها باید با سند ارائه شوند و در صورت صحت، خارج از تفاهم‌نامه بوده است.

نحوه پیگیری پیش‌قراردادها

در خصوص پیگیری تبادلات حق نشر، فروغی اعلام کرد که «پیش‌قراردادها» در دو روز پایانی فلوشیپ روی میز قرار داشتند تا شرکت‌کنندگان پس از امضا با طرف قرارداد، آن‌ها را برای فرایند حمایتی تحویل دفتر گرنت دهند. همچنین، سامانه‌ای برای رد و بدل اطلاعات ایمیلی و پیگیری روند فعالیت‌ها فعال است.

آینده فلوشیپ تهران

حضور شرکت‌کنندگان خارجی در دوره‌های بعدی فلوشیپ تهران به عوامل متعددی بستگی دارد. فروغی تاکید کرد که تصمیم‌گیری در این خصوص یک‌سویه نیست و نیازمند ارزیابی عملکردها است:

1. ارزیابی شرکت‌کنندگان: شورای سیاست‌گذاری باید میزان موثر بودن حضور افراد شرکت‌کننده در دوره اول را مجدداً بررسی و ارزیابی کند.
2. عملکرد ناشران داخلی: میزان انجام تعهدات توسط ناشران ایرانی.
3. عملکرد ناشران خارجی: میزان انجام تعهدات توسط ناشران خارجی.
4. آمادگی برای دوره‌های بعد: میزان آمادگی ایران از جنبه‌های برنامه‌ریزی، حمایت‌های مالی و آموزش‌های لازم برای شناخت بازارهای مختلف.

وی در پایان، با ارزشمند خواندن نفس برگزاری فلوشیپ، بر لزوم ایفای نقش همه نهادها و کارگزاران مربوطه در جهت‌های مختلف (گرنت، بازار جهانی و فلوشیپ) برای گسترش اقتصاد نشر ایران تاکید کرد.