هوش مصنوعی و زیست‌فناوری، ارکان اصلی تحول نظام سلامت آینده ایران

تحول جهانی سلامت: از درمان به پیشگیری

«رامین صرامی فروشانی»، پژوهشگر و عضو هیات علمی برگزیده کشور در سال ۱۴۰۳، با اشاره به روندهای جهانی در حوزه سلامت دیجیتال اظهار داشت که جهان در حال ورود به عصری است که در آن داده، هوش مصنوعی و زیست‌فناوری، مسیر تصمیم‌سازی در سلامت را تعیین می‌کنند. وی تاکید کرد که کشور باید با نگاهی آینده‌نگر، بستر استفاده ایمن و کارآمد از این فناوری‌ها را فراهم کند.

نقش هوش مصنوعی و اینترنت اشیا در سلامت هوشمند

به گفته این مقام مسئول، فناوری‌های نوین مرز میان درمان و پیشگیری را از میان برده‌اند. در حالی که در گذشته تمرکز نظام سلامت بر درمان بود، امروزه با کمک ابزارهای پیشرفته می‌توان بیماری‌ها را قبل از بروز، شناسایی و از پیشرفت آن‌ها جلوگیری کرد.

پزشکیِ پیش‌نگر و سلامت هوشمند دو رکن اصلی نظام سلامت آینده هستند که با تحلیل داده‌های رفتاری و زیستی افراد، امکان هشدار زودهنگام و اصلاح سبک زندگی را فراهم می‌کنند.

ابزارهای نوین در تشخیص و درمان

صرامی فروشانی به رشد چشمگیر فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در حوزه‌های تشخیص و درمان اشاره کرد و جزئیات کاربرد آن‌ها را تشریح نمود:

افزایش دقت تشخیص با سامانه‌های هوشمند

در حال حاضر، سامانه‌هایی مبتنی بر هوش مصنوعی وجود دارند که می‌توانند هزاران تصویر پزشکی را در چند ثانیه تحلیل و فرد مشکوک به بیماری را شناسایی کنند. این فناوری‌ها اگرچه جایگزین پزشک نیستند، اما به عنوان ابزاری کمکی، نقش مهمی در:

• افزایش دقت تشخیص
• کاهش خطای انسانی
• تسریع در فرآیند تشخیص

ایفا می‌کنند.

انقلاب مراقبت از راه دور (تله‌مدیسین)

گسترش فناوری‌های مراقبت از راه دور (Telemedicine) انقلابی در خدمات‌رسانی سلامت ایجاد کرده است. این امکان فراهم شده که بیماران بدون نیاز به حضور فیزیکی در مراکز درمانی، علائم حیاتی خود را از طریق تجهیزات پوشیدنی ارسال و از پزشک بازخورد دریافت کنند. این روش به‌ویژه برای سالمندان و بیماران مزمن بسیار مؤثر است.

درمان‌های هدفمند با زیست و نانوفناوری

زیست‌فناوری و نانوفناوری جهت‌گیری آینده درمان‌های نوین را تعیین می‌کنند. درمان‌های هدفمند (Targeted Treatments) این امکان را می‌دهند که دارو مستقیماً به سلول بیمار برسد. این رویکرد مزایای زیر را به همراه دارد:

• اثربخشی بیشتر دارو
• عوارض جانبی کمتر
• کنترل دقیق‌تر بیماری

داده‌های بزرگ سلامت: کلید سیاست‌گذاری

این پژوهشگر برتر کشور در حوزه پزشکی، داده‌های بزرگ سلامت (Big Data) را کلید تصمیم‌سازی علمی در نظام سلامت آینده دانست و تصریح کرد: تحلیل داده‌های سلامت در مقیاس ملی می‌تواند الگو‌های بیماری، رفتار‌های پرخطر و نیاز‌های منطقه‌ای را شناسایی کند.

این اطلاعات برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و تخصیص منابع در سطح ملی حیاتی است. وی در پایان، تشکیل زیرساخت ملی داده سلامت با رعایت استاندارد‌های امنیتی و اخلاقی را یکی از ضرورت‌های کشور در مسیر تحول دیجیتال سلامت برشمرد.