شروط مصر برای مدیریت پس از جنگ غزه؛ از خطوط قرمز امنیتی تا تضمین ۵ میلیارد یورویی اروپا

خطوط قرمز مصر: امنیت و حاکمیت ملی

منابع آگاه تأکید می‌کنند که مصر مجموعه‌ای از شروط غیرقابل عبور را برای مشارکت در ترتیبات پس از جنگ غزه تعیین کرده است. این شروط با هدف حفظ حاکمیت ملی و جلوگیری از بحران‌های امنیتی و انسانی تدوین شده‌اند:

• رد کامل سناریوی آوارگی: امتناع از هرگونه سناریویی که منجر به آواره شدن فلسطینی‌ها به خاک مصر شود.
• عدم پذیرش مسئولیت امنیتی مستقیم: امتناع از پذیرش مسئولیت‌های امنیتی مستقیم در داخل نوار غزه بدون پوشش و ضمانت‌های بین‌المللی روشن.
• تأمین مالی پایدار: تأمین یک مکانیسم تأمین مالی پایدار برای بازسازی، بهره‌برداری از گذرگاه‌ها و پروژه‌های آینده پس از پایان جنگ.

مصر تصریح می‌کند که هر نقشی که ایفا کند باید در یک چارچوب منطقه‌ای و بین‌المللی سازمان‌یافته، با مشارکت سازمان ملل متحد و کشورهای اهداکننده باشد تا بار مسئولیت‌ها توزیع شده و از هرگونه خلأ سیاسی یا امنیتی در نوار غزه جلوگیری شود.

بحث‌ها پیرامون تشکیل نیروی بین‌المللی ثبات‌ساز

در بحبوحه صحبت‌های فزاینده در مورد تشکیل احتمالی یک نیروی حافظ صلح بین‌المللی با تأیید آمریکا، توجه به مصر معطوف شده است. منابع دیپلماتیک غربی نشان می‌دهند که مفهوم مورد بحث در محافل آمریکایی و اروپایی، شامل استقرار یک نیروی «ثبات‌ساز» چندملیتی است که تحت پوشش شورای امنیت فعالیت می‌کند.

وظایف این نیروی ثبات‌ساز شامل انجام مأموریت‌های امنیتی و امدادی، آموزش افسران جدید پلیس فلسطین، مدیریت گذرگاه‌ها و تضمین بازسازی خواهد بود. دیپلمات‌ها معتقدند مصر احتمالاً در قلب این تشکیلات قرار خواهد داشت، چه از طریق رهبری و چه از طریق مشارکت مستقیم در هماهنگی میدانی و مدیریت لجستیک. قاهره ماه گذشته نیز اعلام کرد که هزاران پرسنل فلسطینی را برای آماده‌سازی برای مرحله انتقالی در غزه آموزش می‌دهد.

نظارت بین‌المللی بر آتش‌بس

«رخا احمد حسن»، معاون سابق وزیر امور خارجه مصر، اظهار داشت که تشکیل یک نیروی بین‌المللی برای نظارت بر اجرای آتش‌بس در دو سطح موازی مورد بحث است: شناسایی کشورهای شرکت‌کننده و تهیه پیش‌نویس قطعنامه‌ای برای شورای امنیت که اختیارات، مدت زمان و سازوکارهای تأمین مالی این نیرو را مشخص کند. هدف، قرار گرفتن این نیرو تحت نظارت سازمان ملل است تا مشروعیت بین‌المللی آن تضمین شده و از هرگونه سیاسی‌کاری جلوگیری شود.

همچنین، سفیر «حسین هریدی»، معاون سابق دیگر وزیر امور خارجه مصر، با اشاره به تلاش‌های دولت آمریکا برای اجرای طرح صلح، خاطرنشان کرد که این اقدام «فضای مانور بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، را که سعی در به تعویق انداختن تصمیم برای پایان کامل جنگ غزه دارد، کاهش می‌دهد.»

چالش‌های پیش رو: از مرز تا آشتی داخلی

با وجود دستاوردهای بالقوه، نقش مصر با چالش‌های دشواری روبه‌رو است. مسئله مرز همچنان حساس‌ترین مسئله است، به ویژه با توجه به اینکه ارتش اسرائیل همچنان کنترل کریدور ۱۴ کیلومتری صلاح الدین (فیلادلفیا) در مرز بین نوار غزه و مصر را در دست دارد.

تهدید کریدور فیلادلفیا

قاهره کنترل اسرائیل بر کریدور فیلادلفیا را تهدیدی مستقیم برای توافق‌های امنیتی خود و تعادل حساس امنیت در سینا می‌داند. مصر صریحاً اعلام کرده است که هرگونه حضور دائمی اسرائیل در نوار مرزی یک «خط قرمز» خواهد بود و بازگشایی گذرگاه رفح تنها با بازگشت مدیریت فلسطینیان بر گذرگاه و خروج کامل نیروهای اسرائیلی از سمت فلسطینی گذرگاه انجام خواهد شد.

موفقیت نیروی بین‌المللی مورد انتظار در انجام مأموریت خود به یافتن فرمول رضایت‌بخشی بستگی دارد که حاکمیت مصر را حفظ کند، نظارت مؤثر بر گذرگاه‌ها را تضمین کند و مانع از استفاده از مرز به عنوان بهانه‌ای برای حفظ حضور نظامی اسرائیل شود.

پیوند نقش امنیتی به تأمین مالی اقتصادی

مشارکت در ترتیبات امنیتی بلندمدت نیازمند تعهدات مالی قابل توجهی است، در حالی که قاهره با چالش‌های داخلی ناشی از فشارهای برنامه اصلاحات اقتصادی با صندوق بین‌المللی پول و کاهش ذخایر ارزی مواجه است. بنابراین، مصر به دنبال پیوند دادن مشارکت خود در هرگونه ترتیبات بین‌المللی به یک مکانیسم تأمین مالی خارجی پایدار است که شامل کمک‌های مالی اروپا و کشورهای خلیج فارس باشد.

این رویکرد در چارچوب مشارکت اخیر اروپا آغاز شده است که وعده بسته‌های مالی تا پنج میلیارد یورو برای حمایت از اقتصاد مصر تا سال ۲۰۲۷ را داده است. اتحادیه اروپا نقش مصر در غزه را به عنوان دریچه اطمینانی در جنوب مدیترانه و آخرین سنگر در برابر هرج و مرج امنیتی یا موج‌های جدید مهاجرت می‌بیند.

ضرورت آشتی داخلی فلسطین

چالش سیاسی عمیق‌تر، مهندسی «روز بعد» در فلسطین است، زیرا هیچ نیروی بین‌المللی نمی‌تواند در غیاب توافق داخلی فلسطینی‌ها در مورد اینکه چه کسی غزه را اداره خواهد کرد، موفق شود. قاهره که میزبان بیش از ۱۰ دور گفت‌وگو بین جناح‌ها بوده است، اکنون با وظیفه دشوار آشتی دادن تشکیلات خودگردان فلسطین، حماس و سایر جناح‌ها برای تشکیل یک دولت انتقالی مدنی-امنیتی روبه‌رو است.

ایالات متحده و برخی از پایتخت‌های اروپایی فرمولی برای «پلیس فلسطینی مورد حمایت و بررسی» پیشنهاد می‌کنند، اما مصر اصرار دارد که این فرمول بخشی از یک سیستم یکپارچه فلسطینی باشد که هیچ طرفی را مستثنا نکند، تا از تبدیل شدن غزه به یک نهاد امنیتی شکننده جلوگیری شود.