پورمحمدی: روش فعلی یارانه‌ها ناکارآمد است؛ اجرای آزمایشی کالابرگ در آبان

چالش‌های اقتصادی و عملکرد دولت در ماه‌های اخیر

مواجهه با بحران‌های خارجی و داخلی

رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به وقایع چند ماه گذشته، دو چالش بزرگ را مطرح کرد:

• جنگ تحمیلی ۱۲ روزه: وی این رویداد را یکی از بزرگ‌ترین اتفاقات تاریخ ایران در رویارویی با قدرت‌های جهانی دانست که کشور از آن سربلند بیرون آمد.
• کاهش شدید قیمت نفت: قیمت جهانی نفت از حدود ۷۱ دلار برای هر بشکه در سال گذشته، به حدود ۵۱ دلار در سال جاری کاهش یافته است.

پورمحمدی تأکید کرد که به رغم این چالش‌ها، به لطف انسجام داخلی، هیچ خللی در پرداخت‌های جاری و عمرانی دولت نسبت به مدت مشابه سال قبل ایجاد نشد و امور نظامی و بازسازی نیز به شیوه مطلوبی مدیریت شده است.

تسویه بدهی‌های معوق و پرداخت‌های منظم

وی به رفع مشکلات باقی‌مانده از سال‌های گذشته اشاره کرد و دستاوردهای دولت را برشمرد:

• حقوق بازنشستگان: دولت توانست با برنامه‌ریزی دقیق، ماهانه حدود ۱۸۰ هزار میلیارد تومان پرداخت منظم برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان انجام دهد.
• مطالبات معلمان: مطالبات مربوط به سال ۱۴۰۰ معلمان به طور کامل تسویه و پرداخت شد.
• بدهی کشاورزان: بدهی‌های خرید گندم از سال‌های گذشته تسویه شد.
• یارانه‌ها: پرداخت یارانه‌ها بدون حتی یک ساعت تأخیر صورت گرفت.

علاوه بر این، دولت اجرای مصوبه افزایش نرخ ارز ترجیحی از ۲۸,۵۰۰ تومان به ۳۸,۵۰۰ تومان و همچنین اخذ ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده از واردات کالاها را متوقف کرد تا فشار اقتصادی بر مردم کاهش یابد.

پرداخت‌های کالابرگ الکترونیکی

پورمحمدی به پرداخت‌های معیشتی صورت گرفته اشاره کرد و گفت:

از شب عید گذشته تا امروز چهار مرحله کالابرگ الکترونیکی به دهک‌های اول تا سوم، هر نفر ۵۰۰ هزار تومان (برای خانوار چهار نفره معادل دو میلیون تومان) و برای دهک‌های سوم تا هفتم، به هر نفر ۳۵۰ هزار تومان (معادل یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برای خانوار چهار نفره) پرداخت شده است. این نشان می‌دهد که نظام جمهوری اسلامی در هر شرایطی دغدغه معیشت مردم را در نظر دارد.

ناکارآمدی سازوکار فعلی یارانه‌ها

کاهش منابع ارزی و افزایش قیمت کالاها

رئیس سازمان برنامه و بودجه با بیان اینکه سهم دولت از نفت باید با نرخ ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی صرف دارو و کالاهای اساسی شود، اذعان کرد که این مبلغ کافی نیست و دولت هر سال مجبور به استقراض دو تا دو و نیم میلیارد دلار دیگر می‌شود. وی دلیل اصلی مشکلات را کاهش شدید منابع ارزی ناشی از افت قیمت نفت دانست.

وی با ذکر مثالی، ناکارآمدی روش فعلی را تشریح کرد:

«ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی برای برنج داده می‌شود تا به قیمت نهایی ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان به دست مردم برسد، اما در عمل به قیمت ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد. دولت پولش را داده اما کالا به نرخ چند برابری به دست مردم می‌رسد. این نشان‌دهنده اشکال جدی در سازوکار موجود است.»

لزوم تغییر روش برای جلوگیری از واسطه‌گری

پورمحمدی همچنین به مشکلاتی در حوزه نهاده‌های دامی اشاره کرد و گفت: بر اساس استانداردها، از هر ۱.۴ کیلوگرم نهاده باید یک کیلوگرم گوشت یا مرغ تولید شود، اما به دلیل بروکراسی ارز ترجیحی، این نسبت به حدود ۱.۹ کیلوگرم نهاده برای تولید یک کیلوگرم گوشت افزایش یافته است. وی نتیجه گرفت که روش فعلی ناکارآمد است و باید دولت و مجلس روش، ساختار، تأمین ارز و نحوه وصول پول را تغییر دهند.

برنامه دولت برای مقابله با فقر چندبعدی و اجرای کالابرگ

هزینه‌های هنگفت با خروجی نامطلوب

رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به مفهوم فقر چندبعدی (مشکلات در تغذیه، سلامت، آموزش، مسکن و اشتغال)، تأکید کرد که نظام جمهوری اسلامی بیش از ۹۴۰ هزار میلیارد تومان برای مقابله با این فقر هزینه می‌کند که شامل ۶۰۰ همت یارانه نقدی و اعتبارات محرومیت‌زدایی است، اما خروجی آن رضایت‌بخش نیست.

وی خواستار هدفمندسازی این منابع پراکنده شد تا بر اساس نیاز واقعی هر خانوار در بودجه سال آینده سامان‌دهی شود.

جزئیات طرح کالابرگ الکترونیکی

پورمحمدی با تأکید بر عزم مسئولان نظام برای اجرای کالابرگ الکترونیکی، هدف اصلی این طرح را تضمین حداقل معیشت برای همه اقشار جامعه عنوان کرد تا نوسانات قیمت، ارز یا تورم بر حداقل نیازهای مردم تأثیر نگذارد. محورهای اساسی این طرح عبارتند از:

1. توزیع سراسری: کالا باید به کل کشور ارسال شود تا امکان دسترسی برای همه مردم فراهم گردد.
2. اقلام مشخص: ۵ تا ۷ قلم کالای اساسی تعریف و در اختیار مردم قرار گیرد.
3. ثبات قیمت: قیمت این کالاها باید ثابت باشد و نوسانات در سایر بخش‌ها جبران شود.

وی افزود که برای ثبات قیمت، حاکمیت باید بخش مهمی از ریسک نوسانات ارزی و تورمی را بپذیرد تا تولیدکننده آسیب نبیند. پورمحمدی در پایان اعلام کرد که چهارچوب کار بین قوا در حال نهایی شدن است و مقدمات اجرای آزمایشی طرح کالابرگ الکترونیکی برای آبان ماه فراهم شده است.