بحران نظام پرستاری: مهاجرت ۵۷۰ نفر و استعفای ۲۵۰۰ پرستار در یک سال

آمار نگران‌کننده: مهاجرت و ترک شغل

وزارت بهداشت اعلام کرده است که در سال گذشته ۵۷۰ پرستار مهاجرت کرده و ۲۵۰۰ نفر نیز استعفا یا ترک شغل داشته‌اند. این آمار نشان‌دهنده یک مسئله اساسی در نظام سلامت کشور است که در بحث جذب و نگهداشت نیروی انسانی پرستاری ریشه دارد.

به دلیل کمبودهای موجود، حقوق پایین و شرایط کاری سخت، پرستاران دچار فرسودگی شدید جسمی و روحی می‌شوند. بسیاری از آن‌ها ماندن در این شغل با فشار کاری بالا، شیفت‌های متوالی و حقوق پایین را مقرون به صرفه نمی‌دانند.

• مهاجرت: درآمد در کشورهای دیگر قابل مقایسه نیست و انگیزه اصلی ترک کشور است.
• استعفا: برخی ترجیح می‌دهند از کار کنار بروند یا حتی در خانه بمانند.
• بازنشستگی: بازنشستگی سالانه پرستاران نیز بر کمبود نیرو می‌افزاید.

وعده‌های دولت و واقعیت‌های معیشتی

در ماه‌های اخیر، دولت و وزارت بهداشت وعده‌هایی برای بهبود وضعیت پرستاران داده‌اند، اما رئیس سازمان نظام پرستاری معتقد است که این اقدامات هنوز با واقعیت فاصله دارد و عملیاتی نشده است.

اقدامات انجام شده و ناکافی بودن آنها

در تابستان گذشته آزمون استخدامی برگزار شد و قرار است حدود ۱۱ هزار پرستار جذب شوند. همچنین، مبلغ اضافه‌کار نیز افزایش یافته و از حدود ۳۰ هزار تومان در سال گذشته به ۸۰ تا ۹۰ هزار تومان در سال جاری رسیده است.

واقعیت این است که تورم کشور جلوتر از این اصلاحات حرکت می‌کند و این افزایش‌ها در زندگی پرستاران چندان دیده نمی‌شود.

جزئیات دریافتی و عدم تناسب با فشار کاری

دریافتی پرستاران در حال حاضر بسیار متغیر است و با توجه به سابقه کاری تفاوت چشمگیری دارد. با این حال، متوسط دریافتی با فشار کاری بالا و ریسک زیاد، متناسب نیست.

میزان دریافتی پرستاران (ماهانه)

• پرستار تازه‌استخدام: حدود ۱۵ میلیون تومان.
• پرستار با ۳۰ سال سابقه: حقوق پایه حدود ۲۹ تا ۳۰ میلیون تومان.
• متوسط دریافتی (سابقه ۱۰ سال): حدود ۲۰ میلیون تومان حقوق پایه به علاوه شش تا هفت میلیون تومان کارانه.
• دریافتی نهایی با اضافه‌کار و شیفت شب: معمولاً بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان.

این درآمد، به‌ویژه در شهرهای بزرگی مانند تهران، که اجاره خانه گاهی بیش از نیمی از آن را می‌بلعد، برای کاری با فشار بالا و ریسک زیاد اصلاً متناسب نیست.

مقایسه با سایر مشاغل و استانداردهای جهانی

با نرخ فعلی اضافه‌کار، حدود ۹۰ هزار تومان در ساعت، یک پرستار برای شش ساعت کار در محیطی پرتنش و با خطر بالا، فقط حدود ۵۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند. این در حالی است که در مشاغل دیگر، مانند رانندگی، می‌توان در همان زمان درآمد بیشتری کسب کرد.

در کشورهای اطراف یا اروپایی، حقوق پرستار در بدو استخدام حدود ۴ تا ۵ هزار یورو است. اگرچه مقایسه مستقیم شرایط ایران با آن کشورها ممکن نیست، اما انتظار یک زندگی نرمال و قابل اداره در این شغل حداقل خواسته منطقی است.

شکاف خطرناک در نیروی پرستاری و راهکارهای ضروری

اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، کشور با شکاف خطرناکی در تعداد پرستاران مواجه خواهد شد. راهکارهای کوتاه‌مدت مانند افزایش اضافه‌کار تنها مسکن موقتی هستند و باعث خستگی بیشتر، افزایش خطای شغلی و کاهش کیفیت خدمات می‌شوند.

نسبت پرستار به تخت بیمارستانی

در حالی که استاندارد جهانی برای هر ۱۰۰ تخت بستری حدود ۲۵۰ پرستار است، در ایران برای همین ۱۰۰ تخت، تنها حدود ۱۰۰ پرستار وجود دارد. این یعنی هر پرستار باید به جای ۵ بیمار، از ۱۰ بیمار مراقبت کند که نتیجه آن کاهش کیفیت خدمات، افزایش فرسودگی شغلی و نارضایتی بیماران است.

طرح‌های نگهداشت نیرو

پیشنهادهایی برای نگهداشت و بهبود وضعیت معیشتی و حمایت از پرستاران، از جمله معافیت مالیاتی یا مسکن سازمانی، مطرح شده است. این طرح‌ها نیازمند تصویب در دولت و ارسال به مجلس هستند، زیرا بار مالی دارند و باید در قالب لایحه بودجه تصویب شوند. امید می‌رود با حمایت مجلس، این طرح‌ها اجرایی شده و بهبود ملموسی در وضعیت پرستاران ایجاد کنند.