بحران کمبود پرستار: هر پرستار به‌جای دو نفر خدمت می‌کند و ۸۰ ساعت اضافه‌کاری دارد

بحران کمبود نیروی پرستاری و فشار مضاعف کاری

رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با هشدار درباره بحران کمبود نیروی متخصص در کشور، اعلام کرد که هر پرستار عملاً وظیفه دو نفر را بر عهده دارد و این فشار کاری بالا، کیفیت خدمات و ایمنی بیماران را به طور جدی تهدید می‌کند. این کمبود به ویژه در استان‌هایی نظیر تهران، خوزستان و هرمزگان حادتر است.

پرستاران کشور به طور متوسط حدود ۸۰ ساعت اضافه‌کاری در ماه دارند که در بسیاری موارد جنبه اجباری پیدا کرده است. این استمرار خدمات، به قیمت فرسودگی جسمی و روحی پرستاران تمام می‌شود. در حال حاضر، نسبت پرستار به تخت‌های بیمارستانی کمتر از استاندارد مطلوب ۱.۸ تعریف شده برای کشور است.

نسبت بحرانی پرستار به بیمار

تغییر نسبت پرستار به بیمار در بخش‌های عمومی بیمارستان‌ها، فشار کاری را به شدت افزایش داده و کیفیت خدمات را تحت‌الشعاع قرار داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد افزایش تعداد بیماران تحت پوشش یک پرستار، عوارضی نظیر عفونت‌ها، افتادن از تخت و حتی مرگ‌ومیر را افزایش می‌دهد.

• استاندارد مطلوب: نسبت پرستار به تخت در ایران ۱.۸ تعریف شده است.
• وضعیت کنونی: در برخی بخش‌های عمومی، نسبت پرستار به بیمار از ۱ به ۵ یا ۶، به حدود ۱ به ۱۰ تا ۱۲ رسیده است.

چالش‌های جذب و نگهداشت نیرو: مشکل آموزش نیست

رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با انتقاد از نبود جذابیت‌های شغلی و ضعف در سیاست‌های نگهداشت نیرو، تاکید کرد که مشکل کمبود پرستار، نه در آموزش بلکه در جذب، نگهداری و ایجاد انگیزه برای خدمت است.

سالانه حدود ۱۵ هزار نفر از رشته پرستاری فارغ‌التحصیل می‌شوند، اما تنها حدود ۶ هزار نفر جذب نظام سلامت می‌شوند. این فاصله بزرگ میان دانش‌آموختگان و جذب، به معنای اتلاف منابع کشور است.

در حال حاضر حدود ۱۶۰ هزار پرستار در تمام سطوح نظام سلامت مشغول فعالیت هستند که با احتساب گروه‌های اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌های پزشکی، این تعداد به ۲۰۰ هزار نفر می‌رسد. پرستاران حدود یک‌سوم کارکنان نظام سلامت و ۶۰ تا ۷۰ درصد نیروی انسانی بیمارستان‌ها را تشکیل می‌دهند.

ضرورت آمایش سرزمینی در آموزش و جذب

سازمان نظام پرستاری خواستار اجرای آمایش سرزمینی در حوزه آموزش است تا تربیت نیروی پرستاری متناسب با نیاز مناطق کشور انجام شود. همچنین، به دلیل عدم تمایل نیروی پرستار بیکار سایر استان‌ها برای کار در تهران به دلیل شرایط معیشتی، برنامه‌ریزی منطقه‌ای برای حل بحران کمبود پرستار ضروری است.

مطالبات معیشتی و اصلاح تعرفه‌ها

اصلی‌ترین مطالبه پرستاران از سیاستگذاران، بهبود وضعیت معیشتی است. سازمان نظام پرستاری معتقد است دریافتی پرستاران باید به‌گونه‌ای باشد که با یک شیفت کاری، از زندگی ایده‌آل برخوردار باشند.

عقب‌افتادگی ۷ ماهه در پرداخت کارانه

اگرچه پرداخت معوقات در پایان سال گذشته بهبود یافت، اما پرداخت کارانه پرستاران با عقب‌افتادگی مواجه شده است. در حال حاضر، متوسط عقب‌افتادگی کارانه پرستاران حدود ۷ ماه است، در حالی که پرداخت اضافه‌کاری تقریباً به‌روز شده است.

انتقاد به سطح تعرفه‌ها

تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری که حدود سه سال از اجرای آن می‌گذرد، با وجود اصلاحات خوب، هنوز به طور کامل پیاده‌سازی نشده است. سطح تعرفه‌های پرستاری نسبت به نرخ تورم کشور پایین است و ناهماهنگی‌هایی در بازتوزیع آن وجود دارد؛ به نحوی که درآمد برخی بخش‌های پشتیبانی بیشتر از پرستاران است. همچنین، پایه و اساس تعرفه پرستاری از تعرفه پزشکی کمتر است و افزایش درصدی یکسان، منجر به اختلاف درآمدی بیشتر می‌شود.

جذابیت‌های شغلی در مناطق محروم

برای اقناع دانش‌آموختگان پرستاری جهت خدمت در مناطق محروم، علاوه بر استفاده از ابزارهای قانونی، باید جذابیت‌های شغلی ایجاد شود:

• تعرفه پرستاری مناطق محروم، ترجیحی و ۱.۵ تا ۲ برابر سایر شهرها است.
• بهبود وضعیت پانسیون‌ها و امکانات رفاهی و اقامتی در مناطق کم‌برخوردار، به ویژه برای پرستاران زن، یک ضرورت است.

مهاجرت و کیفیت خدمات

مهاجرت پرستاران پدیده‌ای چندوجهی است که تحت تأثیر عواملی مانند آرامش سیاسی، وضعیت اقتصادی و حقوق و مزایای شغلی قرار دارد. صدور گواهی صلاحیت شغلی (Good Standing) در شش ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است.

حق مردم برای خدمات باکیفیت

رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری تأکید کرد که برخورداری مردم از خدمات باکیفیت و با روی گشاده، حق آنهاست. برای اصلاح انتقادات مردمی نسبت به برخورد برخی پرستاران، باید شرایط استاندارد کاری (تعداد بیمار تحت پوشش، ساعت کاری و استراحت مناسب) فراهم شود.

همچنین، استفاده از کمک‌پرستاران برای پاسخگویی به نیازهای اولیه بیماران، می‌تواند نقش اساسی در افزایش رضایتمندی مردم داشته باشد و به پرستاران اجازه دهد بر مراقبت‌های تخصصی تمرکز کنند.