خبر کامل
هشدار مقامات اقتصادی و فناوری: فرآیندهای ناکارآمد، ریشه مشکلات و مانع رشد ۸ درصدی اقتصاد
مراسم رونمایی از «گزارش فرآیند ایران ۱۴۰۳» در تهران، به تریبونی برای نقد صریح و جدی ساختارهای ناکارآمد اداری و اقتصادی کشور تبدیل شد. در این رویداد که با حضور مرتضی زمانیان، معاون سیاست‌گذاری وزارت اقتصاد، محمدجواد آذری جهرمی، وزیر اسبق ارتباطات، و جمعی از مدیران دولتی و خصوصی برگزار شد، نتایج یک پایش ملی گسترده، زنگ خطر را برای سیاست‌گذاران به صدا درآورد و نشان داد که وسوسه دیجیتالی‌سازی بدون اصلاح فرآیندهای زیربنایی، کشور را در دام «بروکراسی دیجیتال» گرفتار کرده است.
رونمایی از چهارمین گزارش ملی فرآیند ایران
مهرداد کرمانی، مدیر شرکت دانش‌بنیان بهین‌سازان فرآیند، در سخنرانی خود اعلام کرد که برای چهارمین سال پیاپی، گزارش فرآیند ایران که یک پایش گسترده در حوزه مدیریت فرآیند و فرهنگ‌سازی سازمانی است، رونمایی شده است. این گزارش با همکاری ۲۹۳ سازمان ایرانی و با الگوبرداری از شاخص‌های بین‌المللی تدوین شده است.
هدف اصلی این گزارش، ارائه دیدگاهی کلان و آینده‌نگر برای سیاست‌گذاران و نهادهای تصمیم‌گیر کشور است تا با شناخت دقیق از وضعیت موجود، برای ارتقای بهره‌وری و کارایی فرآیندهای ملی برنامه‌ریزی مؤثر انجام دهند. این پایش با تحلیل داده‌های فرآیندی صدها سازمان، تصویری جامع از بلوغ مدیریت فرآیندهای کشور ارائه می‌دهد.
تمرکز بر مشارکت بخش خصوصی
کرمانی با اشاره به مقیاس جهانی این گزارش، میزان مشارکت ۲۹۳ سازمان در ایران را کم‌نظیر دانست و افزود: «اگرچه در سال‌های گذشته تعداد شرکت‌کنندگان به حدود ۳۵۰ سازمان می‌رسید، اما تمرکز ما در این سال بر افزایش حضور بخش خصوصی بود و خوشبختانه استقبال آنان قابل توجه بوده است.»
او تأکید کرد که نتایج این گزارش به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا با شناخت دقیق جامعه کسب‌وکار ایران و مقایسه آن با استانداردهای جهانی، نقاط قوت و ضعف را شناسایی و برای ارتقای آن برنامه‌ریزی کنند.
یافته‌های کلیدی: کاهش تعهد سازمانی و سرمایه‌گذاری ناچیز
تحلیل داده‌های سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ توسط مدیر شرکت بهین‌سازان فرآیند، روندی نگران‌کننده را در حوزه تعهد عملیاتی سازمان‌ها نشان می‌دهد. این آمارها زنگ خطر بزرگی برای تحقق اهداف توسعه کشور، از جمله رشد ۸ درصدی اقتصاد، محسوب می‌شوند:
- کاهش تعهد عملیاتی: در حالی که سال گذشته ۴۵ درصد سازمان‌ها خود را متعهد به بهبود فرآیندها می‌دانستند، گزارش امسال نشان می‌دهد که ۶۵ درصد از آنها در مرحله اجرا با چالش‌های جدی مواجه‌اند.
- سرمایه‌گذاری پایین: ۷۲ درصد از سازمان‌ها کمتر از ۲۸۰ میلیون تومان در فرآیندهای کلیدی خود سرمایه‌گذاری کرده‌اند که رقمی بسیار ناچیز است.
- ضعف در مدلسازی: بیش از ۷۰ درصد سازمان‌ها کمتر از یک‌چهارم فرآیندهای خود را به‌درستی مدلسازی کرده‌اند.
- اقدامات مقطعی: حدود ۸۰ درصد سازمان‌ها فقط اقداماتی مقطعی و غیرتحولی انجام داده‌اند.
ضعف شناخت فناوری‌های تحول‌آفرین
کرمانی در بخش دیگری به چالش‌های تحول دیجیتال اشاره کرد و گفت که آشنایی سازمان‌ها با فناوری‌های تحول‌آفرین مانند فرآیندکاوی، بلاکچین یا سیستم‌های هوشمند بسیار محدود است:
- تنها ۱۲ درصد از سازمان‌ها ادعای آشنایی با فناوری بلاکچین دارند.
- تنها ۶ درصد آن را در کل سازمان خود به رسمیت می‌شناسند.
- در مقابل، ۲۵ درصد کاملاً از آن بی‌اطلاع هستند.
او تأکید کرد که این بی‌اطلاعی باعث عقب‌ماندگی جدی کشور در مسیر تحول دیجیتال شده و افزود: «فناوری بدون فرآیند، فقط ظاهر مدرن دارد ولی کارکرد ندارد. وزارت علوم و دستگاه‌های سیاست‌گذار باید برای ارتقای دانش و فرهنگ فرآیندگرایی اقدام کنند.»
انتقاد مقامات: فرآیندهای معیوب، ریشه ناکارآمدی
محمدجواد آذری جهرمی: وسوسه جایگزینی فناوری، آفت توسعه است
وزیر اسبق ارتباطات با اشاره به چالش‌های بهره‌وری در کشور، بخش زیادی از این مشکلات را ناشی از فرآیندهای ناکارآمد دانست. او به مواردی مانند حمل‌ونقل جاده‌ای و فرآیندهای معیوب در اجرای تبصره ۱۸ اشاره کرد.
ما در بسیاری از حوزه‌ها از جمله حمل‌ونقل جاده‌ای با فاصله جدی از میانگین جهانی رو‌به‌رو هستیم. بازگشت خالی کامیون‌ها یا اعلام بار استانی که از سوی استانداران اعمال می‌شود، باعث کاهش بهره‌وری، جنگ قیمت و افزایش هزینه‌ها شده است.
آذری جهرمی تأکید کرد: «وسوسه جایگزینی فناوری به جای اصلاح فرآیند، آفت توسعه است. فناوری، بدون اصلاح ساختار، فقط پیچیدگی را دیجیتال می‌کند.»
مرتضی زمانیان: گرفتار «بروکراسی دیجیتال» شده‌ایم
معاون سیاست‌گذاری و راهبردی وزارت اقتصاد نیز با نقد صریح وضعیت موجود، هشدار داد که استفاده از فناوری‌های جدید بدون اصلاح فرآیندهای زیربنایی، کشور را در دام «بروکراسی دیجیتال» گرفتار کرده است.
ما سامانه‌ها را برای حل مسئله راه‌اندازی می‌کنیم، اما خود سامانه به مسئله‌ای جدید تبدیل می‌شود. سرعت خلاقیت در دولت کمتر از رشد فناوری است. اگر فرآیندها اصلاح نشوند، حتی بهترین ابزارها هم در نهایت شکست می‌خورند.
زمانیان تأکید کرد که مشکل اصلی در فضای کسب‌وکار، فرآیندهای معیوب است نه کمبود فناوری. او با ذکر مثالی از اصلاح فرآیند صدور مجوز تسهیلات، اهمیت اصلاحات ساده را نشان داد: «پیش‌تر برای اعطای یک تسهیلات، پنج امضا به‌صورت سریالی لازم بود که حدود دو ماه زمان می‌برد. با اصلاح ساده و تبدیل این امضاها به حالت موازی، زمان صدور تسهیلات به دو هفته کاهش یافت.»
معاون وزارت اقتصاد در پایان از فعالان اقتصادی خواست تا مشکلات فرآیندی کسب‌وکار خود را شناسایی و به وزارت اقتصاد اعلام کنند، زیرا ریشه اصلی مشکلات در فرآیندهاست نه در فناوری.
مراسم رونمایی از گزارش فرآیند ایران ۱۴۰۳، فراتر از یک رویداد نمادین، تریبونی برای بیان یک حقیقت تلخ بود: فرآیندهای ناکارآمد، ریشه مشترک همه مشکلات اقتصادی، فناورانه و اجرایی کشورند. این اجماع نظر میان کارشناسان و مقامات ارشد، نشان از ضرورت یک تحول بنیادین در نظام تصمیم‌سازی کشور دارد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
