درخواست ایران برای نجات هامون؛ افغانستان پیگیری حقابه را به وزارت آب سپرد

تاکید ایران بر همکاری‌های محیط زیستی و انتقال تجربه

احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، در دیدار با مولوی مطیع الحق خالص، وزیر محیط زیست افغانستان، ضمن اشاره به قدمت ۶۰ ساله فعالیت سازمان حفاظت محیط زیست در ایران، بر آمادگی کشور برای انتقال تجارب ارزشمند در زمینه حفاظت از عرصه‌های طبیعی تاکید کرد.

وی حفظ تنوع زیستی و ثروت‌های طبیعی را حداقل انتظار نسل آینده دانست و افزود: «ایران در زمینه فناوری‌های مورد نیاز برای کاهش آلاینده‌ها و مدیریت منابع به دستاوردهای مهمی رسیده است.»

زمینه‌های همکاری فنی و آموزشی

معاون سازمان حفاظت محیط زیست ایران اعلام کرد که شرکت‌های ایرانی می‌توانند در زمینه‌های زیر به افغانستان کمک کنند:

• احداث تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و بازچرخانی آب.
• بازیافت پسماند و مدیریت زباله.
• روش‌های نوین کشاورزی و کاهش مصرف آب.

همچنین، آمادگی مرکز آموزش سازمان حفاظت محیط زیست برای ارائه آموزش‌های تخصصی به کارشناسان اداره ملی افغانستان و نیروهای حفاظت از مناطق حفاظت‌شده آن کشور اعلام شد.

گزارش ایران از وضعیت بحرانی تالاب هامون

لاهیجان‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود، گزارشی جامع از وضعیت مجموعه تالاب‌های هامون در منطقه سیستان ارائه کرد. این تالاب ارزشمند حدود پنج هزار و ۷۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارد که حدود هزار و ۷۰۰ کیلومتر مربع آن در خاک افغانستان واقع شده است. رودخانه‌های هیرمند و فراه رود، تأمین‌کننده عمده حقابه این تالاب هستند.

در کنار مباحث تغییر اقلیم، برخی تغییرات در مسیر طبیعی و تاریخی هیرمند، انتقال آب و سیلاب به تالاب را دچار خلل و وقفه کرده است.

وی با اشاره به نقش مهم هامون در اقتصاد جوامع محلی، تبدیل شدن این اکوسیستم به کانون گرد و غبار را یک فاجعه زیست‌محیطی خواند. توفان‌های گرد و غبار در هر دو کشور مشکلات زیادی برای مردم و فعالیت‌های کشاورزی، معیشتی و بهداشتی در دو سوی مرز ایجاد کرده است. معاون سازمان حفاظت محیط زیست خواستار مشارکت فعال هر دو کشور برای نجات این تالاب شد.

پاسخ افغانستان: پیگیری حقابه توسط وزارت آب و انرژی

مولوی مطیع الحق خالص، رییس اداره ملی حفاظت محیط زیست افغانستان، ضمن استقبال از هیات ایرانی، برای تبادل تجارب و انجام بازدیدهای مشترک اعلام آمادگی کرد و از پیشنهاد آموزش کارشناسان محیط زیست افغانستان در ایران استقبال نمود.

وی در تشریح وضعیت تالاب هامون، به خشکسالی‌های پیاپی سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت که بارش برف نسبت به گذشته کاهش چشمگیری داشته و در اکثر مناطق، کاهش روان‌آب‌ها اتفاق افتاده است.

رییس اداره ملی حفاظت محیط زیست افغانستان اعلام کرد که موضوع حقابه تالاب هامون توسط وزارت آب و انرژی دنبال می‌شود و این اداره آماده همکاری و انجام پژوهش‌های مشترک برای احیای تالاب با هماهنگی و مشارکت بخش آب هر دو کشور است.

اهمیت تالاب هامون در یک نگاه

تالاب هامون که در شمال استان سیستان و بلوچستان و در مرز با افغانستان قرار دارد، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین تالاب‌های آب شیرین کشور محسوب می‌شود. این تالاب که در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالاب‌های بین‌المللی ثبت شد، نقش کلیدی در اقتصاد محلی، کشاورزی، دامداری و زندگی روزمره هزاران نفر از مردم سیستان ایفا می‌کند.

متأسفانه، در دو دهه گذشته به‌دلیل کاهش ورودی آب از رودخانه هیرمند، تغییر اقلیم و بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی، بخش‌های وسیعی از آن خشک شده است. خشکی این تالاب، زمینه‌ساز افزایش توفان‌های گرد و غبار، مهاجرت‌های اجباری، نابودی کشاورزی محلی و تهدید جدی تنوع زیستی در منطقه شده و احیای آن در اولویت برنامه‌های دولت ایران قرار گرفته است.