روایت زندگی محیط‌بانان پلنگ‌دره قم؛ چالش‌های معیشتی، خطرات میدانی و لزوم هوشمندسازی

زندگی در خط مقدم حفاظت از طبیعت

امید محبیان، محیط‌بان منطقه حفاظت‌شده پلنگ‌دره قم با چهار سال سابقه کار، درباره جزئیات یک روز کاری خود و خطرات پیش‌رو توضیح داد. او اشاره کرد که فعالیت محیط‌بانان معمولاً قبل از طلوع آفتاب آغاز می‌شود و پس از بررسی تجهیزات و خودرو، گشت‌زنی در منطقه شروع می‌گردد.

آغاز روز پیش از طلوع

محبیان مسیرهای گشت را اغلب صعب‌العبور و طولانی توصیف کرد که نیازمند ساعت‌ها پیاده‌روی است. او تأکید کرد که خطر همواره در این مسیرها وجود دارد:

• درگیری احتمالی با شکارچیان غیرمجاز.
• مواجهه با حیوانات وحشی.
• تحمل سرمای شدید یا گرمای طاقت‌فرسا.

وی افزود که با وجود تمام این سختی‌ها، انگیزه‌ اصلی برای ادامه کار، حفظ حیات گونه‌های جانوری و جلوگیری از تخریب طبیعت است. امیر کوهی، دیگر محیط‌بان منطقه پلنگ‌دره، نیز تأیید کرد که گشت و پایش منطقه از ابتدای صبح تا پس از غروب آفتاب انجام می‌شود و در مواردی شامل گشت و شب‌مانی نیز هست.

چالش‌های معیشتی و نیاز به حمایت مسئولان

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های محیط‌بانان، وضعیت معیشتی و تجهیزات است. محبیان صراحتاً اعلام کرد که حقوق و مزایای دریافتی با میزان سختی و دشواری کارشان تناسب ندارد.

«مهم‌ترین نیاز ما بهبود وضعیت معیشتی و تجهیزات مناسب نیروها است. متأسفانه حقوق و مزایای محیط‌بانان آنگونه که باید با سختی کارشان تناسبی ندارد. ما شبانه‌روز در شرایط دشوار فعالیت می‌کنیم، با این حال عشق به طبیعت ما را سر پا نگه می‌دارد.»

او ابراز امیدواری کرد که آگاهی عمومی نسبت به اهمیت شغل محیط‌بانی در حال افزایش است، اما حمایت واقعی زمانی محقق می‌شود که مسئولان توجه ویژه‌ای به وضعیت معیشتی و ایمنی محیط‌بانان نشان دهند.

عملیات بازدارنده و نقش جوامع محلی

محبیان به آخرین عملیات بازدارنده در منطقه پلنگ‌دره اشاره کرد که منجر به دستگیری دو شکارچی متخلف شد. پس از دریافت گزارش شکار غیرمجاز و انجام ردیابی و تحقیقات، محیط‌بانان توانستند با دریافت مجوز تفتیش، متخلفان را در منزلشان دستگیر کنند.

وی تأکید کرد که همکاری جوامع محلی در سال‌های اخیر افزایش یافته و این امر برای محیط‌بانان دلگرم‌کننده است. امیر کوهی نیز به عملیات اخیر دستگیری تعدادی از اتباع اشاره کرد که بدون مجوز اقدام به حفاری چاه در منطقه کرده بودند و با هماهنگی نیروی انتظامی از تخریب جلوگیری شد.

راهکارهای ترغیب مردم محلی

محیط‌بانان برای جلب همکاری مردم محلی از روش‌های آموزشی و گفت‌وگو استفاده می‌کنند:

• برگزاری جلسات آموزشی با کشاورزان و دامداران.
• حضور در مدارس برای تغییر نگاه مردم.
• توضیح اینکه حفاظت از پوشش گیاهی به معنای حفظ آب و خاک و در نهایت به نفع زندگی خود مردم است.

محبیان معتقد است که احترام و اعتماد متقابل، کلید موفقیت در این مسیر است.

محیط‌بان آینده؛ تلفیق مهارت میدانی و فناوری

هر دو محیط‌بان بر لزوم استفاده از فناوری‌های نوین در کار محیط‌بانی تأکید کردند.

پهپادها، ابزاری برای رصد و مستندسازی

محبیان بیان کرد که فناوری نه تنها نقش محیط‌بانان را کمرنگ نمی‌کند، بلکه توان آن‌ها را چند برابر می‌سازد. او به نقش پهپادها اشاره کرد:

«پهپادها امروز به ما اجازه می‌دهند مناطق وسیعی را که گشت زمینی در آن‌ها دشوار یا خطرناک است، از بالا رصد کنیم. با استفاده از دوربین‌های حرارتی یا زوم بالا می‌توانیم حتی رد حرکت حیوانات یا خودروهای مشکوک را تشخیص دهیم.»

او همچنین پهپادها را ابزاری فوق‌العاده برای مستندسازی و تولید محتوای آموزشی دانست و پیش‌بینی کرد که محیط‌بان آینده باید ترکیبی از مهارت‌های میدانی، دانش فنی و توانایی روایتگری از طبیعت را داشته باشد.

تأیید هوشمندسازی توسط محیط‌بان دیگر

امیر کوهی نیز با ورود علم و فناوری روز و هوشمندسازی مناطق کاملاً موافق بود و اظهار داشت که این امر هیچ‌گونه منافاتی با کار محیط‌بانی ندارد، مشروط بر اینکه آموزش‌های لازم انجام شود.