فروش متری مسکن در بورس؛ طرحی که ظرفیتش ایجاد شد اما اجرا نشد

رشد فزاینده قیمت‌ها، کاهش شدید توان خرید خانوارها و افت قدرت تسهیلات بانکی، بازار مسکن را به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور تبدیل کرده است. در این شرایط، طرح‌های نوین تأمین مالی مانند «فروش متری مسکن در بورس» به عنوان کورسوی امیدی برای احیای رؤیای خانه‌دار شدن مطرح شده‌اند.

وضعیت بحرانی بازار مسکن و طرح‌های نوین تأمین مالی

در سال‌های اخیر، بازار مسکن به دلیل افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، کاهش توان خرید خانوارها و ناکافی بودن قدرت تسهیلات بانکی، به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. بسیاری از مستأجران که تا چند سال پیش به فکر خانه‌دار شدن بودند، امروز خرید حتی یک واحد کوچک را نیز دست‌نیافتنی می‌دانند. کارشناسان تأکید دارند که اگرچه طرح فروش متری مسکن می‌تواند راهگشا باشد، اما این طرح هنوز به مرحله اجرایی نرسیده و اجرای قطعی آن مستلزم تدوین و نهایی‌سازی تمامی ابعاد حقوقی و نظارتی است تا از بروز مخاطرات احتمالی جلوگیری شود.

ظرفیت ایجاد شد، اما اجرا متوقف ماند

رسول قربان‌نژاد، کارشناس ارشد بازار مسکن، در خصوص وضعیت این طرح توضیح داد که در گذشته، وزارت اقتصاد ظرفیت عرضه متری مسکن در بورس کالا را ایجاد کرد. با وجود اینکه دستورالعمل خرید و فروش متری نهایی شده بود، اما فاز عملیاتی آن هرگز شکل نگرفت.

چالش‌های ساختاری و ماهیت ناهمگن مسکن

به گفته این کارشناس، بازار مسکن در ایران دارای تفاوت‌های ساختاری با سایر کشورها است. این تفاوت‌ها شامل موارد زیر است:

• ماهیت ناهمگن کالا: مسکن کالایی ناهمگن است و هر واحد از نظر متراژ، طبقه، موقعیت و سایر پارامترها ویژگی‌های متفاوتی دارد.
• اقتصاد تورمی: به دلیل ماهیت تورمی اقتصاد کشور، سازندگان با چالش‌های متعددی در اجرای پروژه‌ها روبه‌رو هستند.
• ریسک عدم اجرای تعهدات: چالش‌های ساختاری و تورمی، ریسک عدم اجرای تعهدات از سوی سازندگان را افزایش می‌دهد.

ضرورت تدوین سازوکار حقوقی و نظارتی دقیق

قربان‌نژاد خاطرنشان کرد که در صورت تعریف یک سازوکار حقوقی و نظارتی دقیق برای اجرای طرح فروش متری مسکن در بورس کالا، این طرح می‌تواند به افزایش نقدشوندگی بازار مسکن کمک شایانی کند. با این حال، او تأکید کرد که پیش از هرگونه اقدام عملی، لازم است سایر چالش‌های ساختاری بازار مسکن نیز برطرف شوند.

کارشناسان بازار مسکن معتقدند که اگر دولت و بازار سرمایه با همکاری یکدیگر بتوانند چارچوبی شفاف برای اجرای طرح فروش متری مسکن طراحی کنند، این طرح می‌تواند علاوه بر جذب نقدینگی سرگردان، به تأمین مالی پروژه‌های عمرانی و تسهیل دسترسی خانوارها به بازار مسکن نیز کمک کند.

در شرایطی که فاصله میان درآمد خانوار و قیمت مسکن روزبه‌روز در حال افزایش است، احیای طرح‌هایی مانند فروش متری مسکن، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای بازگرداندن امید به این بازار باشد؛ البته به شرط آنکه پیش از هر اقدام عملی، سازوکار اجرایی دقیق، شفاف و قابل نظارتی برای آن تدوین شود.