CWS T1: داستان اولین خودروی ملی لهستان و توقف تولید آن در سال ۱۹۳۱

تولد صنعت خودروی لهستان پس از استقلال

لهستان تازه متولد شده، حجم عظیمی از خودروهای از کار افتاده ارتش‌های اشغالگر را به ارث برده بود که عمدتاً نیاز به تعمیر اساسی داشتند. برای تجهیز ارتش جدید به خودروهای سواری و کامیون، اداره خودرو وزارت دفاع اقدام به تأسیس CWS در خیابان ترسپولسکا ورشو کرد. این کارخانجات در ابتدا در ساختمان‌هایی مستقر شدند که پیش‌تر توسط نیروهای اشغالگر آلمانی به عنوان انبار قطعات و تعمیرگاه استفاده می‌شدند و مساحتی معادل ۴۷۵۸ متر مربع را در بر می‌گرفتند.

گذار از تعمیرگاه به تولیدکننده بومی

با گذشت چند سال، توانایی‌های ماشین‌کاری CWS افزایش یافت و زمان تعمیر تجهیزات نظامی کاهش پیدا کرد. با این حال، ذخایر قطعات باقی‌مانده از آلمانی‌ها رو به اتمام بود و امکان تهیه مجدد آن‌ها وجود نداشت. این وضعیت، CWS را ناگزیر به افزایش توانایی‌های تولیدی و تبدیل شدن به یک مرکز تولیدی کرد. در این دوره، آمبولانس‌ها و بدنه‌های زرهی برای استفاده بر روی فورد مدل T طراحی و ساخته شدند که در درگیری‌های ۱۹۱۹/۱۹۲۰ در دفاع از لهستان در برابر حملات روسیه به کار گرفته شدند.

در سال ۱۹۱۹، سرگرد «کازیمیرز مِیر»، مهندس و مشوق صنعت خودروی لهستان، مدیر CWS شد. او رؤیای تولید خودروهایی را در سر داشت که کاملاً توسط مهندسان لهستانی طراحی و توسعه یابند؛ ایده‌ای که در ابتدا با تردیدهای زیادی، حتی در میان برخی مقامات دولتی، مواجه بود.

موتور T1: اولین گام مهندسی ملی

سرانجام در سال ۱۹۲۱، وزارت دفاع با این پروژه موافقت کرد، اما تنها اجازه توسعه نمونه اولیه موتور صادر شد. تیم مهندسان CWS به رهبری «تادئوش تانسکی»، که اغلب در فرانسه تحصیل کرده بودند، بلافاصله کار را آغاز کردند.

نمونه اولیه موتور، مدل T1، در مارس ۱۹۲۳ تکمیل و آماده آزمایش شد. این موتور از نظر ساختار و عملکرد در سطح جهانی قرار داشت:

CWS T1 متولد می‌شود: موفقیت در رالی ملی

آزمایش‌های موفقیت‌آمیز موتور T1، رؤیای یک خودروی تماماً لهستانی را به واقعیت نزدیک کرد و وزارت دفاع اجازه توسعه نمونه اولیه خودروی کامل را صادر نمود. اولین نمونه‌های اولیه خودروی CWS، مدل T1، در سال ۱۹۲۵ تکمیل و مرحله آزمایش آغاز شد. این خودروها با ساختار سنتی آن دوران (موتور جلو، دیفرانسیل عقب، بدنه فولادی روی قاب چوبی و شاسی نردبانی) ساخته شدند.

دو نمونه اولیه T1 در همان سال به پنجمین رالی لهستان اعزام شدند. با وجود مشکل فنی غیرمنتظره در یکی از خودروها که ۱۸ ساعت زمان برد، هر دو خودرو توانستند مسافت کامل مسیر را طی کنند. این دستاورد بزرگ، جوایز ویژه‌ای را برای رانندگان و خودروساز به ارمغان آورد و مطبوعات لهستان با شور و شوق فراوان، موفقیت این نمونه‌های اولیه را پوشش دادند.

آغاز تولید انبوه و تغییر ساختار سازمانی

تولید خودروهای لهستانی سرانجام در سال ۱۹۲۷ با ساخت یک سری کوچک ۲۵ عددی از مدل T1 به حقیقت پیوست. بسیاری از قطعات این خودروها از تولیدکنندگان داخلی تأمین می‌شدند. گفته می‌شود پروفسور «ایگناسی موشیچکی»، رئیس جمهور وقت لهستان، یکی از اولین سفارش‌دهندگان این خودرو بود.

سال ۱۹۲۸ نقطه عطفی بود که CWS رسماً به یک تولیدکننده خودرو تبدیل شد و تولید مدل T1 در مقیاس کامل آغاز گردید. در همین سال، "کارخانجات مرکزی خودرو" (CWS) به "کارخانه ملی خودرو" (PWS) تغییر نام داد و به زیرمجموعه "مؤسسه مهندسی ملی" (PZInż) پیوست. «کازیمیرز مِیر» نیز به سمت مدیریت PZInż ارتقا یافت.

توقف زودهنگام تولید خودروهای CWS

مدل‌های T1 خودروهایی بسیار خوش‌ساخت، مستحکم و قابل اعتماد بودند و به دلیل قابلیت آفرود مناسب، مورد توجه ارتش نیز قرار گرفتند. این ماشین‌ها با حداکثر سرعت ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت، واقعاً در کلاس جهانی قرار داشتند. حدود ۵۰۰ دستگاه از مدل T1 با بدنه‌های مختلف (فایِتون، سدان، آمبولانس و پیکاپ) که توسط مهندس «استانیسلاو پانچاکیوویچ» طراحی شده بودند، تا زمان توقف تولید در سال ۱۹۳۱ از کارخانه خارج شدند.

علاوه بر T1، کار بر روی دو مدل دیگر نیز آغاز شد:

• مدل T2: کوچکتر و اقتصادی‌تر از T1، با موتور ۴ سیلندر ۱۵۰۰ سی‌سی.
• مدل T8: تقریباً به اندازه T1، اما با موتور خطی ۸ سیلندر با توان ۸۰ تا ۱۰۰ اسب بخار.

در مجموع، حدود ۳۰۰ دستگاه از مدل‌های T8 و T2 نیز تا توقف تولید در سال ۱۹۳۱ ساخته شد.

دلایل کنار گذاشتن اولین خودروی ملی

با وجود اهمیت تاریخی و کسب جوایز متعدد در مسابقات رالی و طراحی، تولید خودروهای CWS پس از سال ۱۹۳۱ متوقف شد. شرکت مادر، PZInż، تصمیم گرفت تولید این وسایل نقلیه را به نفع تولید خودروهای ارزان‌تر تحت لیسانس خودروسازان خارجی کنار بگذارد. دلایل اصلی این تصمیم عبارت بودند از:

قیمت بالای خودروهای CWS که عمدتاً به‌صورت دست‌ساز تولید می‌شدند و مشتری کافی جذب نمی‌کردند. همچنین، PWS فاقد توانایی تولید انبوه بود و تغییر روش‌های تولید نیازمند سرمایه‌گذاری هنگفت و تجهیزات بسیار پیچیده بود.

چند سال پس از توقف تولید CWS، مؤسسه PZInż تولید خودرو و کامیون را تحت لیسانس فیات آغاز کرد. اگرچه تلاش‌هایی برای ساخت خودروهای بومی مانند «لاکس-اسپورت» در اواسط دهه ۳۰ از سر گرفته شد، اما در نهایت، جنگ جهانی دوم فعالیت‌های PZInż را متوقف کرد.