سفر ترامپ به آسیا؛ از استقبال شاهانه متحدان تا مذاکره دشوار با شی جین‌پینگ

سفرهای خارجی رؤسای جمهور آمریکا به طور سنتی فرصتی برای نمایش قدرت این کشور در صحنه جهانی بوده است. اما سفر پنج روزه اخیر دونالد ترامپ به شرق آسیا، در مقابل، نمایشی از قدرت شخص ترامپ بود؛ هرچند که در لحظاتی، محدودیت‌های این قدرت نیز آشکار شد.

نمایش قدرت و انعطاف‌پذیری متحدان

توقف‌های ترامپ در مالزی، ژاپن و کره جنوبی طی چهار روز اول، تمرینی برای جلب رضایت رئیس‌جمهوری بود که گاهی اوقات غیرقابل پیش‌بینی است. این کشورها اذعان داشتند که ترامپ می‌تواند با یک امضا، تعرفه‌ها و تدابیر دیگری را اعمال کند که پتانسیل ویران کردن اقتصادهای وابسته به صادرات آن‌ها را دارد.

امتیازات اقتصادی و دیپلماتیک

در این بخش از سفر، مذاکرات تجاری سنتی با امتیازات شخصی درهم آمیخته بود که گاهی اوقات به مرز تملق می‌رسید:

• مالزی: ترامپ دسترسی به مواد معدنی حیاتی را تضمین کرد و در جهت نهایی کردن ترتیبات تجاری با کشورهای جنوب شرق آسیا پیشرفت حاصل شد. همچنین، او بر معاهده‌ای نظارت کرد که تنش‌های مرزی بین تایلند و کامبوج را کاهش می‌دهد.
• ژاپن: هواپیمای «مارین وان» ترامپ از کنار برج توکیو که به رنگ‌های قرمز، سفید و آبی (با نوکی طلایی به سبک ترامپ) روشن شده بود، عبور کرد. نخست‌وزیر سانای تاکایچی جزئیات ۵۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری ژاپن در آمریکا را اعلام کرد و ترامپ را برای جایزه صلح نوبل نامزد کرد.
• کره جنوبی: استقبال با شلیک ۲۱ گلوله توپ و اجرای سرودهای نظامی و آهنگ «YMCA» همراه بود. رئیس‌جمهور لی جائه میونگ بالاترین مدال ملی و ماکتی از یک تاج باستانی کره‌ای را به ترامپ اهدا کرد.

در حالی که در آمریکا، ترامپ ممکن است موضوع تظاهرات «نه به پادشاهان» باشد، در سفر به شرق آسیا با او مانند یک پادشاه رفتار شد.

باج‌خواهی در سئول

ترامپ در کره جنوبی به دنبال باج بود؛ در قالب ۲۰۰ میلیارد دلار پرداخت نقدی (۲۰ میلیارد دلار در سال) از سوی کره جنوبی به آمریکا، که باید تحت نظر دولت ترامپ سرمایه‌گذاری شود. توافق بر سر شرایط این پرداخت‌ها به تضمین کاهش نرخ تعرفه بر صادرات کره جنوبی به آمریکا از ۲۵٪ به ۱۵٪ کمک کرد.

ملاقات نهایی: نبرد اراده‌ها با چین

رویداد اصلی سفر ترامپ در ساعات پایانی آن و در ملاقات با شی جین‌پینگ، رهبر چین، رقم خورد. در این دیدار، پویایی قدرت بین رهبران دو اقتصاد بزرگ جهان به طور محسوسی با تعاملات ترامپ با همتایانش در روزهای قبل متفاوت بود.

«طبیعی است که دو اقتصاد پیشرو در جهان هر از گاهی اصطکاک داشته باشند.»
– شی جین‌پینگ، رهبر چین

هیچ تشریفات و تجملاتی در کار نبود. نه گروه نظامی، نه گارد افتخار، و نه منوهای غذایی که با دقت برای جشن گرفتن محبت متقابل ملی طراحی شده باشند. در عوض، دو رهبر و دستیاران ارشدشان در یک ساختمان نظامی معمولی در نزدیکی باند فرودگاه بین‌المللی بوسان، پشت یک میز مذاکره سفید طولانی نشستند.

کاهش تنش‌های اقتصادی

ترامپ ماه‌ها بود که چین را به اعمال تعرفه‌های بالاتر تهدید می‌کرد تا پکن را برای باز کردن بازارهای خود و کنترل صادرات مواد شیمیایی مورد استفاده در ساخت فنتانیل تحت فشار قرار دهد. چین، برخلاف بسیاری از شرکای تجاری دیگر آمریکا، با تشدید تنش پاسخ داد و خرید محصولات کشاورزی آمریکا را به حالت تعلیق درآورد و کنترل صادرات ذخایر بزرگ مواد معدنی حیاتی خود را پیشنهاد کرد.

این نبرد اراده‌ها و درد اقتصادی، دو کشور را در مسیری قرار داد که در نهایت به توافق روز پنجشنبه و کاهش تنش از سوی هر دو طرف منجر شد:

• ایالات متحده: تعرفه‌های خود را کاهش داد.
• چین: دسترسی به مواد معدنی حیاتی را تسهیل کرد، متعهد شد واردات محصولات کشاورزی آمریکا را از سر بگیرد و خرید نفت و گاز آمریکا را افزایش دهد.

اگرچه این یک «پیشرفت» بزرگ نبود، اما اذعان هر دو طرف بود که وضعیت موجود ناپایدار است.

آینده نامشخص نظم بین‌المللی

نظم بین‌المللی که جایگزین وضعیت قبلی خواهد شد، هنوز نامشخص است. شی جین‌پینگ در سخنان آغازین خود اذعان کرد که چین و آمریکا «همیشه دیدگاه‌های یکسانی ندارند» و «اصطکاک» بین دو اقتصاد پیشرو جهان طبیعی است.

چین جاه‌طلبی‌های جهانی و منطقه‌ای دارد و تمایل فزاینده‌ای برای گسترش نفوذ خود نشان می‌دهد. ترامپ نیز تلاش کرده است تا اولویت‌های آمریکا در خارج از کشور را با استفاده از قدرت اقتصادی برای فشار بر متحدان و مخالفان به طور یکسان، بازآرایی کند.

متحدان آمریکا، مانند ژاپن و کره جنوبی، که مدت‌ها به حمایت سیاسی، اقتصادی و نظامی آمریکا متکی بوده‌اند، در تلاشند تا خود را با واقعیت جدید تطبیق دهند. این تطبیق شامل تمایل شدید به پذیرش ترامپ در اشکال بزرگ و کوچک است. با این حال، پرداخت‌های چند میلیارد دلاری و افزایش هزینه‌های نظامی می‌تواند در نهایت منجر به ارزیابی مجدد روابط با آمریکا و در نتیجه، با چین شود.

در نمادی معنادار، در حالی که ترامپ کره جنوبی را ترک می‌کرد، شی جین‌پینگ وارد می‌شد و میزبانان کره‌ای او وعده استقبالی دیپلماتیک برابر با آنچه آمریکایی‌ها دریافت کرده بودند، داده بودند. شی به طور کامل در نشست رهبران اپک شرکت کرد، در حالی که ترامپ تصمیم گرفت این جلسات را نادیده بگیرد. اگر خلأیی توسط مانورهای بین‌المللی آمریکا ایجاد شود، چین بیش از هر کشور دیگری مایل به پر کردن آن است.