بحران گل‌های وحشی بریتانیا؛ از کاهش ۹۷ درصدی تا پیامدهای اقتصادی و تلاش برای احیا

کاهش ۹۷ درصدی مراتع و تهدید تنوع زیستی

کیرنی با یادآوری خاطرات کودکی خود در ساسکس و دشت‌های پر از گل پامچال و سنبل، به کاهش نگران‌کننده تعداد گل‌های وحشی در پیاده‌روی‌های اخیرش در حومه شهر اشاره می‌کند. این کاهش، یک واقعیت تلخ آماری را بازتاب می‌دهد:

• بر اساس گزارش سازمان خیریه Plantlife، تقریباً ۹۷ درصد از مراتع گل‌های وحشی در سراسر بریتانیا از دهه ۱۹۳۰ میلادی از بین رفته‌اند.
• مناطق علفزار غنی از گونه‌ها، که زمانی منظره‌ای رایج بودند، اکنون در میان تهدیدآمیزترین زیستگاه‌ها قرار دارند.

پروفسور سایمون پاتس، استاد تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم در دانشگاه ریدینگ، این وضعیت را «داستان یک کاهش کلی شدید، هم در پوشش گل‌ها و هم در تنوع» توصیف می‌کند. او هشدار می‌دهد که اگر مداخله بیشتری صورت نگیرد، ادامه روند کنونی به معنای از دست دادن مداوم گل‌های وحشی و به تبع آن، از دست رفتن تنوع زیستی مفید مانند گرده‌افشان‌ها و دشمنان طبیعی آفات است.

پیامدهای اقتصادی و امنیت غذایی

از دست رفتن گل‌های وحشی پیامدهای مستقیمی بر بخش کشاورزی و مصرف‌کنندگان خواهد داشت. بسیاری از این گل‌ها شهد و گرده تولید می‌کنند که برای گرده‌افشان‌هایی مانند زنبورهای وحشی، مگس‌های گلزار و پروانه‌ها حیاتی است.

پروفسور پاتس می‌گوید: «پیامد این وضعیت برای کشاورزان خواهد بود. آنها محصولات با بازده پایین و کیفیت ضعیف خواهند داشت و مصرف‌کنندگان مجبور به پرداخت قیمت‌های بالاتر خواهند شد. محیط زیست ما تخریب و فرسایش یافته و حیات وحش کمتری خواهد داشت.»

پروفسور دانیل گیبز، مسئول امنیت غذایی در دانشگاه بیرمنگام، نیز معتقد است که این روند، در کنار فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی، می‌تواند سیستم غذایی را شکننده‌تر کرده و امنیت غذایی را تحت تأثیر منفی قرار دهد. او تأکید می‌کند که کشاورزان ممکن است مجبور به اتکای بیشتر به گرده‌افشانی دستی شوند یا نیاز به افزایش واردات مواد غذایی باشد که هر دو عامل می‌توانند قیمت‌ها را افزایش دهند.

نقش گل‌های وحشی در کنترل آفات

مطالعات نشان می‌دهند که مزارع نزدیک به حاشیه‌های غنی از گل‌های وحشی، میوه‌های باکیفیت‌تر و بازدهی بالاتری تولید می‌کنند. گل‌های وحشی همچنین از حشراتی مانند عنکبوت‌ها و سوسک‌های زمینی حمایت می‌کنند که در کنترل آفات محصولات کشاورزی بسیار مؤثرند. پروفسور پاتس گل‌های وحشی را به «کارخانه‌های کوچکی» تشبیه می‌کند که تنوع زیستی مفیدی را برای کمک به تولید مواد غذایی پمپاژ می‌کنند.

فشار بر کشاورزان و چالش‌های یارانه‌های دولتی

عوامل متعددی از جمله برخی روش‌های کشاورزی فشرده در کاهش گل‌های وحشی نقش داشته‌اند. با این حال، کشاورزان نیز با چالش‌های مالی سختی روبرو هستند و به یارانه‌های دولتی برای حمایت از حیات وحش در زمین‌های خود نیاز دارند.

پس از برگزیت، نحوه پرداخت یارانه‌های دولتی تغییر کرده و در انگلستان، نارضایتی‌هایی در مورد سرعت و اجرای طرح‌هایی مانند «طرح تشویقی کشاورزی پایدار» (SFI) وجود دارد که برنامه‌ریزی را برای کشاورزان دشوار کرده است.

• مارک میدوز، رئیس اتحادیه ملی کشاورزان در وارویک‌شایر، نگران بود که بدون تمدید توافق فعلی، مجبور شود حاشیه‌های گل وحشی را دوباره به زیر کشت ببرد، زیرا «هزینه‌های کشاورزی بسیار افزایش یافته است.»
• دیوید لرد، کشاورز نسل سوم در اسکس، می‌گوید: «۴۷ سال دارم و هرگز کشاورزی را تحت چنین فشاری ندیده‌ام.» او تأکید می‌کند که حفظ این زیستگاه‌ها «زمان، مراقبت و هزینه می‌برد» و بدون بودجه، کشاورزان تمایلی به حفظ آنها نخواهند داشت.

وزارت محیط زیست، غذا و امور روستایی (Defra) ضمن تأیید اهمیت گل‌های وحشی، اعلام کرده است که با بزرگترین بودجه دوستدار طبیعت در تاریخ از کشاورزان حمایت می‌کند و نزدیک به ۲۵۰ میلیون پوند کمک مالی برای بهبود بهره‌وری و نوآوری در این بخش اختصاص داده است.

ایجاد مرتع شخصی؛ تلاشی برای احیا

مارتا کیرنی و همسرش به دلیل علاقه به زنبورها و نیاز به زیستگاه برای گرده‌افشان‌ها، تصمیم گرفتند مرتع گل وحشی خود را در یک زمین زراعی متروکه ایجاد کنند. آنها پس از خرید زمین، با مشاوره یک متخصص حفاظت، بذرها را تهیه کردند.

جزئیات پروژه

• استفاده از بذر «زنگوله زرد» (yellow rattle) برای کنترل علف‌های غالب و فراهم کردن فرصت رشد برای سایر گل‌های وحشی، یک اقدام کلیدی بود.
• سال اول پس از کاشت، مرتع با ترکیبی از شقایق (قرمز)، بابونه گاوی و هویج وحشی (سفید) و گل گاوزبان وحشی (آبی) شکوفا شد.
• سال گذشته، بیش از ۱۰۰ عدد «ارکیده زنبوری» که سال‌ها پیش کاشته شده بودند، به گل نشستند که اوج سال‌ها کار بود.

کیرنی اذعان می‌کند که بخش عمده کار، از جمله بریدن یونجه در پایان تابستان، توسط همسرش انجام شده است.

دعوت به بازنگری رادیکال و مشارکت عمومی

پروفسور پاتس اگرچه از کند شدن روند کاهش برخی گونه‌ها خبر می‌دهد، اما تأکید می‌کند که «ارزشمندترین چیزهایی که در حال از دست دادن هستیم، بیشترین میزان کاهش را دارند.»

سازمان Plantlife از مردم می‌خواهد که به کمپین سالانه «ماه مه بدون چمن‌زنی» (No Mow May) بپیوندند تا به گل‌های وحشی اجازه رشد آزادانه دهند. سارا شاتل‌ورث می‌گوید حتی یک نقطه کوچک چمن نیز می‌تواند برای گرده‌افشان‌ها تفاوت ایجاد کند.

پروفسور پاتس خواستار «بازنگری رادیکال‌تری در مورد چگونگی حمایت از کشاورزان برای انجام کار درست» است. همچنین، طرح «افزایش خالص تنوع زیستی» (Biodiversity Net Gain) دولت، توسعه‌دهندگان مسکن را موظف می‌کند که تنوع زیستی را در پایان پروژه، ۱۰ درصد بیشتر از ابتدا حفظ کنند.

اکولوژیست‌ها همچنین بر ارزش ذاتی گل‌های وحشی تأکید می‌کنند. دکتر کلی همینگز، دانشیار اکولوژی، می‌گوید: «این گونه‌ها صرف نظر از اینکه چه کاری انجام می‌دهند یا چه چیزی فراهم می‌کنند، به خودی خود ارزشمند هستند.» ریچارد مابی، نویسنده طبیعت، نیز این گل‌ها را «زیرساخت تمام حیات دیگر روی زمین، و پایه و اساس زنجیره غذایی» می‌داند.