«در دنیای تو ساعت چند است؟»؛ روایت عواطف پنهان با ملودی‌های پاییزی کریستف رضاعی

کارکرد تیتراژ در یک اثر تصویری، نقشی مشابه جلد کتاب را ایفا می‌کند؛ جایی که طراح با انتخاب عناصر گرافیکی و موسیقی، تلاش می‌کند تا مخاطب را در جریان موضوع اصلی اثر قرار دهد. این فرآیند گاهی با ظرافت و اندیشمندی کامل انجام می‌شود و گاهی نیز صرفاً به عنوان یک تکلیف اجباری، بیننده را از اصل اثر دور می‌سازد.

در یکصد و پنجاه و ششمین شماره از سلسله گزارش‌های «خاطره‌بازی با تیتراژهای ماندگار»، به سراغ موسیقی متن و تیتراژ فیلم سینمایی «در دنیای تو ساعت چند است؟» رفتیم. این ملودی‌های پاییزی و بارانی، ساخته کریستف رضاعی، در این روزهای کم‌باران پاییزی، حس و حالی متفاوت را به مخاطب منتقل می‌کنند و همواره به عنوان یکی از وجوه قابل اتکای این اثر سینمایی شناخته شده‌اند.

معرفی فیلم و داستان عاشقانه «در دنیای تو ساعت چند است؟»

فیلم سینمایی «در دنیای تو ساعت چند است؟» محصول سال ۱۳۹۳ سینمای ایران و اولین اثر بلند سینمایی صفی یزدانیان است. این فیلم به دلیل حال و هوای کمتر تجربه شده‌اش، در زمان اکران با استقبال نسبتاً خوبی از سوی منتقدان و مخاطبان مواجه شد و در زمره یکی از بهترین عاشقانه‌های سینمای ایران قرار گرفت.

داستان فیلم درباره «گیله گل ابتهاج» با نام مستعار گلی است که پس از بیست سال زندگی در فرانسه، تصمیم می‌گیرد به زادگاهش، شهر رشت، بازگردد. در رشت، فرهاد به استقبال او می‌رود و ادعا می‌کند که آشنایی قدیمی است، اما گلی او را به یاد نمی‌آورد. این رویارویی، آغازگر داستانی تازه و عمیق میان دو شخصیت اصلی فیلم است.

منتقدان، این عاشقانه را یک رومنس آرام و متفکرانه در سینمای نوین اجتماعی ایران توصیف کرده‌اند. روایتی از عشقی پر اُبهت و منحصر به فرد که بر بستر جغرافیایی خاص و شکست زمان، عمق و جذابیت پیدا می‌کند.

بازیگرانی چون لیلا حاتمی، علی مصفا، زهرا حاتمی، پیام یزدانی و اردشیر کاظمی به همراه هنرمندان تئاتر و سینمای استان گیلان در این اثر حضور داشتند.

موسیقی متن: راوی عواطف پنهان و مترجم احساسات

یکی از امتیازات مهم این فیلم که جوایز متعددی را در جشنواره‌های ملی و بین‌المللی کسب کرد، موسیقی ویژه آن با هنرمندی کریستف رضاعی است. موسیقی «در دنیای تو ساعت چند است؟» در سال ۱۳۹۵ جایزه بهترین موسیقی فیلم از جشن حافظ را از آن خود کرد و سپس به صورت یک مجموعه موسیقایی مستقل منتشر شد.

رضاعی در این اثر، با الهام از موسیقی نواحی منطقه گیلان و تلفیق آن با گونه‌های دیگر موسیقی، تلاش کرده تا جلوه‌ای ارزشمند از یک حال و هوای عاشقانه را به مخاطبان ارائه دهد. موسیقی رضاعی در این فیلم، نه یک همراه ساده، بلکه «راوی عواطف پنهان» و «مترجم احساسات» شخصیت‌ها محسوب می‌شود.

ویژگی‌های برجسته موسیقی رضاعی

آهنگساز در طول فیلم از ارکستراسیونی نسبتاً کوچک اما بسیار مؤثر استفاده می‌کند و مهم‌ترین ویژگی ملودی اثر را «کم‌گویی و سکوت» قرار می‌دهد. رضاعی دقیقاً می‌داند کجا باید موسیقی را قطع کند تا سکوت، خود به قدرتمندترین عنصر صوتی تبدیل شود.

• ملودی‌های ساده اما ماندگار و عاطفی: که عصاره‌ای از صداقت و سادگی را در خود دارند.
• ارکستراسیون ظریف و در خدمت داستان: استفاده از ارکستراسیون کوچک اما مؤثر.
• خلق موسیقی به عنوان بخشی از شخصیت اصلی فیلم: موسیقی به عمق شخصیت‌ها کمک می‌کند.
• الهام از موسیقی نواحی: تلفیق موسیقی گیلان با تم‌های فولک جهانی.

تیتراژ پایانی این اثر با صدای روزبه رخشا و الهام از یک ترانه و موسیقی محلی گیلانی به نام «کی سه»، لذت شنیدن موسیقی را دوچندان کرده و یک اثر ماندگار موسیقایی را به مخاطبان هدیه می‌کند.

دیدگاه‌های آهنگساز و خواننده درباره آلبوم موسیقی

کریستف رضاعی در مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی متن فیلم (شهریور ۱۳۹۴) ضمن قدردانی از تمامی عوامل، نقش روزبه رخشا را در کیفیت نهایی کار بسیار مهم دانست. وی همچنین درباره سبک موسیقی خود توضیحاتی ارائه داد:

رضاعی در پاسخ به پرسشی درباره شباهت موسیقی به «موسیقی شانسون» فرانسه و موسیقی گیلکی، مفهوم «تلفیق» را در حوزه موسیقی گنگ دانست و اظهار داشت:

«باید قبول کنیم بخش عمده شخصیت موسیقیایی من در فرانسه شکل گرفته و من کمتر درباره موسیقی ایرانی می‌دانم. من در این موسیقی از تم‌های موسیقی فولک روسیه، کوبا و پاناما استفاده کرده‌ام. ملودی‌های روسیه و کوبایی که در این آلبوم از آنها استفاده کرده‌ام جزو رپرتوار جهانی هستند و دیگر متعلق به ملت خاصی نیستند.»

رضاعی: موفقیت در صداقت است، نه سبک

این آهنگساز تأکید کرد که موفقیت موسیقی «در دنیای تو ساعت چند است؟» به دلیل سبک آن نبود، بلکه به خاطر ملودی‌هایی بود که در آن استفاده شده است. او صداقت را اصل موفقیت در هر رشته هنری دانست و افزود: «اگر تکنیک خوب داشته باشیم همه این عوامل کمک می‌کنند که بتوانیم با مخاطبمان ارتباط برقرار کنیم. گاه در تکنیک اجرای یک نوازنده ضعفی وجود دارد اما هنگام اجرا چنان صداقتی دارد که می‌تواند با مخاطبانش ارتباط برقرار کند.»

رضاعی همچنین اشاره کرد که کارگردان هنگام ساخت اثر دست او را باز گذاشته و زمان کافی برای هماهنگی موسیقی با کلیت کار وجود داشته است. شیوه کار او این است که اجازه می‌دهد کارگردان، جهان موسیقیایی خود را به او نشان دهد تا موسیقی بتواند به راحتی با فیلم هماهنگ شود.

خواننده: بار اصلی کار بر دوش آهنگساز بود

روزبه رخشا، خواننده آلبوم، نیز در مراسم رونمایی گفت که به پیشنهاد صفی یزدانیان، چند اثر گیلکی برای موسیقی کار آماده و به کریستف رضاعی ارائه شده است. او با فروتنی بیان کرد: «من برای این اثر تلاش چندانی نکردم و می‌توانم بگویم بار اصلی کار روی دوش آهنگساز و دیگر عوامل است.»

در نهایت، موسیقی متن و تیتراژ فیلم سینمایی «در دنیای تو ساعت چند است؟» همچنان تازگی خود را حفظ کرده و از جمله ملودی‌های معتبر این سال‌های موسیقی سینمای ایران است که می‌تواند مرهمی برای دل‌های عاشق باشد.