پورغلامی در روز مربی: مربی‌گری سخت‌ترین شغل است؛ مدیران با برکناری از فشار فرار می‌کنند

روز مربی، تنها یادآور نام کسانی نیست که کنار خط فریاد می‌زنند یا روی نیمکت تصمیم می‌گیرند؛ این روز، ادای احترام به نسل‌هایی از معلمانِ صبور است که با کم‌ترین امکانات و بیشترین عشق، اشخاص بزرگی را تربیت کرده‌اند. فرهاد پورغلامی، مربی باسابقه فوتبال کشورمان که سابقه حضور در تیم‌های ملی پایه، ملوان بندرانزلی و تراکتور را در کارنامه دارد، به بهانه «روز جهانی مربی» از زیبایی‌ها، سختی‌ها و چالش‌های این شغل سخن گفت.

نقش مربیان در تاریخ فوتبال ایران

در سال‌هایی که فوتبال ایران از کوچه‌ها و زمین‌های خاکی تا ورزشگاه‌های پرنور رسیده، این مربیان بودند که در سایه ایستادند و مسیر را روشن کردند. مربیان نسل قدیم، نه با قراردادهای میلیاردی، بلکه با عشق و تجربه و گچ و تخته تاکتیک، بازیکن تربیت کردند. بسیاری از ستاره‌هایی که نام‌شان تاریخ فوتبال را پر کرده، از دل تمرین‌های همین مربیان بیرون آمده‌اند.

نسل آن مربیان، نسلی بود که فوتبال را با «دل» یاد گرفت و با «دل» به نسل بعدی منتقل کرد. برای آن‌ها، هدف نهایی ساختن بازیکنی است که «بفهمد» فوتبال چیست، نه اینکه فقط بخواهد «ببرد».

امروز، فوتبال در زمانه‌ای متفاوت زندگی می‌کند؛ دنیایی که در آن فشار رسانه‌ای، قراردادهای نجومی و توقعات لحظه‌ای، عرصه را برای صبر و تربیت تنگ کرده است. مربیان جوان فرصت خطا ندارند و اهمیت نسل‌های قدیمی‌تر که دوام، تربیت و ساختن آینده را آموزش داده‌اند، بیشتر به چشم می‌آید.

مربی‌گری؛ سخت اما لذت‌بخش و عامل تحول

فرهاد پورغلامی مربی‌گری را یکی از سخت‌ترین شغل‌ها در رشته‌های ورزشی می‌داند. او معتقد است فشاری که بر مربیان، به‌ویژه در تیم‌های پرهوادار وارد می‌شود، بسیار زیاد است، اما این مسیر با عشق و لذت انتخاب شده است.

«کسی که بتواند در فوتبال تحول و تغییر به‌وجود آورد، فقط مربی است. هیچ بازیکنی یا فرد دیگری نمی‌تواند چنین کاری انجام دهد. به‌عنوان نمونه، حضور هانسی فلیک در بارسلونا، فوتبال جدیدی برای این تیم به‌وجود آورده است؛ همان‌طور که پیش‌تر گواردیولا این کار را انجام داد.»

فلسفه و استراتژی شخصی مربی

پورغلامی تأکید می‌کند که یکی از مهم‌ترین کارهای هر مربی این است که برای خودش یک استراتژی فوتبال داشته باشد و بر پایه آن تیمش را بسازد. او همچنین به تفاوت شرایط امروز با گذشته اشاره می‌کند:

• شرایط امروز بسیار متفاوت شده و تقریباً همه تماشاگران خود را کارشناس می‌دانند.
• شاگردان امروز اگر دانش و آگاهی مربی را ببینند، مطیع هستند، اما اگر احساس کنند مربی دانش کافی ندارد، اعتماد نخواهند کرد.
• مربی باید هم دانش فنی بالایی داشته باشد و هم استراتژی مشخصی برای کارش تعریف کند.

اهمیت تجربه و آموزش مستمر

این پیشکسوت فوتبال، تغییر فضا و کار در تیم‌های مختلف را برای کسب تجربه‌های تازه و شناخت مسیر رشد مربی ضروری می‌داند. او همچنین به اهمیت آموزش‌های بین‌المللی اشاره می‌کند:

«یکی از اتفاقات بسیار مفید در دوران مربی‌گری‌ام، شرکت در کلاس حرفه‌ای با حضور مربی دانمارکی بود. او درباره نوع برخورد با بازیکنان بزرگی در حد مسی و رونالدو صحبت می‌کرد. اینکه چطور چنین بازیکنانی را در حین کار هدایت و کنترل کنیم، برای من بسیار آموزنده بود.»

نسل جدید مربیان؛ میان علم و احساس

پورغلامی درباره آینده مربی‌گری می‌گوید که مربیان نسل جدید باید بیش از هر زمان دیگری با علم کار کنند. اگرچه غیرت و تعصب لازم است، اما فوتبال امروز بدون علم پیش نمی‌رود. او همچنین به لزوم داشتن کاراکتر قوی‌تر در مربیان امروز اشاره می‌کند:

«در گذشته بازیکنان مطیع‌تر بودند. مثلاً زمانی که آقای علی پروین یا زنده‌یاد بهمن صالح‌نیا مربی ما بودند، کسی حتی تصور بی‌انضباطی نداشت، اما امروز شرایط فرق کرده و مربی باید کاراکتر قوی‌تری داشته باشد تا بتواند بازیکنانش را کنترل کند.»

فشار رسانه‌ای و تصمیمات مدیریتی غیرمنطقی

وی به نقش رسانه‌ها و تعامل سازنده با آن‌ها اشاره می‌کند، اما از رویه مدیریتی در فوتبال ایران انتقاد دارد:

«متأسفانه در فوتبال ما با دو یا سه باخت، بلافاصله مربی تغییر می‌کند. این کار اشتباه است. مربی‌ای که قرار است تحول ایجاد کند، باید فرصت کافی داشته باشد. بسیاری از مدیران، وقتی شرایط تیم سخت می‌شود، برای فرار از فشار رسانه و هواداران، ساده‌ترین راه را انتخاب می‌کنند و مربی را کنار می‌گذارند. این کار به فوتبال آسیب می‌زند. به‌عنوان مثال، دیدید که آقای هاشمیان را با وجود فاصله دو امتیازی با تیم صدرنشین تغییر دادند؛ این یعنی تصمیم‌گیری از روی فشار، نه منطق.»

توصیه‌های پورغلامی به مربیان جوان

پورغلامی تأکید می‌کند که اگر به عقب برگردد، باز هم مربی‌گری را انتخاب می‌کند. توصیه‌های او به مربیان جوان شامل موارد زیر است:

1. اهل تعامل باشند و «شومن» نباشند.
2. رفتارشان طوری باشد که همه مردم آن را بپسندند و در مصاحبه‌ها و نشست‌های خبری وقار داشته باشند.
3. مسئولیت شکست را بپذیرند؛ در فوتبال اروپا مربی شکست را می‌پذیرد و به حریف تبریک می‌گوید که این نشان‌دهنده بلوغ حرفه‌ای است.
4. خویشتن‌داری داشته باشند، از مربیان خارجی یاد بگیرند و به حریف احترام بگذارند.

در پایان، روز مربی فرصتی است برای تجلیل از هر کسی که پای بازیکن جوان ایستاد و مسیر زندگی شاگردش را عوض کرد. حقیقت این است که بدون مربیان، هیچ ستاره‌ای طلوع نمی‌کرد.

«فوتبال بدون مربی، فقط توپ و زمین است، اما با مربی، تبدیل به زندگی می‌شود.»