تشکیل کارگروه ملی مدیریت فرونشست زمین برای نجات میراث فرهنگی ایران

تشکیل کارگروه ملی با دستور معاون اول رئیس‌جمهور

مدیرکل پایگاه‌های ملی و جهانی میراث فرهنگی تأکید کرد که هرچند مدیریت مستقیم فرونشست زمین خارج از وظایف ذاتی این وزارتخانه است، اما به دلیل خطر جدی آن برای آثار تاریخی، پیگیری مدیریت و پیشگیری از ادامه روند فرونشست در دستور کار قرار گرفته است.

در همین راستا، کارگروه ملی هماهنگی و مدیریت بحران فرونشست، به دستور معاون اول رئیس‌جمهور و با محوریت گزارش تحلیلی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تشکیل شد. این کارگروه با رویکردی جامع و میان‌بخشی، اهداف کلیدی خود را در چهار محور اصلی دنبال می‌کند:

• حفاظت از آثار تاریخی و میراث فرهنگی: اولویت اصلی در تمامی اقدامات.
• مدیریت یکپارچه منابع آب زیرزمینی: کنترل و ساماندهی منابع حیاتی.
• اصلاح الگوی مصرف و اعمال محدودیت‌های هوشمند: تغییر رویکردهای کشاورزی و صنعتی.
• حفظ و ارتقای محیط زیست و پایداری منابع طبیعی: تضمین بقای بلندمدت منابع.

فعالیت کارگروه‌های استانی و پژوهشی تخصصی

همزمان با فعالیت کارگروه ملی، کارگروه‌های استانی تخصصی نیز در استان‌های اصفهان و فارس فعال شده‌اند. این کارگروه‌ها با حضور مدیران کل نهادهای مرتبط از جمله میراث فرهنگی، جهاد کشاورزی، شرکت‌های وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست، مدل مدیریت مشارکتی منابع زیرزمینی را با اولویت حفاظت از آثار تاریخی به اجرا در می‌آورند.

در حوزه پژوهش و تحلیل علمی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز کارگروهی تخصصی تشکیل داده است. وظیفه این کارگروه، انجام مطالعات و پایش علمی، تدوین مدل‌های پیشگیری و ارائه راهکارهای عملیاتی مبتنی بر داده‌های پژوهشی به کارگروه ملی و کارگروه‌های استانی است.

رویکرد چندلایه و مشارکتی برای کاهش بحران

در سطح وزارتخانه، شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی نیز با برگزاری نشست‌های کارشناسی، در حال همفکری برای تدوین بسته عملیاتی حفاظت پیشگیرانه است.

فرونشست زمین می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت آثار تاریخی باشد. تلاش می‌کنیم با ایجاد ساختاری چندلایه، تخصصی و مشارکتی، روند فرونشست را کاهش داده و در نهایت آن را در کنار آثار تاریخی متوقف کنیم.

این اقدامات بر هماهنگی بین‌بخشی، بهره‌گیری از راهکارهای علمی و فناوری‌های نوین و مشارکت جوامع محلی تمرکز دارند و می‌توانند الگویی برای مدیریت یکپارچه منابع طبیعی و حفاظت از میراث فرهنگی در ایران باشند.