شکست F-۳۵B نسل پنجم از F-۱۸E سوپر هورنت در رزمایش آمریکا و بریتانیا

جزئیات رزمایش و ماهیت درگیری

رزمایش اخیر بخشی از برنامه تمرینی نبرد هوایی نامتجانس (DACT) بود که با هدف سنجش عملکرد جنگنده‌ها در شرایط واقعی نبرد طراحی می‌شود. در این مانور، جنگنده F-۳۵B از عرشه ناو هواپیمابر HMS Prince of Wales بریتانیا در اقیانوس آرام به پرواز درآمد. این ناو در قالب عملیات Highmast برای آزمایش توان دریایی و قدرت‌نمایی جهانی بریتانیا به مأموریت فرستاده شده بود.

در مقابل، جنگنده F-۱۸E سوپر هورنت نیروی دریایی آمریکا قرار داشت؛ هواپیمایی قدیمی‌تر اما همچنان قابل‌اعتماد که نشان داد در نبردهای نزدیک (WVR) هنوز توانایی‌های بالایی دارد.

برتری نسل چهارم در نبردهای نزدیک

در نگاه نخست، پیروزی یک جنگنده نسل چهارمی بر پیشرفته‌ترین جنگنده نسل پنجمی غرب عجیب به نظر می‌رسد. F-۳۵ با فناوری‌های پیشرفته‌ای چون پنهان‌کاری، سامانه‌های تصویربرداری فروسرخ، سیستم‌های هدف‌گیری چندمنظوره و موشک‌های هوشمند AIM-۹X طراحی شده تا در نبردهای فراتر از برد دید (BVR) برتری مطلق داشته باشد.

اما در درگیری‌های نزدیک یا بصری (WVR)، معادله تغییر می‌کند. در این شرایط، F-۳۵ برای حمل موشک‌های خود مجبور است آن‌ها را روی بدنه نصب کند، که این امر نشانه‌های حرارتی و راداری آن را افزایش می‌دهد. در چنین موقعیتی، چابکی و توان مانور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ جایی که F-۱۸E با طراحی کلاسیک خود، دست بالا را دارد.

نقاط ضعف مدل F-۳۵B؛ بهای سنگین قابلیت عمودپروازی

مدل F-۳۵B، که گران‌ترین نسخه از این جنگنده است، به‌طور خاص برای برخاست کوتاه و فرود عمودی (STOVL) روی ناوهای هواپیمابر بدون منجنیق طراحی شده است. هرچند این ویژگی امکان عملیاتی شدن از باندهای موقت یا ناوهای کوچک‌تر را فراهم می‌کند، اما بهای سنگینی در پی دارد:

• کاهش برد عملیاتی
• کاهش توان حمل تسلیحات
• کاهش قابل توجه چابکی

این مدل تنها قادر به تحمل شتاب ۷G است؛ در حالی‌ که اغلب جنگنده‌های مدرن از دهه ۱۹۷۰ به بعد تا ۹ یا ۱۰G مانور می‌دهند. همین محدودیت‌ها باعث شده تا F-۳۵B در نبردهای نزدیک در برابر جنگنده‌هایی مانند F-۱۸E/F یا حتی نمونه‌های ارتقایافته‌ی میگ ۲۹ در وضعیت دشواری قرار گیرد.

F-۱۸E بلاک ۳؛ کهنه‌کار هنوز زنده است

نسخه‌ی جدید F-۱۸E بلاک ۳ ثابت می‌کند که فناوری قدیمی لزوماً به معنای ضعف نیست. این نسخه، پس از F-۱۵EX، دومین جنگنده برتر نسل چهارم غربی محسوب می‌شود و در ارزیابی‌های بین‌المللی حتی از جنگنده‌هایی چون یوروفایتر و رافال نیز امتیاز بالاتری کسب کرده است.

به دلیل تأخیر در توسعه‌ی F-۳۵C و مشکلات دستیابی آن به آمادگی کامل رزمی، نیروی دریایی آمریکا همچنان به سوپر هورنت تکیه دارد و بیش از ۳۰ اسکادران فعال از آن استفاده می‌کنند. این جنگنده با ویژگی‌هایی نظیر:

هزینه‌ی عملیاتی پایین، قابلیت اطمینان بالا و توان حمل گسترده‌ی تسلیحات، هنوز هم یکی از ارکان اصلی قدرت هوایی آمریکا به‌شمار می‌رود.

نتیجه‌گیری: مهارت برتر از فناوری

پیروزی F-۱۸E در برابر F-۳۵B لزوماً به معنای برتری مطلق نسل چهارم بر نسل پنجم نیست، بلکه یادآور این واقعیت مهم است که در نبردهای هوایی، فناوری تنها یک بخش از معادله است. تاکتیک، مهارت خلبان و شرایط درگیری همچنان می‌توانند نتیجه نهایی را تعیین کنند.

این رزمایش نه‌تنها نقاط ضعف پنهان مدل F-۳۵B را آشکار کرد، بلکه نشان داد که جنگنده‌ای با بیش از دو دهه سابقه، به‌ویژه در نبردهای رو در رو، هنوز می‌تواند در آسمان قدرت‌نمایی کند.