استقرار گسترده نظامی آمریکا در کارائیب؛ احیای دکترین مونرو و هشدار به روسیه، چین و ایران

در پی یک تجمع گسترده نظامی توسط دولت آمریکا در دریای کارائیب، رسانه‌های آمریکایی این اقدام را که بزرگ‌ترین استقرار نیروهای تحت فرماندهی جنوبی ایالات متحده از زمان محاصره کوبا در سال ۱۹۶۲ است، به مثابه شکل‌گیری یک بحران جدید و یادآور بحران موشکی کوبا توصیف کرده‌اند. این عملیات نظامی که رسماً با هدف مقابله با کارتل‌های مواد مخدر اعلام شده، در واقع حامل پیامی قاطع برای قدرت‌های خارجی نظیر روسیه، چین و ایران است.

استقرار بی‌سابقه در کارائیب

دولت دونالد ترامپ دستور آغاز یک تجمع نظامی عظیم در دریای کارائیب را صادر کرد. این استقرار نیروها از نظر مقیاس، بزرگ‌ترین عملیات فرماندهی جنوبی ایالات متحده از زمان محاصره کوبا توسط جان اف. کندی در سال ۱۹۶۲ به شمار می‌رود.

بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۱۰ درصد ناوگان دریایی آمریکا یا در منطقه مستقر شده یا در مسیر آن قرار دارد. این نیروها شامل یگان‌های کلیدی نظیر گروه نبرد ناو هواپیمابر «یواس‌اس جرالد فورد» و ناوشکن موشک‌انداز «یواس‌اس گراولی» هستند.

هدف اصلی: احیای دکترین مونرو

هرچند واشنگتن این عملیات را رسماً به عنوان اقدامی برای مقابله با کارتل‌های مواد مخدر — به‌ویژه شبکه تبهکار فراملی مستقر در ونزوئلا موسوم به «ترین دِ آراگوا» — معرفی می‌کند، اما تحلیلگران استدلال می‌کنند که هدف اصلی، ارسال پیامی روشن به مسکو، پکن و تهران است.

دولت ترامپ در تلاش است تا «دکترین مونرو» را به شکلی مدرن احیا کند و به قدرت‌های خارجی هشدار دهد که از نفوذ در نیم‌کره غربی پرهیز کنند.

ونزوئلا در کانون تقابل

این رویارویی نظامی در خلأ به‌وجود نیامده، بلکه ریشه در سیاست‌های پیشین آمریکا در قبال ونزوئلا و میراث هوگو چاوز دارد. چاوز از سال ۲۰۰۵ روابط کشورش را با مسکو، پکن و تهران تقویت کرد و این کشور را به یک متحد استراتژیک برای این قدرت‌ها تبدیل نمود:

• روسیه: از میانه دهه ۲۰۰۰ فروش هواپیما، بالگرد و سامانه‌های پدافند هوایی به ونزوئلا را آغاز کرد.
• چین: با خرید نفت ونزوئلا به شریک کلیدی این کشور تبدیل شد و به دولت نیکولاس مادورو کمک کرد تا تحریم‌های نفتی آمریکا را دور بزند.

تغییر و شکست سیاست‌های آمریکا در قبال کاراکاس

سیاست‌های آمریکا در قبال ونزوئلا در دوره‌های مختلف ریاست جمهوری دچار تغییر و تحول شده، اما هیچ‌کدام به نتیجه مطلوب نرسیده‌اند.

دوران فشار حداکثری ترامپ

در دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ، دولت او کارزار «فشار حداکثری» را علیه نیکولاس مادورو پس از انتخابات ۲۰۱۸ آغاز کرد. در پی این اقدام، ترامپ و ۵۰ کشور دیگر «خوان گوایدو» را به عنوان رئیس‌جمهور موقت به رسمیت شناختند و مادورو نیز در واکنش، روابط دیپلماتیک خود با آمریکا را قطع کرد.

رویکرد دیپلماتیک بایدن

در دوره ریاست جمهوری جو بایدن، سیاست آمریکا تغییر یافت. بایدن که به‌دنبال دستاوردهای دیپلماتیک و نگران افزایش قیمت نفت بود، سیاست فشار حداکثری ترامپ را کنار گذاشت و کوشید کاراکاس را از محور مسکو–پکن جدا کند. با این حال، این رویکرد دیپلماتیک نیز شکست خورد و نتوانست ونزوئلا را از مدار متحدانش خارج سازد.

پیام قاطع پنتاگون به قدرت‌های جهانی

استقرار جدید نیروهای آمریکایی نه تنها با هدف فشار بر ونزوئلا، بلکه برای ارسال پیامی مستقیم و غیرقابل انکار به مسکو و پکن انجام گرفته است. موضع پنتاگون در این عملیات روشن است: نیم‌کره غربی حوزه نفوذ ایالات متحده است و هرگونه دخالت خارجی با پاسخ قاطع روبه‌رو خواهد شد.