پاسخ قائم‌مقام متروی تهران به ۱۱ چالش مسافران: سرفاصله ۱۰ دقیقه‌ای ظرفیت را نصف کرد

پاسخ قائم‌مقام متروی تهران به ۱۱ چالش مسافران

قائم‌مقام عملیات شرکت بهره‌برداری متروی تهران در واکنش به گلایه‌های گسترده شهروندان، به ۱۱ چالش اصلی مسافران این شبکه حمل‌ونقلی پاسخ داد. متروی تهران با ۱۷ ساعت کارکرد روزانه و ۲ هزار حرکت قطار، روزانه ۲ میلیون سفر درون‌شهری را میسر می‌کند و ۱۱ درصد از کل سفرهای درون‌شهری پایتخت را بر عهده دارد. با وجود مزایای گسترده این مُد حمل‌ونقلی، مسافران دائمی آن با چالش‌های متعددی مواجه هستند که در ۱۱ مورد اصلی مشترک‌اند.

۱۱ چالش اصلی مسافران مترو

بررسی‌ها نشان می‌دهد که مسافران متروی تهران در خطوط مختلف، با وجود تفاوت در ویژگی‌های هر خط، در ۱۱ چالش زیر با یکدیگر مشترک هستند:

• ازدحام واگن‌ها: تراکم شدید مسافر در واگن‌ها، به‌ویژه در ساعات اوج صبح و عصر، که گاهی مسافران را مجبور به انتظار طولانی می‌کند.
• تراکم ایستگاه‌ها: ازدحام جمعیت در ایستگاه‌ها، خصوصاً در خطوط جدید که سرفاصله قطارها طولانی است.
• پوشش محله‌ای ناکافی: پراکندگی ضعیف ایستگاه‌ها در بسیاری از محلات که دسترسی پیاده ۱۵ دقیقه‌ای استاندارد جهانی را نقض می‌کند.
• عدم تعبیه پارکینگ: نبود پارکینگ عمومی کافی در محدوده ایستگاه‌ها، به‌ویژه در ابتدا و انتهای خطوط.
• نقص فنی تجهیزات: خرابی دستگاه‌های چاپ بلیت و گیت‌های ورودی و خروجی که باعث تحمیل هزینه و معطلی می‌شود.
• تأخیر قطارها: معطلی ناشی از تأخیر قطارها در ایستگاه‌ها که جابه‌جایی در متروی پرتراکم تهران را دشوارتر می‌کند.
• مشکلات پله‌برقی و آسانسور: خرابی یا فقدان پله‌برقی و آسانسور در بخشی از ایستگاه‌ها و خطوط قدیمی.
• خرابی سیستم تهویه: عدم کارکرد تهویه در داخل قطارها و برخی ایستگاه‌ها که منجر به بوی نامطبوع می‌شود.
• تعدد قطارهای قدیمی: نقص در سیستم‌های تهویه، گرمایش و سرمایش قطارهای نسل قدیمی‌تر.
• خرابی قطار در مسیر: توقف طولانی‌مدت قطارها در میانه حرکت و خارج شدن سرویس‌دهی از دسترس.
• رفتار نامتعارف دستفروشان: گلایه از شیوه‌های غیرمتعارف فروش محصول در ساعات شلوغی.
• رفتار نامتعارف برخی مسافران: تولید صدای بلند (مانند تماشای فیلم با صدای بلند یا نوازندگی) بدون در نظر گرفتن تراکم مسافر.

تشریح وضعیت سرفاصله و ظرفیت خطوط

رضا حشمتی، قائم‌مقام عملیات شرکت بهره‌برداری متروی تهران، در خصوص گلایه شهروندان از سرفاصله‌های طولانی و تأثیر آن بر ازدحام جمعیت در قطارها توضیح داد: سرفاصله حرکت قطارها، اصلی‌ترین شاخص تعیین‌کننده ظرفیت جابه‌جایی در خطوط مترو است.

در حال حاضر، سرفاصله در بیشتر خطوط شهری متروی تهران در ساعات اوج سفر حدود ۵ دقیقه است و تنها در خطوط ۶ و ۷ به‌دلیل ویژگی‌های فنی راه‌اندازی و کمبود ناوگان فعال، این عدد در حدود ۱۰ دقیقه قرار دارد.

وی افزود: افزایش سرفاصله از ۵ به ۱۰ دقیقه، به معنای کاهش تقریبی ۵۰ درصدی ظرفیت حمل‌ونقل در آن خط است که مستقیماً بر سهولت سفر و برنامه‌ریزی زمانی مسافران اثرگذار خواهد بود. توسعه سامانه‌های مدرن سیگنالینگ مانند CBTC/ATO که امکان کاهش سرفاصله تا حدود ۱.۵ تا ۲ دقیقه را فراهم می‌آورد، در برنامه میان‌مدت شرکت بهره‌برداری متروی تهران قرار دارد.

اقدامات در خصوص کیفیت هوا و تهویه

حشمتی در پاسخ به چالش کیفیت هوا و بوی نامطبوع در برخی ایستگاه‌ها، این گلایه‌ها را عمدتاً مقطعی و ناشی از عواملی چون رطوبت یا اختلال موقت در تهویه دانست. وی تأکید کرد که شرکت بهره‌برداری متروی تهران با اجرای برنامه‌های مستمر پایش کیفیت هوا و بازرسی دوره‌ای تجهیزات، ارتقای شرایط زیست‌محیطی فضاهای زیرزمینی را در اولویت قرار داده است. تمامی ایستگاه‌ها و تونل‌ها دارای سامانه تهویه مطبوع هستند و کیفیت هوا در حد استانداردهای محیط شهری ارزیابی می‌شود.

تهویه در خطوط جدید و واگن‌ها

در خصوص خطوط ۶ و ۷، طراحی کامل سامانه تهویه مطابق با استانداردهای بین‌المللی انجام شده، اما به دلیل محدودیت‌های اعتباری، برخی اجزا هنوز به‌طور کامل راه‌اندازی نشده‌اند. با این حال، الزامات تخلیه اضطراری دود و تهویه عادی ایستگاه‌ها با استفاده از هواسازها و هواکش‌های میان‌تونلی موجود تأمین می‌شود.

در مورد واگن‌ها، قطارهای نسل قدیمی (DC) دارای سیستم تهویه مطبوع کامل هستند که پیش از ورود به خط بازدید فنی می‌شوند و در صورت نقص، بلافاصله از خط خارج و تعمیر می‌گردند. در قطارهای نسل جدید (AC)، طراحی یکپارچه واگن‌ها به توزیع بهتر جریان هوا و تهویه مؤثرتر کمک می‌کند.

وضعیت دسترسی مکانیزه (پله‌برقی و آسانسور)

قائم‌مقام عملیات مترو درباره دسترسی مکانیزه در ایستگاه‌ها توضیح داد که در بخش انتقال مسافر از سالن بلیت تا سکوها، تقریباً در تمامی ایستگاه‌ها امکان جابه‌جایی مکانیزه فراهم است. اما در خصوص دسترسی از خیابان تا سالن بلیت:

• در خطوط جدید، تمهیدات مکانیزه برای تمام ایستگاه‌ها پیش‌بینی و اجرا شده است.
• در خطوط قدیمی‌تر نظیر خطوط ۱ و ۲، برخی ایستگاه‌ها به دلیل عمق کم و محدودیت‌های فنی زمان ساخت، فاقد پله‌برقی بوده‌اند که تجهیز تدریجی آن‌ها در دستور کار شرکت مترو تهران قرار دارد.

غرفه‌های تجاری و حفظ آرامش مسافر

در پاسخ به چالش تعدد غرفه‌ها، حشمتی درآمدزایی از فضاهای مترو را رویه‌ای رایج جهانی دانست و تأکید کرد که صدور مجوز فعالیت صنوف باید با رعایت دقیق ضوابط بهداشتی، ایمنی و تهویه‌ای انجام شود تا سلامت و آرامش مسافران حفظ گردد. وی افزود: عرضه مواد غذایی گرم و دارای بو تنها در فضاهایی با تهویه مناسب و استاندارد مجاز خواهد بود.