ثبت جهانی روستای کندلوس نوشهر؛ بزرگترین بافت روستایی خاورمیانه الگوی گردشگری پایدار

کندلوس؛ نماد اصالت فرهنگی و طبیعت بکر

این روستا نه تنها به دلیل زیبایی‌های طبیعی خود، بلکه به سبب فرهنگ غنی، پیشه‌های سنتی، صنایع دستی و تاریخ دیرینه، جایگاهی ویژه در میان مقاصد گردشگری دارد. کندلوس با خانه‌های تاریخی نظیر «خانه مینا»، آبشارها، دمنوش‌های گیاهی و مسیرهای پلکانی، تجربه‌ای منحصربه‌فرد از زندگی بومی و هویت فرهنگی مردم منطقه ارائه می‌دهد. بازدیدکنندگان می‌توانند در کوچه‌های سنگ‌چین قدم زده و با آئین‌ها، سنت‌ها و زندگی روزمره اهالی آشنا شوند.

حفظ اصالت در برابر توسعه گردشگری

جواد قارایی، مستندساز و ایرانگرد، کندلوس را از نظر طبیعی و فرهنگی منطقه‌ای بی‌نظیر توصیف کرد و گفت: جنگل‌های هیرکانی و کوهستان‌های البرز، در کنار پیشه‌های سنتی و آئین‌های محلی، هویت این روستا را شکل داده‌اند. او نسبت به فراموش شدن بسیاری از پیشه‌ها و صنایع دستی ابراز نگرانی کرد و خواستار احیای مجدد این فرهنگ‌ها در زندگی روزمره مردم شد.

قارایی بر لزوم حفظ معماری بومی و ابزارهای زندگی سنتی مانند قاشق‌های چوبی تأکید کرد و افزود: گردشگران موظف هستند از طبیعت و فرهنگ مردم حفاظت کنند و هیچ ردپای منفی به جای نگذارند. وی درباره بازسازی اقامتگاه‌ها اظهار داشت:

خانه‌ها و اقامتگاه‌ها اگر قرار است بازسازی شوند، باید از همان ساختار معماری بومی و اجزای برگرفته از دل طبیعت استفاده کنند. حتی اگر زیرساخت‌ها برای افزایش استحکام بنا تغییر کند، ظاهر سنتی و اصالت فرهنگی باید حفظ شود.

وی همچنین پیشنهاد کرد که خانه‌ها می‌توانند با حفظ ظاهر سنتی، از مصالح طبیعی مانند چوب و سنگ استفاده کرده و ساختاری مقاوم‌تر در برابر زلزله داشته باشند. توسعه گردشگری باید با احترام به فرهنگ و معماری بومی همراه باشد و از تخریب ارزش‌های تاریخی جلوگیری کند.

ثبت جهانی و مسئولیت‌های جدید

حسین متاجی، مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان نوشهر، با اشاره به اهمیت این رویداد، اعلام کرد که کندلوس جزو ۱۱ روستای برتر بافت میراثی کشور است و بزرگترین بافت روستایی خاورمیانه را داراست. او تعامل مردم و مسئولان را زمینه اصلی ثبت جهانی این روستا دانست و افزود که این هدف پس از تلاشی سه‌ساله و رقابت با روستاهای سرسختی مانند پالنگان و شفیع‌آباد محقق شد.

نیازهای زیرساختی برای پذیرش گردشگران

متاجی درباره زیرساخت‌های مورد نیاز برای پذیرش شایسته گردشگران و مسافران، به موارد زیر اشاره کرد:

• مرمت بیش از ۲۰ اثر تاریخی موجود در روستا.
• تقویت سیستم‌های آبرسانی و برق‌رسانی.
• نصب تابلوهای راهنمای گردشگری و هشدارهای زیست‌محیطی.
• توسعه گردشگری پایدار.

وی همچنین توضیح داد که تردد خودرو در روستا محدود شده و تمامی تابلوها و نشانه‌ها به زبان محلی طراحی شده‌اند تا فرهنگ و آئین‌های کهن حفظ شود. او تأکید کرد که با مرمت و اندودکاری خانه‌ها و حفظ بافت تاریخی، گردشگران تجربه واقعی از فرهنگ و زندگی بومی خواهند داشت.

متاجی تصریح کرد: پس از ثبت جهانی، مسئولیت‌ها سنگین‌تر شده و باید اعتبارات بیشتری برای زیرساخت‌ها، حفاظت از آثار تاریخی و توسعه گردشگری پایدار اختصاص یابد.

تجربه بازدید و چشم‌انداز توسعه پایدار

حامد استاد محمدی، مسئول کمیته گردشگری شهرستان تنکابن، پس از بازدید از کندلوس، این روستا را با خانه‌های تاریخی و بافت پلکانی‌اش، بسیار جذاب توصیف کرد. وی با اشاره به زیبایی و نظافت کوچه‌ها و بافت تاریخی، خواستار توجه ویژه مسئولان گردشگری در سطح شهرستان، استان و وزارت میراث فرهنگی به این روستا شد.

استاد محمدی تأکید کرد که همکاری مردم و مسئولان محلی برای ارائه خدمات شایسته، کندلوس را به الگویی موفق برای گردشگری پایدار تبدیل خواهد کرد. او افزود: تجربه گردشگران داخلی و خارجی باید با احترام کامل به فرهنگ و محیط زیست منطقه همراه باشد.

نتیجه‌گیری:

کندلوس اکنون نماد اصالت، فرهنگ و طبیعت ایران در سطح جهانی است و نمونه‌ای موفق از همزیستی انسان، فرهنگ و محیط زیست محسوب می‌شود. گردشگری در این منطقه، با رعایت اصول حفاظت از محیط زیست و احترام به سنت‌های محلی، می‌تواند به توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی پایدار منجر شود. حفظ این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده، نیازمند همراهی مستمر مردم، شورا، دهیاری و مسئولان محلی است.