بحران آب در کردستان؛ کاهش ۵۷ درصدی بارش در بانه و جزئیات طرح اضطراری انتقال آب سقز

اهمیت پروژه‌های آبی در مواجهه با بحران

استان کردستان در سال‌های اخیر با تشدید بحران منابع آبی و خشکسالی‌های پی‌درپی روبه‌رو بوده است؛ وضعیتی که در شهرستان بانه به دلیل وابستگی شدید به منابع سطحی، به تنش آبی بی‌سابقه‌ای منجر شده است. در واکنش به این چالش، پروژه‌های حیاتی آبرسانی و عمرانی با سرعت بالا در دستور کار قرار گرفته‌اند تا فشار بر مردم کاهش یابد و زیرساخت‌های توسعه پایدار تقویت شوند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کردستان ضمن تشریح آخرین وضعیت پروژه‌های عمرانی بخش آب، بر نقش حیاتی این طرح‌ها در تأمین آب پایدار، حمایت از بخش کشاورزی و توسعه اقتصادی استان تأکید کرد. وی اجرای طرح‌های انتقال آب را نتیجه همدلی و تلاش همه‌جانبه دستگاه‌های استانی و ملی دانست.

آمادگی سد امیرآباد کامیاران برای افتتاح

در شهرستان کامیاران، چندین سد مهم از جمله سدهای زیویه، رمشت، امیرآباد و گاوشان در حال بهره‌برداری هستند که عمدتاً تأمین‌کننده آب بخش‌های کشاورزی و بخشی از آب شرب این شهرستان هستند. در این میان، سد امیرآباد که سال گذشته آبگیری شد، اکنون آماده بهره‌برداری کامل است.

• حجم مخزن سد امیرآباد در تراز نرمال: حدود ۶ میلیون متر مکعب.
• شبکه‌های آبیاری و زهکشی پایاب سد (شامل شبکه‌های اصلی ۱ و ۲ تحت مسئولیت وزارت نیرو و شبکه‌های فرعی ۳ و ۴ تحت مسئولیت جهاد کشاورزی) به طور کامل آماده بهره‌برداری هستند.

انتظار می‌رود این سد در سفر آتی ریاست جمهوری به استان کردستان افتتاح شود، زیرا بهره‌برداری از آن گامی مؤثر در مسیر توسعه استان، رونق کشاورزی، افزایش ارزش افزوده و ایجاد اشتغال پایدار خواهد بود.

بحران بی‌سابقه و کاهش شدید بارش در بانه

استان کردستان و به‌ویژه شهرستان بانه چندین سال است که با خشکسالی‌های ممتد مواجه‌اند. با وجود آغاز سال آبی جدید (۱۴۰۴–۱۴۰۵) از ابتدای مهرماه، تاکنون هیچ بارش مؤثری در استان صورت نگرفته و ورودی جدیدی به سدها اضافه نشده است.

آمار نگران‌کننده خشکسالی

آمارها نشان می‌دهند که خشکسالی‌های پیاپی در حال تداوم است. در سال آبی گذشته، استان شاهد حدود ۳۰ درصد کاهش بارش نسبت به سال قبل از آن بود. میانگین بارش در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۳۱ میلی‌متر بود، در حالی که سال قبل از آن این عدد نزدیک به ۴۹۰ میلی‌متر ثبت شده بود.

شرایط در شهرستان بانه به مراتب بحرانی‌تر است. طبق آمار ۵۲ ساله، هیچ‌گاه چنین کاهش شدیدی ثبت نشده است؛ به طوری که:

شهرستان بانه امسال حدود ۵۶ تا ۵۷ درصد کاهش بارش نسبت به مدت مشابه سال قبل گزارش کرده است.

شهرستان بانه به دلیل موقعیت توپوگرافی خاص، فاقد منابع آبی زیرزمینی قابل اتکا بوده و تأمین آب آن صرفاً از طریق منابع سطحی امکان‌پذیر است. مجموع ظرفیت دو سد بانه (۴ میلیون مترمکعب) و سد عباس‌آباد (۱۴ میلیون مترمکعب) در شرایط ترسالی حدود ۱۸ میلیون مترمکعب است، اما در سال جاری کل ورودی این دو سد کمتر از پنج میلیون مترمکعب بوده است.

طرح اضطراری انتقال آب از سقز به بانه

با توجه به وضعیت بحرانی پیش‌رو، طرح انتقال آب از سد چراغ شهرستان سقز به سد بانه در سطح استان بررسی و با همکاری وزارت کشور، وزارت نیرو و نمایندگان مردم کلید خورد. این پروژه با وجود کمبود اولیه اعتبار، اکنون با تزریق منابع مالی در حال اجراست.

جزئیات فنی و سرعت اجرای پروژه

عملیات اجرایی این طرح در سه شیفت کاری انجام می‌شود و پیشرفت چشمگیری داشته است؛ به طوری که از لحاظ سرعت، کیفیت و حجم کاری، این پروژه در زمره اولین یا دومین نمونه در کشور قرار می‌گیرد.

مشخصات فنی فاز اضطراری:

1. تعبیه آبگیر و اورهال در سد چراغ.
2. انتقال آب از طریق ایستگاه پمپاژ و مخزن انتقال به ایستگاه شماره دو.
3. انتقال به مخزن هزار مترمکعبی و سپس به‌صورت ثقلی به ایستگاه پمپاژ بعدی.
4. عبور از گردنه خان و لوله‌گذاری تا آبراه مشرف بر سد بانه.

در این پروژه روزانه حدود ۵۰۰ لیتر آب در ثانیه جابجا خواهد شد. فاز دوم پروژه نیز شامل انتقال آب با لوله‌ای به قطر ۷۰۰ میلی‌متر پس از گردنه خان به تصفیه‌خانه شماره یک خواهد بود که در مراحل بعدی اجرا می‌شود.

اعتبارات و پیگیری‌های ملی

کل برآورد پروژه انتقال آب بانه حدود ۲۴۰۰ میلیارد تومان است. در فاز نخست، حدود ۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است که تاکنون در دو یا سه مرحله، حدود ۲۳۰ میلیارد تومان تخصیص یافته است. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کردستان از صبر و همراهی مردم بانه که گاه با قطعی ۱۳ تا ۱۴ ساعته آب مواجه‌اند، تشکر کرد و تأکید نمود که حمایت و درک بالای این مردم مرزنشین، قوت قلبی برای پیشبرد پروژه بوده است.

استاندار کردستان، وزرای نیرو و کشور و سایر مسئولان ذی‌ربط به‌صورت روزانه پیگیر تزریق اعتبارات هستند تا مردم شریف بانه هرچه زودتر طعم شیرین آب پایدار را بچشند.