الزامات توسعه صادرات دانش‌بنیان: از اصلاح قوانین تا ارزش‌آفرینی داروی نانویی

موانع و الزامات توسعه صادرات دانش‌بنیان

سعید سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی، با اشاره به اینکه زیست‌بوم توسعه صادرات نیازمند چندین رکن اساسی است، برندسازی و کسب اعتماد را در صدر این الزامات دانست. وی در ادامه به تشریح چالش‌های ساختاری پیش روی شرکت‌های فناور پرداخت.

چالش قوانین «ضد بزرگ‌شدن»

به گفته سرکار، یکی از موانع اصلی ورود به بازارهای جهانی، نبود برندهای بزرگ و شناخته‌شده است. متأسفانه در کشور، قوانینی وجود دارند که عملاً مانع از بزرگ‌شدن کمپانی‌ها می‌شوند. این قوانین و مقررات محدودکننده، شرکت‌ها را به سمت «شرکت‌های کوتوله» سوق می‌دهد؛ برای مثال، اگر فروش یک شرکت از حد مشخصی بالاتر رود، دیگر از معافیت مالیاتی برخوردار نخواهد بود و دانش‌بنیان تلقی نمی‌شود.

«این وضعیت مانند ایجاد شرکت‌های کوتوله است، چراکه یک شرکت پس از دریافت تسهیلات نمی‌تواند برای بار دوم توسعه یابد و برند بزرگ‌تری ایجاد کند. باید این قوانین محدودکننده اصلاح شوند، زیرا برای رقابت در بازار بین‌المللی نیازمند شرکت‌های بزرگ هستیم.»

استانداردها و خدمات پس از فروش

مسئله استانداردها، رکن بعدی برای ورود موفق به بازار جهانی است. لازم است با کشورهای مختلف تفاهم‌نامه و قراردادهای دوجانبه امضا شود تا استانداردهای یکدیگر پذیرفته شوند و صادرات تسهیل گردد. همچنین، شرکت‌های کوچک با سبد محصولات محدود، توانایی تأمین هزینه خدمات پس از فروش در بازارهای خارجی را ندارند. از این رو، کشورها تمایل به خرید از شرکت‌هایی با سبد بزرگ محصولات دارند.

راهکار: کنسرسیوم‌های صادراتی و ظرفیت ایرانیان

برای غلبه بر چالش کوچک بودن شرکت‌ها، پیشنهاد شد که محصولات هم‌خانواده در قالب کنسرسیوم‌های صادراتی تجمیع شوند تا با یک برند مشترک وارد بازارهای جهانی گردند. علاوه بر این، استفاده از ظرفیت ایرانیان مقیم خارج که با ساختار بازارهای جهانی آشنا هستند، یک ضرورت است. همچنین، ایجاد واحدهای تولیدی و پلتفرم‌های تولیدی در خاک کشورهای هدف، می‌تواند بازارهای بزرگی را بدون محدودیت‌های گمرکی شکل دهد.

ارزش‌آفرینی بی‌سابقه در حوزه نانو

عماد احمدوند، دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، در این مراسم به دستاوردهای چشمگیر این حوزه در دو دهه گذشته اشاره کرد و گفت که در دهه سوم توسعه، تمرکز بر حوزه‌هایی با اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی بیشتر خواهد بود.

دستاورد اقتصادی یک داروی نانویی

احمدوند با ارائه یک مثال ملموس، از ارزش‌آفرینی خیره‌کننده محصولات نانویی پرده برداشت:

• تنها یکی از داروهای تولیدشده در حوزه فناوری نانو، در سال نخست ورود به بازار، ارزشی اقتصادی معادل بیش از نیمی از کل هزینه‌کرد دولت در ۲۰ سال گذشته برای توسعه فناوری ایجاد کرده است.
• این دارو علاوه بر صرفه‌جویی ارزی، دسترسی بیماران به روش‌های درمانی پیشرفته، از جمله درمان بیماری‌های سخت مانند سرطان، را تسهیل کرده است.

وی افزود که در حوزه‌هایی نظیر آب، محیط‌زیست، کشاورزی و سلامت نیز محصولات متعددی تولید شده‌اند که هر یک به‌تنهایی توانایی جبران هزینه‌کرد دولت در توسعه فناوری را دارند.

اهداف کلان برنامه نانو

از زمان تشکیل ستاد توسعه فناوری نانو در سال ۱۳۸۲، دو هدف اصلی دنبال شده است:

1. ارتقای کیفیت زندگی مردم.
2. خلق ارزش و ثروت برای کشور.

خوشبختانه در این مسیر، شاهد رشد قابل‌توجه بازار محصولات نانو و افزایش سهم شرکت‌های ایرانی در این حوزه هستیم.

شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی فناوری نانو

شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی فناوری نانو ایران و نخستین نمایشگاه فناوری‌های روزآمد (فرّ ایران) از روز یکشنبه ۱۱ آبان تا ۱۴ آبان ماه سال ۱۴۰۴ در سالن‌های خلیج فارس و ملل نمایشگاه بین‌المللی تهران گشایش یافته است.

این نمایشگاه که بزرگ‌ترین رویداد سالانه فناورانه کشور در عرصه فناوری‌های نانو و میکرو محسوب می‌شود، فرصتی کم‌نظیر برای آشنایی با مسیر تحول علمی و صنعتی ایران در این حوزه است. در حال حاضر، ۴۰۰ شرکت فعال در حوزه نانوفناوری در ایران مشغول به فعالیت هستند.

در کنار بخش‌های نمایشگاهی، نشست‌های تخصصی متعددی با حضور فناوران، پژوهشگران، سرمایه‌گذاران و صنایع با هدف انتقال دانش و فناوری، شناسایی نیازهای بازار و ایجاد ارتباطات بین‌المللی برگزار می‌شود.