تأکید معاون اول رئیس‌جمهور بر اصلاح الگوی کشت و مصرف آب؛ تشکیل کارگروه اضطراری

هشدار درباره ناترازی ملی آب و انرژی

معاون اول رئیس‌جمهور در جلسه شورای عالی آب، ضمن قدردانی از اقدامات انجام شده برای کاهش ناترازی‌ها در بخش‌های مختلف کشور، تأکید کرد که مسئله آب یکی از جدی‌ترین ناترازی‌های موجود است. وی با اشاره به قرارگیری ایران در یک منطقه کم‌بارش و تشدید این وضعیت توسط تغییرات اقلیمی، یادآور شد که هشدارهای جدی در این خصوص از ۲۰ سال پیش و اوایل قرن جدید میلادی داده شده بود و پیش‌بینی‌ها نیز درست از آب درآمد.

ضرورت مشارکت عمومی و اصلاح الگوی مصرف

جلب مشارکت مردم یکی از راهکارهای اساسی برای حل ناترازی آب است. معاون اول رئیس‌جمهور افزود: «ما حتماً باید مسئله آب را با مشارکت مردم ساماندهی کنیم و در این زمینه به اقدامات رسانه‌ای و فرهنگی نیازمندیم تا واقعیت را به مردم بگوییم.»

وی با بیان اینکه اقدامات خوبی در زمینه مدیریت مصرف آب انجام شده، اما هنوز کافی نیست، به مقایسه‌ای در نرخ مصرف آب اشاره کرد:

• نرخ مصرف آب در برخی شهرهای ایران: حدود ۲۵۰ لیتر.
• برنامه‌ریزی مصرف آب در اروپا: زیر ۱۰۰ لیتر.

تأکید شد که با تعامل و همفکری با مردم و واگذاری بخشی از مسئولیت مدیریت مصرف به آن‌ها، می‌توان در کاهش مصرف آب موفق شد.

بازنگری جدی در الگوی کشت کشاورزی

در این جلسه، بر لزوم تشخیص صحیح اولویت‌های کشت در کشور و بازنگری جدی در زمینه اصلاح الگوی کشت تأکید شد. خاطرنشان گردید که در گذشته راهبرد خوداتکایی در تولید همه محصولات کشاورزی بود، اما پس از آن خودکفایی در محصولات استراتژیک دنبال شد.

این مقام مسئول پرسید: «امروز باید بررسی کنیم آیا محصولاتی که مصرف آب بالایی دارند هنوز باید در مناطق کم‌آب، کشت شوند؟» وی هدف‌گذاری کرد که با اصلاح الگوی کشت، مصرف آب کشاورزی باید به اهداف تعیین شده در برنامه هفتم پیشرفت برسد.

راهکارهای ضربتی، میان‌مدت و بلندمدت

همچنین به ضرورت جایگزینی وسایل سرمایشی پرمصرف اشاره شد و تأکید گردید که با استفاده از فناوری‌های نوین در وسایل سرمایشی، می‌توان مصرف آب شرب را نیز کاهش داد.

درخواست شد که مدیران به آب به عنوان یک مسئله ملی نگاه کنند، نه صرفاً استانی یا منطقه‌ای، زیرا اختلافات آبی حتی بین دو روستا می‌تواند هزینه‌های ناگواری به دنبال داشته باشد.

باید در یک فضای همدلی این مسیر را جلو ببریم زیرا در غیر این صورت در مورد آبی که به اندازه کافی وجود ندارد، دعوا می‌شود. ما باید مردم را توجیه کنیم و با عزمی ملی پیش برویم تا در این جبهه موفق شویم.

با تأکید بر شروع همزمان راهکارهای ضربتی در کنار اقدامات میان‌مدت و بلندمدت، اعلام شد که دولت به وزیر نیرو اختیار داده است تا درباره چگونگی کاهش مصرف آب تصمیم‌گیری کند. همچنین تصمیم گرفته شده است که مصرف آب برای آبیاری فضاهای سبز عمومی کاهش یابد و منابع لازم برای اقدامات ضربتی تأمین شود.

نقش دانشگاه‌ها و تشکیل کارگروه فوق‌العاده

در این جلسه، نظر رئیس‌جمهور مبنی بر بهره‌گیری از کمک دانشگاه‌ها و مراکز علمی برای حل ناترازی کشور مطرح شد. مقرر گردید پیشنهادات علمی برای اصلاح الگوی مصرف آب بررسی و تصمیم‌گیری نهایی بر اساس اطلاعات و برنامه‌های جامع انجام شود.

همچنین گزارش‌هایی در خصوص آخرین وضعیت آب و هوایی، پیش‌بینی بارش‌ها، وضعیت فرونشست زمین و طرح جامع راهبردی عملیاتی آب کشور (با تمرکز بر ممانعت از برداشت بی‌رویه از چاه‌ها، به‌ویژه چاه‌های غیرمجاز) ارائه شد.

تصمیمات کلیدی جلسه:

1. تشکیل کارگروه فوق‌العاده با حضور وزارتخانه‌های نیرو، جهاد کشاورزی، صمت، سازمان محیط زیست و سازمان هواشناسی برای تهیه پیشنهادات دقیق اصلاح الگوی مصرف.
2. تأکید بر اینکه طرح‌های انتقال آب یا بازچرخانی آب، راهکارهایی موقتی هستند و پاسخگوی نیاز کشور نیستند.
3. اولویت قرار دادن اصلاح الگوی مصرف و کشت در دستور کار.
4. دنبال کردن اقدامات فرهنگی برای همراه کردن مردم از طریق مدارس، دانشگاه‌ها، فرهنگ و هنر و سینما.
5. استفاده از فناوری‌های نوین و نظارت جدی بر برداشت بی‌رویه آب.