اهمیت حیاتی بازتوانی روانی در مدیریت بحران تهران؛ درس‌هایی از کرونا و جنگ ۱۲ روزه

تغییر ساختار سازمان بحران پس از تجربه کرونا

علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، با اشاره به تجربیات گذشته، به‌ویژه در ابتدای شیوع ویروس کرونا، بیان کرد که در آن مقطع، سازمان با کمبود نیروی آشنا به حوزه سلامت و بازتوانی مواجه بود. این کمبود، سازمان را بر آن داشت تا موضوع بازتوانی جسمی و روانی را به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت بحران، وارد ساختار سازمانی کند و از ظرفیت‌های تخصصی نظیر:

• روان‌پزشکان
• مددکاران اجتماعی
• درمانگران

بهره‌مند شود.

ضرورت جدی گرفتن بازتوانی اجتماعی مانند امداد و نجات

نصیری ضمن قدردانی از همکاری نهادهای مختلف از جمله وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی، اورژانس اجتماعی و شهرداری تهران، تأکید کرد که بازتوانی اجتماعی باید به همان اندازه که امداد و نجات جدی گرفته می‌شود، مورد توجه قرار گیرد.

تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که حضور تیم‌های روان‌شناس و مددکار در صحنه‌های بحران، نه‌تنها به کاهش اضطراب و آسیب‌های روانی مردم کمک کرد، بلکه موجب انسجام اجتماعی و بازگشت امید در کوتاه‌ترین زمان ممکن شد.

بر این اساس، سازمان مدیریت بحران تهران، توسعه و یکپارچه‌سازی این ظرفیت‌ها را به‌عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی خود تعریف کرده است.

دیدگاه‌های تخصصی و راهکارهای آینده

در این نشست، متخصصان و مدیران ارشد نهادهای مرتبط نیز به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند:

• سیدحسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور: وی به آسیب‌شناسی سیاست‌ها و برنامه‌های اقدام بازتوانی در مواجهه با بحران‌ها پرداخت و بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های خدمات‌رسان تأکید کرد.
• شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت: او درباره ضرورت توسعه و یکپارچه‌سازی تیم‌های بازتوانی در شهر تهران سخن گفت و به لزوم ایجاد یک ساختار مشترک میان وزارت بهداشت و مدیریت بحران اشاره کرد.
• غفارزاده، مدیر دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: وی با مرور تجارب بازتوانی در جنگ ۱۲ روزه، حضور میدانی نیروهای تخصصی در روزهای نخست بحران را به‌عنوان یک الگوی موفق برای آینده معرفی کرد.

روایت‌های میدانی و تقدیر از کارشناسان نمونه

بخش دیگری از این رویداد به بیان روایت‌های انسانی و میدانی سه نفر از مددکاران و روان‌شناسان فعال در «جنگ ۱۲ روزه» اختصاص داشت که تجربیات خود از حمایت روانی آسیب‌دیدگان را به اشتراک گذاشتند.

در پایان نشست، از کارشناسان نمونه حوزه بازتوانی روانی اجتماعی از دستگاه‌های مختلف تقدیر به عمل آمد. این دستگاه‌ها شامل وزارت بهداشت، سازمان بهزیستی استان تهران، جمعیت هلال احمر تهران، نظام روان‌شناسی و مشاوره، انجمن مددکاران اجتماعی ایران، اداره کل سلامت شهرداری تهران و شرکت شهر سالم بودند.