نیاز ۲۰ میلیارد دلاری ICT و جذب ۱.۶۸ میلیارد دلار سرمایه بین‌المللی در دولت چهاردهم

نیاز ۲۰ میلیارد دلاری بخش ICT و نقش تسهیل‌گر دولت

«احسان چیت‌ساز»، معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در این نشست خبری اعلام کرد که بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دستیابی به سهم هدف‌گذاری‌شده خود در تولید ناخالص داخلی طی پنج سال آینده، نیازمند جذب سرمایه‌ای در حدود ۲۰ میلیارد دلار است و منابع دولتی به‌تنهایی قادر به تأمین این نیاز نخواهند بود.

بر همین اساس، سیاست وزارت ارتباطات بر این است که دولت تنها نقش تنظیم‌گر و تسهیل‌گر را ایفا کند تا پروژه‌ها به گونه‌ای طراحی شوند که انگیزه سرمایه‌گذاری برای بخش خصوصی ایجاد شود. تلاش بر این است که منابع دولتی تا جای ممکن از اجرای پروژه‌ها و مالکیت آن‌ها دور نگه داشته شوند تا دولت حداقلیِ تسهیل‌گر، نقش مؤثرتری در توسعه اقتصاد دیجیتال ایفا کند.

محورهای اصلی سیاست‌های وزارت ارتباطات

معاون وزیر ارتباطات، سه محور سیاستی اصلی این وزارتخانه را که در همه برنامه‌ها دنبال می‌شود، به شرح زیر برشمرد:

• شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌ها: ایجاد فضای باثبات برای سرمایه‌گذاران.
• تقویت شرکت‌های بزرگ و نوآور: حمایت از بازیگران کلیدی در اکوسیستم.
• جذب سرمایه‌های بخش خصوصی: تمرکز بر کمترین تصدی‌گری و بیشترین اثرگذاری.

تحول استراتژیک در صنعت فضایی: از پرتاب تا خدمات

«وحید یزدانیان»، رئیس پژوهشگاه فضایی، با اشاره به تغییر رویکرد صنعت فضایی در دولت چهاردهم، اظهار داشت که تلاش شده است تا از رویکرد «پرتاب برای پرتاب» به سمت «پرتاب برای ارائه خدمات» تغییر جهت داده شود. این تغییر ناشی از دو عامل اصلی است: پاسخگویی به مردم درباره نتایج ساخت و پرتاب ماهواره‌ها، و لزوم حرکت به سمت زیست‌بومی که در آن بخش خصوصی بازیگر اصلی است.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۲۵، اندازه بازار صنعت فضا به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید که بیش از ۸۰ درصد آن مربوط به ارتباطات ماهواره‌ای است. در حال حاضر، حدود ۵ درصد بازار فضایی مربوط به دولت‌هاست و ۹۵ درصد آن در اختیار بخش خصوصی است.

وی افزود که وظیفه دولت در این میان، تسهیل‌گری و ایجاد شرایط مناسب برای سرمایه‌گذاری است و باید به سمت بازارسازی و توسعه بازار در این حوزه حرکت کنیم.

رونمایی از طرح‌های منظومه‌های ماهواره‌ای

رئیس پژوهشگاه فضایی همچنین از رونمایی طرح‌هایی در زمینه توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای، به‌ویژه منظومه‌های ارتباطی و ماهواره‌های سنجشی، در جریان همایش خبر داد و آمادگی برای جذب سرمایه در این طرح‌ها را اعلام کرد. علاوه بر این، طرح‌هایی برای تجاری‌سازی سرریزهای فناوری صنعت ماهواره نیز ارائه خواهد شد.

جذب سرمایه و مشارکت بخش خصوصی

چیت‌ساز در بخش دیگری از نشست اعلام کرد که از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، ۱.۶۸ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری بین‌المللی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات جذب شده است. این سرمایه‌گذاری‌ها عمدتاً در قالب مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) بوده و حدود یک میلیارد دلار آن در هسته اقتصاد دیجیتال و اپراتورها و مابقی عمدتاً در حوزه هوش مصنوعی صورت گرفته است.

«فرامرز رستگار»، رئیس هیئت‌مدیره سندیکای صنعت مخابرات ایران، بر اهمیت مدل‌های جدید همکاری میان دولت و بخش خصوصی تأکید کرد و گفت: اجرای طرح‌های بزرگ ملی در حوزه ICT بدون حضور بخش خصوصی ممکن نیست و آیین‌نامه جدید مشارکت عمومی و خصوصی که در حال تصویب است، گام مهمی برای رفع موانع همکاری برابر خواهد بود.

«فرهاد بهمنی»، عضو هیات‌مدیره پست‌بانک ایران، نیز از آمادگی این بانک برای تأمین مالی پروژه‌های ICT با ارائه تسهیلات کم‌بهره (۵ تا ۱۵ درصد) و کاهش بروکراسی اداری خبر داد. همچنین «رضا موحدی» از ایرانسل، به تجربه موفق این شرکت در جذب سرمایه‌گذاری خارجی و حمایت از شرکت‌های نوآور در هوش مصنوعی از طریق شرکت ویستا اشاره کرد.

تضمین فضای امن سرمایه‌گذاری و رفع موانع

معاون وزیر ارتباطات درباره جلب سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی گفت که عمده تأمین مالی توسط کشورهایی صورت گرفته که با ایران همکاری‌های اقتصادی دارند و در همایش آتی نیز کشورهایی مانند امارات، قطر، چین، ترکیه و اندونزی حضور خواهند داشت.

وی تأکید کرد که در آیین‌نامه مشارکت عمومی-خصوصی، اصل بر فراهم کردن فضای پیش‌بینی‌پذیر است، چرا که سرمایه حساسیت بالایی به عدم پایداری دارد. تلاش وزارتخانه بر این است که با اصلاح رویه‌ها و قوانین ناپایدار، گام مؤثری در این زمینه برداشته شود.

تغییر رویه‌های مسدودسازی پلتفرم‌ها

چیت‌ساز همچنین به موضوع مسدودسازی برخی وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌ها اشاره کرد و گفت که آیین‌نامه‌های قبلی در این زمینه لغو شده‌اند. وی از توافقی با سازمان غذا و دارو خبر داد که بر اساس آن، قبل از هر اقدام قانونی، اطلاع‌رسانی و تذکر مکتوب انجام شود. وزارت ارتباطات در تلاش است تا آیین‌نامه‌ها و شیوه‌نامه‌هایی که بر خلاف اقتصاد دیجیتال تدوین شده‌اند، بلااثر یا ملغی شوند.

فراخوان ابردولت و واگذاری خدمات به بخش خصوصی

در پایان نشست خبری اعلام شد که به زودی فراخوان ابردولت منتشر می‌شود. در این رویکرد جدید، سرویس‌ها توسط بخش خصوصی ارائه خواهند شد و دولت صرفاً در نقش یکپارچه‌کننده خدمات با SLA مشخص عمل کرده و شرکت‌ها را برای ارائه خدمات در این بستر، گواهی خواهد کرد.