معاون اول رئیس‌جمهور: مشارکت مردم و اصلاح الگوی کشت، تنها راهکار حل ناترازی ۲۰ ساله آب است

بحران ناترازی آب؛ چالشی ۲۰ ساله و ملی

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به وجود مشکل ناترازی در بخش‌های مختلف کشور از جمله آب و انرژی، تأکید کرد که مسئله آب یکی از ناترازی‌های اصلی موجود است. وی خاطرنشان کرد که ایران در یک منطقه کم‌بارش قرار دارد و با تغییرات اقلیمی، شاهد کاهش بارندگی‌ها بوده‌ایم. این تغییرات از حدود ۲۰ سال پیش آغاز شده و هشدارهای جدی در اوایل قرن جدید میلادی در خصوص وضعیت آب منطقه داده شده بود که اکنون صحت آن پیش‌بینی‌ها تأیید شده است.

مشارکت مردم و فرهنگ‌سازی؛ کلید مدیریت مصرف

وی جلب مشارکت مردم را یکی از راهکارهای اساسی برای حل ناترازی آب دانست و اظهار داشت که مردم در هر صحنه‌ای که نیاز به کمک باشد، به میدان می‌آیند. ساماندهی مسئله آب نیازمند مشارکت عمومی و اقدامات رسانه‌ای و فرهنگی است تا واقعیت‌ها به مردم منتقل شود. اگرچه اقدامات خوبی در زمینه مدیریت مصرف آب انجام شده، اما هنوز کارهای زیادی باقی مانده است.

در این راستا، معاون اول رئیس‌جمهور به مقایسه‌ای در خصوص نرخ مصرف آب اشاره کرد:

• نرخ مصرف آب در برخی شهرهای ایران: حدود ۲۵۰ لیتر.
• برنامه‌ریزی مصرف آب در اروپا: زیر ۱۰۰ لیتر.

وی افزود: با تعامل و همفکری با مردم و واگذاری بخشی از مسئولیت مدیریت مصرف به آنها، می‌توان در کاهش مصرف آب موفق شد.

اصلاح الگوی کشت و جایگزینی فناوری‌های نوین

معاون اول رئیس‌جمهور بر ضرورت تشخیص صحیح اولویت‌های کشت در کشور و بازنگری جدی در زمینه اصلاح الگوی کشت تأکید کرد. وی با اشاره به اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه، یادآور شد که راهبرد گذشته خوداتکایی در تولید همه محصولات بود، اما در ادامه خودکفایی در محصولات استراتژیک دنبال شد.

پرسش کلیدی امروز: آیا محصولاتی که مصرف آب بالایی دارند، همچنان باید در مناطق کم‌آب کشت شوند؟

هدف این است که با اصلاح الگوی کشت، مصرف آب کشاورزی به اهداف تعیین شده در برنامه هفتم پیشرفت برسد. همچنین، وی بر ضرورت جایگزینی کولرهای آبی فعلی که مصرف آب بالایی دارند، با وسایل سرمایشی مبتنی بر فناوری‌های نوین تأکید کرد تا مصرف آب شرب نیز کاهش یابد.

دستورات اجرایی و ضرورت نگاه ملی به مسئله آب

وی از مدیران درخواست کرد که به آب به عنوان یک مسئله صرفاً استانی، منطقه‌ای یا بخشی نگاه نکنند، چرا که اختلافات آبی حتی بین دو روستا می‌تواند هزینه‌های ناگواری به دنبال داشته باشد. این مسیر باید با عزمی ملی و در فضای همدلی پیش برود تا از بروز درگیری بر سر منابع محدود آب جلوگیری شود.

معاون اول رئیس‌جمهور با تأکید بر لزوم اجرای راهکارهای ضربتی در کنار اقدامات میان‌مدت و بلندمدت، اعلام کرد:

• دولت به وزیر نیرو اختیار تصمیم‌گیری درباره چگونگی کاهش مصرف آب را داده است.
• مصرف آب برای آبیاری فضاهای سبز عمومی کاهش خواهد یافت.
• منابع لازم برای اقدامات ضربتی جهت مدیریت بحران باید تأمین شود.

همچنین، نظر رئیس‌جمهور بر این است که در حل ناترازی کشور از کمک دانشگاه‌ها و مراکز علمی بهره گرفته شود تا پیشنهادات اصلاح الگوی مصرف آب بررسی و تصمیم‌گیری نهایی بر اساس اطلاعات و برنامه‌های جامع انجام شود.

مصوبات و تأکیدات شورای عالی آب

در این جلسه، گزارش‌هایی در خصوص آخرین وضعیت آب و هوایی و پیش‌بینی بارش‌ها، وضعیت فرونشست زمین و گزارش میان‌کار طرح جامع راهبردی عملیاتی آب کشور ارائه شد. هدف این طرح، اصلاح الگوی مصرف آب از طریق شیوه‌های مختلف از جمله ممانعت از برداشت بی‌رویه آب از چاه‌ها، به‌ویژه چاه‌های غیرمجاز، است.

حاضرین در جلسه، با توجه به تغییرات اقلیمی، تأکید کردند که طرح‌های انتقال آب یا بازچرخانی آب، راهکارهایی موقتی هستند و به تنهایی پاسخگوی نیاز کشور نیستند؛ بنابراین، اصلاح الگوی مصرف و کشت باید در دستور کار اصلی قرار گیرد.

برای تحقق این هدف، اقدامات فرهنگی برای همراه کردن مردم از طریق مدارس، دانشگاه‌ها، فرهنگ و هنر و سینما باید دنبال شود. همچنین، استفاده از فناوری‌های نوین و نظارت جدی بر برداشت بی‌رویه آب از دیگر راهکارهای مصوب بود.

تشکیل کارگروه فوق‌العاده

مقرر شد یک کارگروه فوق‌العاده با حضور نمایندگان وزارتخانه‌ها و سازمان‌های کلیدی تشکیل شود تا پیشنهادات دقیقی برای اصلاح الگوی مصرف آب تهیه و در جلسه بعدی شورا ارائه کند. اعضای این کارگروه عبارتند از:

• وزارت نیرو
• وزارت جهاد کشاورزی
• وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت)
• سازمان محیط زیست
• سازمان هواشناسی
• سایر سازمان‌های وابسته