کشف اولین شواهد علمی طاعون سیاه در ادینبورگ بر روی بقایای یک نوجوان

باستان‌شناسان در ادینبورگ، اسکاتلند، موفق به کشف اولین شواهد علمی و قطعی از بیماری مرگبار طاعون سیاه در این شهر شدند. این کشف هیجان‌انگیز بر روی بقایای یک نوجوان متعلق به قرن چهاردهم میلادی صورت گرفته است.

پاتوژن‌های باکتری عامل طاعون خیارکی در پلاک دندان این نوجوان شناسایی شده است. این بقایا که در سال ۱۹۸۱ از محوطه کلیسای سنت گیلز حفاری شده بودند، تحت تحلیل‌های دقیق جدیدی از جمله توالی‌یابی DNA باستانی، تحلیل ایزوتوپی و تاریخ‌گذاری رادیوکربن قرار گرفتند.

جان لاوسون، متصدی باستان‌شناسی شورای شهر ادینبورگ، این کشف را «بسیار هیجان‌انگیز» توصیف کرد و افزود: «این نوجوان دارای DNA باستانی باکتری طاعون سیاه است که واقعاً هیجان‌انگیز است.»

جزئیات بقایای کشف شده و اهمیت آن

اسکلت این نوجوان که تاریخ آن بین سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۷۰ میلادی تخمین زده شده، دقیقاً با دوره شیوع طاعون سیاه همزمان است. نکته قابل توجه این است که این فرد با دقت دفن شده بود، برخلاف دفن‌های دسته‌جمعی که برای قربانیان طاعون در آن زمان رایج‌تر بود.

این اسکلت یکی از ۱۱۵ جسد قرون وسطایی بود که تقریباً ۴۵ سال پیش برای ایجاد راه پله در داخل کلیسای سنت گیلز حفاری و از آن زمان در آرشیو شهر نگهداری می‌شدند.

تحلیل‌های پیشرفته DNA

به گفته کارشناسان، از آنجایی که این بیماری بر روی استخوان‌ها اثری از خود باقی نمی‌گذارد، شناسایی آن تنها با استفاده از آزمایش‌های مدرن DNA امکان‌پذیر بوده است. این تحلیل‌ها توسط متخصصان در مؤسسه فرانسیس کریک لندن انجام شده است.

لاوسون اظهار داشت: «ما می‌دانیم که طاعون سیاه رخ داده است، اما این واقعیت که اکنون می‌توانیم این شخص را به رویدادهای تاریخی گره بزنیم، بسیار هیجان‌انگیز است.»

طاعون سیاه: یک پاندمی تاریخی

طاعون سیاه که بین سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۳ اروپا را درنوردید، عمدتاً توسط طاعون خیارکی ایجاد شد. این بیماری یکی از مرگبارترین پاندمی‌های تاریخ بود که تخمین زده می‌شود حدود ۵۰ میلیون نفر را در اروپا از بین برد.

• عامل بیماری: باکتری Yersinia pestis.
• مشخصه: تورم غدد لنفاوی که «بوبه» نامیده می‌شوند.
• منشأ نام: احتمالاً به دلیل ضایعات پوستی و مرگ بافت (گانگرن) که در برخی موارد پوست را سیاه می‌کرد.

پروژه ۹۰۰ سالگی ادینبورگ و بازسازی چهره‌ها

کار جدید بر روی این اجساد قرون وسطایی به عنوان بخشی از جشن‌های ۹۰۰ سالگی شهر ادینبورگ سفارش داده شده است. این پروژه همچنین شامل تحلیل‌های گسترده‌تری بر روی سایر اجساد است:

• پنج لایه جسد در محوطه کلیسا یافت شده که هر لایه تقریباً ۱۰۰ سال را پوشش می‌دهد.
• با استفاده از فناوری‌های پیشگام، چهره‌های تعدادی از اسکلت‌ها بازسازی شده است.
• آزمایش‌ها بینش شگفت‌انگیزی در مورد زندگی، رژیم غذایی، سلامت، منشأ و هویت اولین ساکنان ادینبورگ ارائه داده است.

تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که بیشتر افراد دفن شده از منطقه لوتیانز (Lothians) و یک یا دو نفر از ارتفاعات اسکاتلند بوده‌اند. این اطلاعات با استفاده از مواد شیمیایی موجود در آب آشامیدنی آن‌ها که در زمین‌شناسی منطقه ثبت شده، به دست آمده است.

مارگارت گراهام، مسئول فرهنگ و جوامع شورای شهر ادینبورگ، این کشف را «یافته‌ای بسیار مهم» دانست که بینش عمیق‌تری نسبت به زندگی کسانی که در یک فصل برجسته از گذشته شهر زیسته‌اند، فراهم می‌کند.