سکته مغزی در ایران؛ ۱.۵ برابر میانگین جهانی و دومین عامل مرگ و میر

آمار نگران‌کننده و ارزیابی برنامه ملی ۷۲۴

دکتر احسان شریفی‌پور، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با تأکید بر اینکه سکته مغزی دومین علت مرگ و میر در ایران است، به اجرای «برنامه ملی ۷۲۴» اشاره کرد. این برنامه با همکاری وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و تلاش کادر درمان و اورژانس اجرا می‌شود و نقش مؤثری در درمان به‌موقع بیماران داشته است.

با این حال، از روند کلی درمان و پیشگیری از سکته مغزی در کشور رضایت نداریم. بسیاری از کشورها با کنترل عوامل خطر، توانسته‌اند سکته مغزی را از دومین علت مرگ به رتبه‌های پایین‌تر کاهش دهند.

اولویت‌بندی پیشگیری و کنترل عوامل خطر

این متخصص مغز و اعصاب تأکید کرد که سکته مغزی بیماری‌ای قابل پیشگیری و درمان است. برای کاهش آمار، لازم است برنامه جامع کنترل عوامل خطر سکته‌های قلبی و مغزی در اولویت معاونت بهداشت وزارت بهداشت قرار گیرد.

عوامل کلیدی در کاهش مرگ و ناتوانی

کنترل عوامل خطر توسط مردم می‌تواند تا نصف مرگ‌ومیرها و بسیاری از ناتوانی‌های ناشی از سکته را کاهش دهد. این عوامل شامل موارد زیر است:

• فشار خون
• قند خون
• چربی خون
• سیگار کشیدن
• کم‌تحرکی

چالش‌های مالی و زیرساختی در مسیر درمان

دبیر انجمن سکته مغزی کشور به دو چالش عمده در مسیر درمان بیماران اشاره کرد که نیازمند حمایت جدی نهادهای مسئول است:

۱. عدم پوشش بیمه‌ای داروی نیکلاس

داروی حل‌کننده جدید لخته مانند «نیکلاس» هنوز تحت پوشش بیمه قرار نگرفته است. هزینه چند میلیون تومانی این دارو برای بسیاری از بیماران سنگین و غیرقابل تحمل است.

۲. محدودیت مراکز ترومبکتومی

مراکز محدودی در کشور امکان انجام ترومبکتومی (درمان مداخله‌ای داخل عروقی) را دارند. این موضوع نیازمند حمایت جدی وزارت بهداشت، معاونت درمان و حتی مجلس شورای اسلامی برای توسعه زیرساخت‌ها است.

همچنین پیشنهاد شده است که سکته‌های قلبی و مغزی در کشور، مانند بسیاری از کشورهای پیشرفته، در قالب یک بسته مستقل سلامت دیده شوند تا نگاهی جامع‌تر به کاهش مرگ و ناتوانی ناشی از این بیماری‌ها وجود داشته باشد.

اهمیت زمان طلایی و آگاهی عمومی

دکتر شریفی‌پور بر اهمیت حیاتی «زمان طلایی» در درمان سکته مغزی تأکید کرد و هشدار داد: «هر دقیقه تأخیر در درمان، می‌تواند به از دست رفتن بخشی از مغز بیمار منجر شود.»

وظیفه مردم در مواجهه با علائم

لازم است مردم آگاه باشند که در صورت مشاهده علائم سکته مغزی، باید فوراً با شماره ۱۱۵ تماس بگیرند. نیروهای اورژانس با استفاده از کد «سما» (سکته مغزی ایران) بیماران را به مراکز منتخب ۷۲۴ منتقل می‌کنند تا درمان استاندارد و به‌موقع انجام شود.

در نهایت، با افزایش آگاهی عمومی، تقویت زیرساخت‌های درمانی و حمایت جدی نهادهای مسئول، می‌توان گام بلندی در کاهش مرگ‌ومیر و ناتوانی ناشی از سکته مغزی در کشور برداشت.