🚨 هشدار درباره «زلزله خاموش» در یزد؛ نرخ فرونشست دشت یزد-اردک…

فرونشست زمین، که از آن به عنوان «زلزله خاموش» یاد می‌شود، به یکی از جدی‌ترین و غیرقابل بازگشت‌ترین مراحل بیابان‌زایی در استان یزد تبدیل شده است. این پدیده که نتیجه مستقیم برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و خشکسالی‌های پیاپی است، بخش‌های وسیعی از استان را با خطر غیرقابل سکونت شدن مواجه کرده است.

وضعیت بحرانی دشت یزد-اردکان و آمار نگران‌کننده مصرف

محمد راسترو، معاون برنامه‌ریزی شرکت آب منطقه‌ای یزد، با اشاره به ابعاد این بحران، اعلام کرد که دشت یزد-اردکان با بیشینه نرخ سالانه ۱۴ تا ۱۵ سانتی‌متر فرونشست، در وضعیت بحرانی قرار دارد. این نرخ بالا نشان‌دهنده فشرده شدن لایه‌های ضخیم رسی و از بین رفتن قابلیت ذخیره‌سازی آبخوان‌ها است. کاهش بارندگی‌ها و افزایش دما نیز موجب کاهش شدید تغذیه آبخوان‌ها شده است.

توزیع مصرف منابع آب زیرزمینی (سال آبی ۱۴۰۲-۱۴۰۳)

بر اساس آمار، میزان کل برداشت از منابع آب زیرزمینی استان در سال آبی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ حدود ۸۶۰ میلیون متر مکعب بوده است. توزیع این حجم عظیم به شرح زیر است:

کشاورزی: ۸۴ درصد
شرب و بهداشت: ۱۰ درصد
صنعت و خدمات: ۶ درصد

علاوه بر دشت یزد-اردکان، دشت‌های هرات، ابرکوه، مروست، چاهک شهریاری، دهشیر، شمش-بهادران، چاهگیر و بافق نیز از دیگر مناطق درگیر پدیده فرونشست در استان هستند.

پیامدهای «زلزله خاموش» و راهبردهای مدیریتی

پیامدهای فرونشست زمین تنها به مسائل زیست‌محیطی محدود نمی‌شود و ابعاد گسترده‌ای از زندگی مردم و زیرساخت‌های استان را تهدید می‌کند.

مهم‌ترین نتایج فرونشست زمین

تخریب زیرساخت‌های شهری و روستایی، خسارت به آثار تاریخی و فرهنگی، کاهش توان تولید در بخش کشاورزی، افزایش مهاجرت روستاییان و تهدید امنیت آبی و زیستی از مهم‌ترین نتایج این پدیده است.

سند سازگاری با کم‌آبی، راهبرد اصلی

برای مهار این بحران غیرقابل بازگشت، اجرای راهکارهای مدیریتی و فنی ضروری است. مهم‌ترین راهبرد، اجرای کامل سند سازگاری با کم‌آبی است که بخش اول آن تا سال ۱۴۰۵ و بخش نهایی آن تا سال ۱۴۱۱ اجرایی خواهد شد. هدف اصلی این سند، سازگار کردن مصرف با منابع موجود است.

اقدامات کلیدی برای کنترل برداشت‌ها:

جایگزینی روش‌های آبیاری نوین به جای شیوه‌های غرق‌آبی و تغییر الگوی کشت.
نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه‌های آب کشاورزی برای تحویل حجمی آب.
ایجاد تشکل‌های آب‌بران و اجرای طرح تحویل حجمی آب.
شناسایی و مسدودسازی چاه‌های غیرمجاز.
اجرای طرح بازار آب و تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها.
استفاده از پساب تصفیه شده برای فضای سبز و صنعت با گونه‌های کم‌آب‌بر و پایدار.

تکذیب سخت‌گیری انحصاری و هشدار درباره رقابت

معاون برنامه‌ریزی شرکت آب منطقه‌ای یزد با تکذیب شایعات مبنی بر سخت‌گیری صرفاً در استان یزد در خصوص برداشت از منابع آب زیرزمینی، تأکید کرد که سایر استان‌های همجوار نیز بر اساس سند سازگاری با کم‌آبی اقدام می‌کنند. وی هشدار داد که تلقی رقابت در برداشت از منابع آب زیرزمینی نسبت به استان‌های همجوار به عنوان یک فرصت، ایده‌ای بسیار خطرناک است و عواقب وخیمی در سرعت بخشیدن به پدیده فرونشست استان در پی خواهد داشت.

در نهایت، بر نقش آگاهی‌بخشی عمومی تأکید شد؛ چرا که افزایش آگاهی مردم درباره خطرات فرونشست و ضرورت صرفه‌جویی در مصرف آب، گامی مهم در کاهش بحران خواهد بود.

🚨 هشدار درباره «زلزله خاموش» در یزد؛ نرخ فرونشست دشت یزد-اردکان به ۱۵ سانتی‌متر رسید