خبر کامل
آلودگی هوا دومین عامل مرگ زودرس در جهان؛ بیش از ۵۳ هزار مرگ سالانه در ایران
آلودگی هوا؛ قاتل خاموش و دومین عامل مرگ زودرس در جهان
بر اساس آخرین گزارش‌های موسسه بار بیماری‌ها در سال ۲۰۲۵، آلودگی هوا پس از فشار خون بالا، به عنوان دومین علت مرگ زودرس در دنیا شناخته می‌شود. این پدیده سالیانه عامل بیش از ۷.۹ میلیون مرگ منتسب در سطح جهان است، به طوری که به طور میانگین از هر ۸ مرگ رخ داده، یک مورد مستقیماً با مواجهه با هوای آلوده مرتبط است. این بحران در کشورهایی نظیر چین و هند، سالیانه بیش از ۲ میلیون قربانی می‌گیرد.
مکانیسم اثر آلودگی بر سلامت بدن
تنفس هوای آلوده، سلامت افراد را به شدت به خطر می‌اندازد. ذرات آلاینده پس از ورود از طریق ریه‌ها، وارد جریان خون شده و می‌توانند به اندام‌های حیاتی مانند قلب، مغز و سایر بافت‌ها برسند. این آلودگی حتی قادر است از جفت عبور کرده و جنین در حال رشد را تحت تأثیر قرار دهد. نتیجه این فرآیند، ایجاد التهاب گسترده در ریه‌ها و سایر بخش‌های بدن است.
آلودگی هوا عامل بخش بزرگی از مرگ و میر ناشی از چندین بیماری عمده است. ۸۶ درصد از مرگ و میرهای منتسب به آلودگی هوا، با بیماری‌های غیرواگیر مرتبط هستند.
سهم آلودگی هوا در مرگ و میر ناشی از بیماری‌های عمده (آمار جهانی)
| بیماری | درصد مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا |
|---|---|
| بیماری‌های مزمن انسداد ریوی (COPD) | ۴۵٪ |
| زوال عقل | ۲۹٪ |
| سکته مغزی | ۲۶٪ |
| بیماری‌های ایسکمیک قلبی | ۲۵٪ |
| دیابت نوع دو | ۱۷٪ |
| سرطان ریه | ۱۷٪ |
وضعیت بحرانی آلودگی هوا در ایران
مواجهه با آلودگی هوا در جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۳، علت بیش از ۵۳۴۷۰ مرگ سالیانه بوده است. این میزان تقریباً ۱۵٪ از کل مرگ و میرهای ثبت شده در کشور را تشکیل می‌دهد.
ذرات معلق (PM2.5) در هوای آزاد به عنوان اولین عامل خطر اصلی مرگ و میر در ایران شناخته شده و آلودگی هوای خانگی (HAP) در رتبه دهم قرار دارد. آلودگی هوا با بیش از ۵۴ هزار مرگ، جزو ۵ عامل خطر اصلی مرگ و میر در ایران است. همچنین، ۷ درصد از مرگ و میرهای ناشی از آلودگی هوا مربوط به کودکان زیر ۵ سال است.
۵ عامل اصلی خطر مرگ و میر در ایران
- فشار خون سیستولیک بالا
- آلودگی هوا
- شاخص توده بدنی بالا
- خطرات ناشی از رژیم غذایی نامناسب
- اختلال عملکرد کلیه
غلظت آلاینده‌ها؛ بالاتر از میانگین جهانی
طبق آخرین گزارش‌ها، میانگین غلظت سالیانه ذرات معلق (PM2.5) در طی ۱۰ سال گذشته در ایران، ۴۰ میکروگرم در متر مکعب بوده است. این رقم ۹ میکروگرم بالاتر از میانگین جهانی غلظت سالیانه این ذرات است. نکته نگران‌کننده این است که میانگین غلظت سالیانه این ذرات معلق در طول این سال‌ها کاهش یا تغییری نداشته است.
علاوه بر این، گزارش‌ها حاکی از افزایش غلظت سایر آلاینده‌ها است:
- غلظت ازون: ۱۲ درصد افزایش
- غلظت دی‌اکسید نیتروژن: ۹ درصد افزایش
در پایان این گزارش خاطرنشان شده است که ۸۶ مرگ به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در ایران به دلیل آلودگی هوا رخ می‌دهد که این میزان بالاتر از میانگین جهانی است.
سهم آلودگی هوا در مرگ و میر ناشی از بیماری‌ها (آمار ایران)
| بیماری | درصد مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا |
|---|---|
| بیماری‌های مزمن انسداد ریوی (COPD) | ۴۵٪ |
| بیماری‌های ایسکمیک قلبی | ۳۰٪ |
| سکته مغزی | ۲۸٪ |
| سرطان ریه | ۲۴٪ |
| عفونت دستگاه تحتانی تنفس | ۲۳٪ |
| دیابت نوع دو | ۲۰٪ |
تأثیر نابرابر آلودگی بر اقشار جامعه
آلودگی هوا همه افراد را به طور یکسان تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. افرادی که در مناطق فقیرتر زندگی می‌کنند و افراد حاشیه‌نشین، بار بیماری بیشتری را متحمل می‌شوند. همچنین، بیشتر مرگ و میرها در کودکان خردسال و بزرگسالان مسن رخ می‌دهد. این تفاوت‌ها نشان‌دهنده نابرابری در میزان قرار گرفتن در معرض آلودگی و همچنین عوامل اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی است که بر وضعیت سلامت زمینه‌ای، سطح آسیب‌پذیری و دسترسی فرد به مراقبت‌های پزشکی تأثیر می‌گذارد.
اگرچه آلودگی هوا گاهی باعث مشکلات سلامتی کوتاه‌مدت می‌شود که فوراً قابل توجه هستند، اما بیشتر مشکلات به تدریج و در طول زمان ایجاد می‌شوند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
