آیکون خبر

خبر کامل

چالش‌های تأمین مالی صنایع خلاق: از دارایی‌های فکری تا موانع کرادفاندینگ

نقش حیاتی تأمین مالی و عقب‌ماندگی صنایع خلاق

مهدی مومنی، مدیر یک شرکت دانش‌بنیان، با تأکید بر نقش حیاتی تأمین مالی در رشد صنایع، اظهار داشت که هیچ صنعتی بدون دسترسی به منابع مالی رشد نمی‌کند و فقدان آن، توسعه را با سرعتی بسیار پایین پیش می‌برد. این مسئله در نهایت موجب عقب‌ماندگی کشور از رقابت با همتایان منطقه‌ای می‌شود.

وی با اشاره به تجربه شرکت‌های دانش‌بنیان افزود: «ما در مجموعه خود که در حوزه فناوری فعالیت داریم، تازه امسال موفق شدیم دارایی‌های ناملموس شرکت را به عنوان دارایی قابل افزایش سرمایه به رسمیت بشناسیم؛ در حالی‌که قانون مربوط به این موضوع بیش از ۱۰ تا ۱۵ سال پیش تدوین شده بود اما اجرای آن تاکنون به تعویق افتاده بود.»

چالش‌های جدی صنایع خلاق در نظام مالی سنتی

مومنی با تأکید بر عقب‌ماندگی شدید حوزه هنر و خلاقیت در زمینه تأمین مالی، تصریح کرد: در کشوری که نظام تأمین مالی هنوز به سطح مدرن نرسیده است، صنایع خلاق با چالش‌های بسیار جدی مواجه‌اند. سرمایه‌گذاران همچنان با دیدگاهی سنتی وارد این عرصه می‌شوند و سبد سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ عمدتاً به بخش‌های صنعتی اختصاص دارد. بخش‌هایی همچون تولید محتوای بصری، موسیقی یا بازی‌سازی هنوز جایگاهی در نظام سرمایه‌گذاری پیدا نکرده‌اند.

نادیده گرفتن دارایی‌های فکری و زیان‌دهی اولیه

روش‌های متنوعی برای تأمین مالی وجود دارد؛ از وام و سرمایه‌گذاری خطرپذیر گرفته تا ابزارهای نوینی چون کرادفاندینگ و ضمانت‌نامه‌های مالی. با این حال، چالش اصلی در قوانین و ساختارهای اجرایی نهفته است.

  • نادیده گرفتن دارایی‌های فکری: در حالی‌که دارایی‌های خلاقانه و فکری اساس تولید ارزش در صنایع خلاق محسوب می‌شوند، نظام بانکی هنوز آن‌ها را معادل دارایی‌های فیزیکی مانند ملک یا ماشین‌آلات نمی‌داند.
  • فشار مالیاتی بر شرکت‌های نوپا: شرکت‌های فعال در حوزه‌هایی مانند سینما، موسیقی و بازی‌سازی معمولاً در سال‌های ابتدایی فعالیت خود زیان‌ده هستند، اما نظام مالیاتی کشور این زیان‌ها را به رسمیت نمی‌شناسد و به‌جای حمایت، فشار مضاعفی بر دوش این شرکت‌ها وارد می‌کند.

وی افزود: اگر قوانین مربوط به مالکیت معنوی به‌درستی اجرا شوند، اعتماد سرمایه‌گذاران برای ورود به حوزه خلاقیت افزایش می‌یابد. متأسفانه ضعف در اجرای این قوانین موجب دلسردی فعالان و کاهش انگیزه در این بخش شده است.

لزوم بازنگری در قوانین تأمین مالی جمعی

مومنی در ادامه سخنان خود به ظرفیت سکوهای تأمین مالی جمعی (کرادفاندینگ) اشاره کرد و گفت: در بسیاری از کشورهای جهان، بسترهای تأمین مالی جمعی با قوانین ساده و شفاف فعالیت می‌کنند و تصمیم‌گیری مبتنی بر اعتماد به عقل و انتخاب فردی سرمایه‌گذاران است.

در ایران، به جای تسهیل مسیر سرمایه‌گذاری، لایه‌های متعدد نظارتی ایجاد شده است. نتیجه آن‌که حتی اگر یک تولیدکننده بخواهد مبلغی در حدود ۵۰۰ میلیون تومان از طریق سکوهای تأمین مالی جمعی جذب کند، باید از میان ده‌ها مانع قانونی عبور کند که عملاً ریسک و هزینه پروژه را دوچندان می‌سازد.

به گفته وی، ماهیت کرادفاندینگ بر مبنای آزادی، اعتماد و شفافیت شکل گرفته است، اما پیچیدگی قوانین در کشور موجب شده بسیاری از تولیدکنندگان کوچک از ورود به این حوزه صرف‌نظر کنند. اگر چارچوب‌ها به درستی بازطراحی شود، این سکوها می‌توانند به کارآمدترین ابزار تأمین مالی برای صنایع خلاق و استارت‌آپ‌های فرهنگی تبدیل شوند.

خلاقیت باید بیمه شود، نه محدود

مومنی با انتقاد از سخت‌گیری‌های موجود در نظام تأمین مالی کشور اظهار کرد: قوانین فعلی آن‌قدر پیچیده و محدودکننده هستند که عملاً خلاقیت را از بین می‌برند. در حالی‌که باید خلاقیت را مانند یک دارایی بیمه و از آن حمایت کرد، سیاست‌گذاران با وضع مقررات غیرمنطقی مانع شکل‌گیری بازار خلاق می‌شوند.

ریسک‌پذیری ذاتی اقتصاد خلاق

وی تأکید کرد: حذف کامل ریسک اشتباه است؛ باید امکان تجربه، آزمون و پذیرش ریسک‌های معقول فراهم شود. اگر فردی با آگاهی تصمیم به سرمایه‌گذاری کوچک می‌گیرد، نباید با سازوکارهای سنگین بیمه‌ای یا نظارتی مواجه شود که انگیزه او را از بین ببرد.

در حال حاضر بازار مشخصی برای سرمایه‌گذاری در حوزه خلاقیت وجود ندارد و ابزارهای مالی متنوع برای این بخش تعریف نشده‌اند. حتی در مواردی که فعالان قصد استفاده از ضمانت‌نامه یا بازگشت تدریجی سرمایه دارند، با نرخ‌های بازگشت بسیار بالا (۴۰ تا ۵۰ درصد) روبه‌رو می‌شوند که عملاً ورود به این بازار را غیرممکن می‌کند.

پیشنهاد برای نهادهای حاکمیتی

مومنی در پایان با تأکید بر نقش نهادهای حاکمیتی گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند نقشی مشابه معاونت علمی در حوزه دانش‌بنیان‌ها ایفا کند و با تعریف ابزارهای مالی نو و تسهیل فرآیندها، زمینه ورود سرمایه به بخش خلاقیت را فراهم آورد.

او تصریح کرد: در اقتصاد خلاق، سوخت بخشی از سرمایه اجتناب‌ناپذیر است. خلاقیت ذاتاً ریسک‌پذیر است و نمی‌توان آن را با معیارهای صنعتی یا مالی سنتی سنجید. در سرمایه‌گذاری خلاق نیز باید به آزمون، خطا و جسارت میدان داد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗