بحران ریزگردها در جنوب کرمان؛ جازموریان کانون اصلی و خسارت میلیاردی به کشاورزی

وضعیت اضطراری و تعطیلی‌های گسترده

شدت آلودگی هوا که ناشی از وزش باد با سرعت ۵۰ کیلومتر بر ساعت و برخاستن گرد و غبار از بستر خشکیده جازموریان است، منجر به اتخاذ تدابیر اضطراری در منطقه شد. در پی این وضعیت، ساعات کار ادارات در شهرستان جیرفت با تأخیر آغاز شد و مدارس در چندین شهرستان به حالت تعطیل درآمدند.

مناطق تحت تأثیر و محدودیت‌های ترافیکی

• تعطیلی مدارس: رودبار جنوب، زهکلوت، قلعه گنج، جیرفت و عنبرآباد.
• کاهش دید افقی: دید در محورهای مواصلاتی اصلی از جمله جیرفت-بم، جیرفت-کهنوج و عنبرآباد-قلعه‌گنج به کمتر از ۵۰۰ متر کاهش یافته است.

علی احمدی، راننده از عنبرآباد، وضعیت رانندگی را اینگونه توصیف می‌کند: «دید صفر است، انگار در مه غلیظ رانندگی می‌کنی. دیروز مسافر داشتم، مجبور شدم توقف کنم.»

تالاب جازموریان؛ کانون اصلی تولید ریزگرد

کارشناسان محیط زیست، تالاب جازموریان را که زمانی بزرگترین عرصه آبی کرمان و انبار علوفه کشور بود، اکنون به عنوان کانون اصلی و پایدار تولید ریزگرد در منطقه معرفی می‌کنند. این تالاب فصلی طی سال‌های اخیر به دلیل عوامل متعدد به کلی خشک شده و دیگر امیدی به احیای آن نیست.

عوامل اصلی خشک شدن جازموریان

قاسم سالاری، کارشناس ارشد نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، دلایل تبدیل شدن جازموریان به یک پهنه غبارخیز عظیم را تشریح کرد:

• خشکسالی‌های ۲۰ ساله متوالی.
• برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی.
• تغییر الگوی کشت به محصولات آب‌بر مانند هندوانه.
• احداث سدهای بالادستی نظیر سدهای بافت و رابر.

خسارت‌های سنگین به بخش کشاورزی و گلخانه‌ها

پیامدهای ریزگردها مستقیماً بر اقتصاد کشاورزی منطقه تأثیر گذاشته و خسارت‌های چند میلیاردی به گلخانه‌داران وارد کرده است. در جیرفت، بیش از ۸۰ درصد گلخانه‌های تولید خیار، گوجه و بادمجان در معرض این غبار قرار دارند.

تأثیرات مخرب ریزگرد بر محصولات کشاورزی

ریزگردها از طریق مکانیسم‌های زیر به محصولات آسیب می‌رسانند:

• مسدود کردن منافذ برگ گیاهان و کاهش شدید فتوسنتز.
• آلودگی میوه‌ها و کاهش کیفیت نهایی محصولات.
• کاهش نور خورشید در گلخانه‌ها به دلیل نشستن غبار روی پلاستیک‌ها.

محمد قنبری، گلخانه‌دار با ۵ هکتار مزرعه خیار، با ناراحتی می‌گوید: «غبار روی برگ‌ها می‌نشیند، گیاه نفس نمی‌کشد، محصول زرد می‌شود و مشتری نمی‌خرد اما هیچ بیمه‌ای قبول نمی‌کند. چرا حقابه تالاب را تأمین نمی‌کنند؟»

کشاورزان مجبور به صرف هزینه‌های چند برابری برای شست‌وشوی مداوم محصولات، تعویض فیلترها و تحمل کاهش تولید شده‌اند.

تداوم وضعیت جوی و هشدارهای هواشناسی

اداره کل هواشناسی استان کرمان ضمن صدور هشدار زرد، از تداوم وضعیت گرد و غبار و همچنین کاهش محسوس دما تا اواخر هفته خبر داد. مریم سلاجقه، کارشناس هواشناسی، از مردم و کشاورزان جنوب کرمان خواست تا تدابیر لازم را اتخاذ کنند.

پیش‌بینی وضعیت هوا

با وجود کاهش تدریجی غلظت غبار در مناطق شرقی و جنوبی از امروز چهارشنبه، وضعیت جوی نسبتاً پایدار همراه با غبار محلی در اکثر مناطق حاکم خواهد بود. همچنین، نفوذ زبانه‌های پرفشار سرد از عرض‌های بالاتر باعث کاهش محسوس دما شده و این وضعیت تا اوایل هفته آینده ادامه خواهد داشت. از بعدازظهر جمعه، نیمه شمالی و غرب استان شاهد افزایش پوشش ابر خواهند بود.

ستاد مدیریت بحران استان تصمیم‌گیری نهایی در مورد تعطیلی‌های احتمالی آتی را به فرمانداران محلی واگذار کرده است.